Lekcja 4. Czytanie
З пляцоўкі Мова для ўсіх!
📚 Чарагаванні зычных у асновах дзеясловаў на -ić
(Wymiany spółgłoskowe w czasownikach)
🔹 Што такое чарагаванне?
Чарагаванне (па-польску wymiana spółgłoskowa) — гэта з’ява, калі зычны гук на канцы асновы дзеяслова змяняецца ў 1 асобе адзіночнага ліку і ў 3 асобе множнага ліку).
🔹 Асноўныя прыклады:
| Інфінітыў | 1 асоба адз.л. | 3 асоба множ.л. | Пераклад |
| chodzić | chodzę | chodzą | хадзіць |
| nosić | noszę | noszą | насіць |
| prosić | proszę | proszą | прасіць |
- dzi → dz: chodzę, chodzisz, chodzi, chodzimy, chodzicie, chodzą
- si → sz → noszę, nosisz, nosi, nosimy, nosicie, noszą
Zróbcie ćwiczenie na utrwalenie tematu "Odmiana czasowników na -ić"
Ćwiczenie na czytanie
Janko Muzykant - Henryk Sienkiewicz (zaadaptowany fragment)
| Польская мова | Беларуская мова |
| Janko był małym chłopcem. | Янка быў маленькім хлопчыкам. |
| Mieszkał w biednej wsi. | Ён жыў у беднай вёсцы. |
| Jego mama była ubogą kobietą. | Яго маці была беднай жанчынай. |
| Janko nie miał ojca. | Янка не меў бацькі. |
| Codziennie chodził boso i w starych ubraniach. | Штодня ён хадзіў басанож і ў старым адзенні. |
| Ale Janko miał coś wyjątkowego — kochał muzykę. | Але Янка меў нешта асаблівае — ён любіў музыку. |
| Kiedy słyszał skrzypce, stawał i słuchał. | Калі ён чуў скрыпку, спыняўся і слухаў. |
| Dźwięki były dla niego jak sen. | Гукі былі для яго нібыта сон. |
| Mówił: „Ja też chcę grać!”. | Ён казаў: «Я таксама хачу граць!». |
| Ale nikt nie dawał mu instrumentu. | Але ніхто не даваў яму інструмента. |
| Wszyscy mówili: „Muzyka to nie dla biednych”. | Усе казалі: «Музыка — не для бедных». |
| Janko patrzył na skrzypce w dworze. | Янка глядзеў на скрыпку ў панскім доме. |
| Pewnego dnia wszedł do środka i dotknął instrumentu. | Аднойчы ён зайшоў унутр і дакрануўся да інструмента. |
| Strażnik to zobaczył i złapał chłopca. | Ахоўнік гэта ўбачыў і схапіў хлопчыка. |
| Ludzie mówili: „To złodziej!”. | Людзі казалі: «Гэта злодзей!». |
| Janko nie rozumiał, dlaczego jest zły. | Янка не разумеў, чаму ён дрэнны. |
| Dostał karę. | Ён атрымаў пакаранне. |
| Był bardzo smutny. | Ён быў вельмі сумным. |
| Mówił cicho: „Ja tylko chciałem grać…”. | Ён ціха казаў: «Я толькі хацеў граць…». |
| Następnego dnia był chory. | На наступны дзень ён захварэў. |
| Leżał w łóżku. | Ён ляжаў у ложку. |
| Mama płakała. | Маці плакала. |
| Lekarz nie przyszedł. | Доктар не прыйшоў. |
| Wieczorem Janko zamknął oczy i już się nie obudził. | Увечары Янка заплюшчыў вочы і ўжо не прачнуўся. |
| Wszyscy mówili: „Szkoda dziecka...”. | Усе казалі: «Шкада дзіцяці...». |
| Ale było za późno. | Але было запозна. |