Максім Танк

🌍 Белорусский язык воспринимается как атрибут национальной идентичности.	📖 Общественные объединения стараются внедрять программы поддержки через различные образовательные инициативы и культурные практики.
📚 Одни люди могут считать язык маргинализированным явлением, другие — фундаментом культурного наследия.	🎶 Современные исследователи-прогнозисты подтверждают, что массовая культура способна преобразовать белорусский язык в привлекательный бренд для молодежи.
⚖️ Основная трудность связана с доминированием речи другом языке в публичном пространстве.	📉 Однако некоторые прогнозисты считают, что без устойчивой стратегии попытки продвижения языка остаются фрагментарными без возможного долгосрочного эффекта.
🏫 В системе образования белорусскому языку традиционно уделялось не достаточно внимания.	🔄 Некоторые описывают развитие белорусского языка как диалектику посильной поддержки и внешних ограничений.
👶 Некоторые учёные считают, что в большинстве случаев, если ученик с детства подвергается воздействию одной речи, у него снижается способность воспринимать другую.	🔔 Язык может оттесняться в сферу символической функции, теряя практическую значимость.
🧠 В качестве дополнительных факторов, негативно влияющих на развитие белорусского языка, выделяются психологический барьер, социальные стереотипы и комплекс неполноценности.	🎯Продвижение белорусского языка можно рассматривать как средство построения реализации культурной политики.
😕 У многих появляется неловкость, когда нужно выразить ту или иную мысль по-белорусски.	🗞️ Значительное влияние оказывает медиапространство, в котором каждое слово работает как инструмент закрепления нормы.
🗣️ Формируется двуязычная среда, где речь на одном языке выполняет доминирующую функцию во время коммуникации.	✨ Белорусский язык в общественном сознании постепенно приобретает статус ценности, требующей защиты и активного развития.

Практыкаванне. Вызначыце, якія сцверджанні праўдзівыя, а якія хлуслівыя.

1. 📚 Максім Танк — гэта літаратурны псеўданім Яўгена Скурко.
2. 🏞️ Максім Танк нарадзіўся ў мястэчку Міцкунай пад Вільняй.
3. ✒️ Паэт узяў літаратурны псеўданім падчас навучання ў Віленскай беларускай гімназіі.
4. 🚂 У 1932 годзе Максіма Танка ўпершыню арыштавалі за ўдзел ва ўтоеным друку.
5. 📰 Ён быў рэдактарам газеты «Звязда».
6. 🌍 Максім Танк большую частку жыцця правёў у Канадзе, дзе працаваў перакладчыкам.
7. 🎖️ У гады Другой сусветнай вайны ён быў сувязным партызанскага руху.
8. 🏛️ Танк быў дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР і БССР.
9. 📖 Яго першая кніга называлася «Журавінавы цвет».
10. 🎨 Паэт таксама займаўся жывапісам і пакінуў некалькі сотняў акварэльных твораў.
11. 🏅 Максім Танк атрымаў званне Народнага паэта Беларусі.
12. 🕯️ Максім Танк памёр у 1975 годзе ў Мінску.
13. 🕊️ Максім Танк быў старшынём Саюза пісьменнікаў Беларусі.
14. 📔 У яго творах адчувальны ўплыў неасімвалізму і экзістэнцыялізму.
15. 🏫 У гонар Максіма Танка названы Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт.

---

Практыкаванне. Перакладзіце словы ў дужках на беларускую мову.

🎒 Максім Танк — гэта літаратурны (псевдоним) беларускага паэта Яўгена Іванавіча Скурко. Ён нарадзіўся 17 верасня 1912 года ў вёсцы Пількаўшчына — тады Віленская (губрения) Расійскай імперыі. Дзяцінства будучага паэта (пришлось) на нялёгкія часы Першай сусветнай вайны: сям’я (эвакуировалась) у Маскву, дзе хлопчык пайшоў у школу. У 1922 годзе ўсе вярнуліся дадому, у Заходнюю Беларусь, якая на той час (оказалась в составле) Польшчы. Яўген навучаўся ў розных школах і гімназіях — у Вілейцы, Радашковічах, Вільні; рана (заинтересовался) літаратурай і пачаў (сочинять) вершы.

✊ Свой першы псеўданім Максім Танк ён (использовал) у 1932 годзе ў газеце «Беларускае жыццё» ў Львове. Маладога аўтара (привлекала) тэма (судьбы) простых людзей Заходняй Беларусі, іх правоў і (достоинства). У 1930-я гады ён некаторы час займаўся утоенай (деятельностью), за што (неоднократно попадал в тюрьму). Паралельна ў друку (выходили) яго тэксты: зборнікі «На этапах» (1936), «Журавінавы цвет» (1937), паэма «Нарач» (1937), «Пад мачтай» (1938). Некаторыя кнігі (изымали) польскія (власти), бо яны закраналі (болезненные) грамадскія тэмы.

🪖 Пасля верасня 1939 года Танк працаваў у газетах на беларускіх землях, у 1940-м у Мінску выйшлі «(Избранные) творы». (Во время) Другой сусветнай вайны ён быў у народным (ополчении), працаваў у франтавых (изданиях) («За Савецкую Беларусь», плакатная газета «Раздавім фашысцкую гадзіну»). Ваенныя вершы сабраныя ў кнігах «Вастрыце зброю» і «Праз вогненны (небосклон)» (абедзве — 1945 года). У 1943 годзе ён напісаў паэму «Янук Сяліба» пра партызан.

🗞️ Пасля вайны Максім Танк стаў адным з (ведущий) беларускіх пісьменнікаў і арганізатараў (бурного) літаратурнага жыцця. Ён быў галоўным рэдактарам часопіса «Полымя» (1948–1967), шмат гадоў (возглавлял) Саюз пісьменнікаў Беларусі, (был избран) дэпутатам. Пісаў і для дарослых, і для дзяцей, актыўна (экспериментировал) з формаю (пісаў ад класічных строф да верлібра). Яго (известные) зборнікі «Каб ведалі», «Мой хлеб (насущный), «Нарачанскія сосны», «Прайсці праз (верность)», «За маім сталом». Паэт таксама перакладаў з польскай, рускай, украінскай, літоўскай, (латышской) і (других) моў.

🌐 Як перакладчык, Максім Танк адкрыў беларускаму чытачу класіку суседніх літаратур: ад Міцкевіча, Славацкага і Тувіма да Пушкіна, Маякоўскага, Рыльскага і Хікмета; пераклаў нават лібрэта оперы Манюшкі «Страшны двор» (1952). Ён працаваў з польскай, рускай, украінскай, літоўскай, латышскай і балгарскай мовамі, узбагачаючы беларускую паэзію новымі рытмамі і вобразамі. У зваротным кірунку яго творы перакладаў на рускую Мікалай Старшынаў, што пашырала кола чытачоў Танка і ўмацоўвала культурныя «масты» паміж літаратурамі.

🏅 За (творчество) Танк быў (уостоен) вялікаю колькасцю (наград): званне Народнага паэта Беларусі (у 1968 годзе), Ленінскую прэмію (у 1978 годзе) за «Нарачанскія сосны», іншыя дзяржаўныя прэміі. У 1972 годзе яго (избрали) акадэмікам АН Беларусі. Ён памёр у Мінску 7 жніўня 1995 года і (похоронен на кладбище) у вёсцы Новікі побач з роднымі.

⭐ Чым (важен) Максім Танк? Ён з’яднаў народныя матывы і новыя (художественные) формы, (отобразил) жывую мову і (мышление) беларусаў у ХХ стагоддзі, пакінуў вялікую (наледство в виде) вершаў, паэм, дзіцячых кніг і перакладаў. Гэта класік, (посредством произведений) якога зручна знаёміцца з беларускай паэзіяй.

Практыкаванне. Прачытайце і прааналізуйце вершы.

Максім Танк

Мой хлеб надзённы

Непакой за цябе, зямля мая,

За твой ураджай, спакойны сон,

За дрэва кожнае ў гаях,

За весьніх песень перазвон,

Непакой за цябе, зямля мая, –

Мой хлеб надзённы.

Часамі ён горкі ад пылу быў,

Часамі салёны ад сьлёзаў быў,

Часамі гарачы ад пораху быў,

Але і салодкі ад дружбы быў

Мой хлеб надзённы.

I не кладзіце мне хлеб другі

У кайстру, калі я ў дарогу іду,

На стол, калі бяседу вяду,

На сэрца, калі на ім рукі складу.

Сярод лясоў наднёманскіх

Сярод лясоў наднёманскіх,

Густога сасняка

Жыла малая Верачка -

Дачушка лесніка.

Яна дружыла з дрэвамі,

З птушынаю сям'ёй,

Звярынай усялякаю

І з ягадай лясной.

Ды вось аднойчы восенню

Лес, чуе, не пяе.

І стала ёй нявесела,

Сум агарнуў яе.

Шкада ёй ападаючых

Лістоў і матылькоў,

Шкада ёй адлятаючых

У вырай журавоў.

І вось пацешыць Верачку

Жучкі прыбеглі спрытныя,

Камарыкі гуллівыя,

Мурашкі працавітыя.

Гудуць, звіняць і раяцца

З світання да начы,

Не знаюць, як гаротніцы

Ў бядзе дапамагчы.

Прыбеглі зайцы шэрыя,

Вавёрачкі гуллівыя,

Бабры, лісіцы, вожыкі,

Казулі палахлівыя.

Паселі кругам, раяцца

З світання да начы,

Не ведаюць, як Верачцы

Ў бядзе дапамагчы.

Усёй сям'ёй з'явіліся

Цецерукі стракатыя,

Глушцы, вароны з совамі

Ды з дзятламі насатымі.

Сядзяць на дрэвах, раяцца

З світання да начы,

Не ведаюць, як Верачцы

Ў бядзе дапамагчы.

Пачуў пра гэта павучок.

Пытае: - Што за гул?

Мо я, сябры-таварышы,

Як-небудзь памагу? -

- Ну, дзе табе! Маўчаў бы лепш

Ты ў засені лістка, -

Гавораць і смяюцца ўсе

З малога павучка.

І ён па павуціначцы

Пакрыўджаны палез

Дамоў, пад ліст арэхавы,

У хмызнякі, у лес.

А як настала ночанька,

Серп месяца заззяў,

Ён павуціну тонкую

Хутчэй снаваць пачаў.

Ад кусціка да кусціка,

Між лапак і галін,

Ад елкі да сасоначкі,

Ад неба да зямлі.

А потым зоры ясныя

З краплістаю расой

Павесіў ён званочкамі

На павуцінцы той.

Калі ж прачнулася зара

І ветрык прыляцеў,

Лес залатымі струнамі,

Ажыўшы, зазвінеў.

На звон устала Верачка.

Сцяжынаю лясной

Ідзе яна і дзівіцца,

Што лес спявае з ёй.

Кране рукой рабіны куст -

Звон чуецца рабінавы,

Кране яна каліны куст -

Звон чуецца калінавы.

А сонца струны павучка

Кране празрыстым променем,

Заслухаешся, як гудуць

Лясы-бары над Нёманам.

---

Хоку

* * *

Рэкі, як людзі,

сьпяшаюцца да акіяну -

сваёй нірваны.

* * *

Неразлучнымі

толькі пакінуў нам Буда

Жыцьцё і Сьмерць.

* * *

Бічую, бы Ксэркс,

мора за разьбітыя

мае караблі.

* * *

- У будучыню

ды на раскрышаных крылах? -

сьмяецца сьлімак.

* * *

Быццам той алень,

што згубіў панты,

бягу і падаю.

* * *

Набыў ракаўку.

Цяпер я - не самотны.

Гавару з морам.

* * *

Над Фудзіямай -

драконы бліскавіцаў.

Цьвіце сакура.

* * *

Пацеркі пэрлаў -

сьлёзы асірацелых

рыбацкіх удоў.

---

Шчасце

Простае шчасце людское,

Так, як і наша з табою,

Пэўна, складаецца з солі,

З хлеба, сабранага ў полі,

З поту, з дарожнага пылу,

З роднага небасхілу,

З дружбы, мацнейшай ад смерці,

З песні... І так мне здаецца:

Каб з чаго іншага скласці,

Дык ці было б яно шчасцем?

📘 Віктарына пра Максіма Танка

1. 🪐 Якое сапраўднае імя Максіма Танка? a) Аркадзь Куляшоў b) Янка Купала c) Яўген Скурко
2. 🌍 У якой вёсцы нарадзіўся Максім Танк? a) Вілейка b) Пількаўшчына c) Радашковічы
3. 📅 У якім годзе нарадзіўся паэт? a) 1915 b) 1912 c) 1910
4. 🧒 Дзе прайшло дзяцінства Яўгена Скурко падчас Першай сусветнай вайны? a) Масква b) Вільня c) Варшава

1. 📅 Калі сям’я вярнулася ў Заходнюю Беларусь? a) 1922 b) 1920 c) 1918
2. 🚩 Якая дзяржава тады валодала Заходняй Беларуссю? a) Расійская імперыя b) Літва c) Польшча
3. 🏫 Дзе вучыўся будучы паэт? a) У Вілейцы, Радашковічах, Вільні, Маскве + b) У Гродне і Берасці c) У Маскве і Пецярбургу
4. ✒️ Калі ўпершыню выкарыстаў псеўданім Максім Танк? a) 1930 b) 1928 c) 1932
5. 📰 У якой газеце з’явіўся яго першы твор пад псеўданімам? a) «Беларускае жыццё» b) «Наша ніва» c) «Полымя»

1. 🌱 Што найбольш прыцягвала маладога аўтара ў яго паэзіі 1930-х? a) Любоўная лірыка b) Прырода c) Лёс простых людзей
2. 🕊️ Чым ён займаўся ў 1930-я, за што трапляў у турму? a) Краязнаўствам b) Журналістыкай c) Падпольнай дзейнасцю
3. 📚 Якая яго першая кніга выйшла ў 1936 годзе? a) «На этапах» b) «Нарач» c) «Журавінавы цвет»
4. 🖋️ У якім годзе выйшла паэма «Нарач»? a) 1939 b) 1935 c) 1937
5. 📖 Хто канфіскоўваў яго кнігі? a) Літоўскія ўлады b) Савецкія ўлады c) Польскія ўлады
6. 📖 Калі выйшлі «Выбраныя творы» Максіма Танка? a) 1945 b) 1942 c) 1939–1940
7. 🪖 У якіх франтавых выданнях працаваў падчас вайны? a) «За Савецкую Беларусь» b) «Звязда» c) «Полымя»
8. ✍️ Якая паэма прысвечана партызанам? a) «Нарач» b) «Янук Сяліба» c) «Пад мачтай»
9. 📖 У якім годзе выйшлі зборнікі «Вастрыце зброю» і «Праз вогненны небасхіл»? a) 1945 b) 1943 c) 1947
10. 🏛️ Якім часопісам ён кіраваў з 1948 да 1967 гг.? a) «Полымя» b) «Наша слова» c) «Маладосць»
11. 🧑‍🎤 Што яшчэ рабіў Максім Танк, акрамя паэзіі? a) Быў мастаком b) Быў перакладчыкам c) Быў музыкам
12. 🎶 З якой мовы ён пераклаў лібрэта оперы Манюшкі «Страшны двор»? a) Польскай b) Рускай c) Літоўскай
13. 🧑‍🏫 Хто перакладаў творы Танка на рускую мову? a) Барыс Пастарнак b) Канстанцін Сіманаў c) Мікалай Старшынаў
14. 🏅 Якое званне атрымаў у 1968 годзе? a) Акадэмік АН СССР b) Народны паэт Беларусі c) Герой Сацыялістычнай Працы
15. 🏅 За якую кнігу ён атрымаў Ленінскую прэмію? a) «Мой хлеб надзённы» b) «Нарачанскія сосны» c) «За маім сталом»
16. 🧑‍🎓 Калі яго абралі акадэмікам АН Беларусі? a) 1972 b) 1975 c) 1970
17. 🪦 Дзе пахаваны Максім Танк? a) На Усходніх могілках у Мінску b) У Вільні c) У вёсцы Новікі
18. 🕯️ У якім годзе памёр Максім Танк? a) 1995 b) 1993 c) 1997
19. 🗞️ Што характарызуе яго творчасць? a) Толькі любоўная лірыка b) Народныя матывы і эксперыменты з формай c) Толькі патрыятычныя вершы
20. 📚 Якія жанры ўваходзяць у спадчыну Танка? a) Вершы, паэмы, дзіцячыя кнігі, пераклады b) Толькі эпас c) Вершы, раманы, п’есы
21. 📜 Чаму творчасць Танка важная для беларускай літаратуры?

a) Бо яго творы зручна чытаць дзецям

b) Бо праз яго творы зручна знаёміцца з беларускай паэзіяй

c) Бо ён быў палітыкам