Lekcja 4. Czytanie

📚 Чарагаванні зычных у асновах дзеясловаў на -ić

(Wymiany spółgłoskowe w czasownikach)

---

🔹 Што такое чарагаванне?

Чарагаванне (па-польску wymiana spółgłoskowa) — гэта з’ява, калі зычны гук на канцы асновы дзеяслова змяняецца ў 1 асобе адзіночнага ліку і ў 3 асобе множнага ліку).

---

🔹 Асноўныя прыклады:

Інфінітыў	1 асоба адз.л.	3 асоба множ.л.	Пераклад
chodzić	chodzę	chodzą	хадзіць
nosić	noszę	noszą	насіць
prosić	proszę	proszą	прасіць

---

• dzi → dz: chodzę, chodzisz, chodzi, chodzimy, chodzicie, chodzą
• si → sz → noszę, nosisz, nosi, nosimy, nosicie, noszą

Ćwiczenie na czytanie

Janko Muzykant - Henryk Sienkiewicz (zaadaptowany fragment)

Польская мова	Беларуская мова
Janko był małym chłopcem.	Янка быў маленькім хлопчыкам.
Mieszkał w biednej wsi.	Ён жыў у беднай вёсцы.
Jego mama była ubogą kobietą.	Яго маці была беднай жанчынай.
Janko nie miał ojca.	Янка не меў бацькі.
Codziennie chodził boso i w starych ubraniach.	Штодня ён хадзіў басанож і ў старым адзенні.
Ale Janko miał coś wyjątkowego — kochał muzykę.	Але Янка меў нешта асаблівае — ён любіў музыку.
Kiedy słyszał skrzypce, stawał i słuchał.	Калі ён чуў скрыпку, спыняўся і слухаў.
Dźwięki były dla niego jak sen.	Гукі былі для яго нібыта сон.
Mówił: „Ja też chcę grać!”.	Ён казаў: «Я таксама хачу граць!».
Ale nikt nie dawał mu instrumentu.	Але ніхто не даваў яму інструмента.
Wszyscy mówili: „Muzyka to nie dla biednych”.	Усе казалі: «Музыка — не для бедных».
Janko patrzył na skrzypce w dworze.	Янка глядзеў на скрыпку ў панскім доме.
Pewnego dnia wszedł do środka i dotknął instrumentu.	Аднойчы ён зайшоў унутр і дакрануўся да інструмента.
Strażnik to zobaczył i złapał chłopca.	Ахоўнік гэта ўбачыў і схапіў хлопчыка.
Ludzie mówili: „To złodziej!”.	Людзі казалі: «Гэта злодзей!».
Janko nie rozumiał, dlaczego jest zły.	Янка не разумеў, чаму ён дрэнны.
Dostał karę.	Ён атрымаў пакаранне.
Był bardzo smutny.	Ён быў вельмі сумным.
Mówił cicho: „Ja tylko chciałem grać…”.	Ён ціха казаў: «Я толькі хацеў граць…».
Następnego dnia był chory.	На наступны дзень ён захварэў.
Leżał w łóżku.	Ён ляжаў у ложку.
Mama płakała.	Маці плакала.
Lekarz nie przyszedł.	Доктар не прыйшоў.
Wieczorem Janko zamknął oczy i już się nie obudził.	Увечары Янка заплюшчыў вочы і ўжо не прачнуўся.
Wszyscy mówili: „Szkoda dziecka...”.	Усе казалі: «Шкада дзіцяці...».
Ale było za późno.	Але было запозна.