Максім Танк
| 🌍 Белорусский язык воспринимается как атрибут национальной идентичности. | 📖 Общественные объединения стараются внедрять программы поддержки через различные образовательные инициативы и культурные практики. |
| 📚 Одни люди могут считать язык маргинализированным явлением, другие — фундаментом культурного наследия. | 🎶 Современные исследователи-прогнозисты подтверждают, что массовая культура способна преобразовать белорусский язык в привлекательный бренд для молодежи. |
| ⚖️ Основная трудность связана с доминированием речи другом языке в публичном пространстве. | 📉 Однако некоторые прогнозисты считают, что без устойчивой стратегии попытки продвижения языка остаются фрагментарными без возможного долгосрочного эффекта. |
| 🏫 В системе образования белорусскому языку традиционно уделялось не достаточно внимания. | 🔄 Некоторые описывают развитие белорусского языка как диалектику посильной поддержки и внешних ограничений. |
| 👶 Некоторые учёные считают, что в большинстве случаев, если ученик с детства подвергается воздействию одной речи, у него снижается способность воспринимать другую. | 🔔 Язык может оттесняться в сферу символической функции, теряя практическую значимость. |
| 🧠 В качестве дополнительных факторов, негативно влияющих на развитие белорусского языка, выделяются психологический барьер, социальные стереотипы и комплекс неполноценности. | 🎯Продвижение белорусского языка можно рассматривать как средство построения реализации культурной политики. |
| 😕 У многих появляется неловкость, когда нужно выразить ту или иную мысль по-белорусски. | 🗞️ Значительное влияние оказывает медиапространство, в котором каждое слово работает как инструмент закрепления нормы. |
| 🗣️ Формируется двуязычная среда, где речь на одном языке выполняет доминирующую функцию во время коммуникации. | ✨ Белорусский язык в общественном сознании постепенно приобретает статус ценности, требующей защиты и активного развития. |
Практыкаванне. Вызначыце, якія сцверджанні праўдзівыя, а якія хлуслівыя.
- 📚 Максім Танк — гэта літаратурны псеўданім Яўгена Скурко.
- 🏞️ Максім Танк нарадзіўся ў мястэчку Міцкунай пад Вільняй.
- ✒️ Паэт узяў літаратурны псеўданім падчас навучання ў Віленскай беларускай гімназіі.
- 🚂 У 1932 годзе Максіма Танка ўпершыню арыштавалі за ўдзел ва ўтоеным друку.
- 📰 Ён быў рэдактарам газеты «Звязда».
- 🌍 Максім Танк большую частку жыцця правёў у Канадзе, дзе працаваў перакладчыкам.
- 🎖️ У гады Другой сусветнай вайны ён быў сувязным партызанскага руху.
- 🏛️ Танк быў дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР і БССР.
- 📖 Яго першая кніга называлася «Журавінавы цвет».
- 🎨 Паэт таксама займаўся жывапісам і пакінуў некалькі сотняў акварэльных твораў.
- 🏅 Максім Танк атрымаў званне Народнага паэта Беларусі.
- 🕯️ Максім Танк памёр у 1975 годзе ў Мінску.
- 🕊️ Максім Танк быў старшынём Саюза пісьменнікаў Беларусі.
- 📔 У яго творах адчувальны ўплыў неасімвалізму і экзістэнцыялізму.
- 🏫 У гонар Максіма Танка названы Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт.
Практыкаванне. Перакладзіце словы ў дужках на беларускую мову.
🎒 Максім Танк — гэта літаратурны (псевдоним) беларускага паэта Яўгена Іванавіча Скурко. Ён нарадзіўся 17 верасня 1912 года ў вёсцы Пількаўшчына — тады Віленская (губрения) Расійскай імперыі. Дзяцінства будучага паэта (пришлось) на нялёгкія часы Першай сусветнай вайны: сям’я (эвакуировалась) у Маскву, дзе хлопчык пайшоў у школу. У 1922 годзе ўсе вярнуліся дадому, у Заходнюю Беларусь, якая на той час (оказалась в составле) Польшчы. Яўген навучаўся ў розных школах і гімназіях — у Вілейцы, Радашковічах, Вільні; рана (заинтересовался) літаратурай і пачаў (сочинять) вершы.
✊ Свой першы псеўданім Максім Танк ён (использовал) у 1932 годзе ў газеце «Беларускае жыццё» ў Львове. Маладога аўтара (привлекала) тэма (судьбы) простых людзей Заходняй Беларусі, іх правоў і (достоинства). У 1930-я гады ён некаторы час займаўся утоенай (деятельностью), за што (неоднократно попадал в тюрьму). Паралельна ў друку (выходили) яго тэксты: зборнікі «На этапах» (1936), «Журавінавы цвет» (1937), паэма «Нарач» (1937), «Пад мачтай» (1938). Некаторыя кнігі (изымали) польскія (власти), бо яны закраналі (болезненные) грамадскія тэмы.
🪖 Пасля верасня 1939 года Танк працаваў у газетах на беларускіх землях, у 1940-м у Мінску выйшлі «(Избранные) творы». (Во время) Другой сусветнай вайны ён быў у народным (ополчении), працаваў у франтавых (изданиях) («За Савецкую Беларусь», плакатная газета «Раздавім фашысцкую гадзіну»). Ваенныя вершы сабраныя ў кнігах «Вастрыце зброю» і «Праз вогненны (небосклон)» (абедзве — 1945 года). У 1943 годзе ён напісаў паэму «Янук Сяліба» пра партызан.
🗞️ Пасля вайны Максім Танк стаў адным з (ведущий) беларускіх пісьменнікаў і арганізатараў (бурного) літаратурнага жыцця. Ён быў галоўным рэдактарам часопіса «Полымя» (1948–1967), шмат гадоў (возглавлял) Саюз пісьменнікаў Беларусі, (был избран) дэпутатам. Пісаў і для дарослых, і для дзяцей, актыўна (экспериментировал) з формаю (пісаў ад класічных строф да верлібра). Яго (известные) зборнікі «Каб ведалі», «Мой хлеб (насущный), «Нарачанскія сосны», «Прайсці праз (верность)», «За маім сталом». Паэт таксама перакладаў з польскай, рускай, украінскай, літоўскай, (латышской) і (других) моў.
🌐 Як перакладчык, Максім Танк адкрыў беларускаму чытачу класіку суседніх літаратур: ад Міцкевіча, Славацкага і Тувіма да Пушкіна, Маякоўскага, Рыльскага і Хікмета; пераклаў нават лібрэта оперы Манюшкі «Страшны двор» (1952). Ён працаваў з польскай, рускай, украінскай, літоўскай, латышскай і балгарскай мовамі, узбагачаючы беларускую паэзію новымі рытмамі і вобразамі. У зваротным кірунку яго творы перакладаў на рускую Мікалай Старшынаў, што пашырала кола чытачоў Танка і ўмацоўвала культурныя «масты» паміж літаратурамі.
🏅 За (творчество) Танк быў (удостоен) вялікаю колькасцю (наград): званне Народнага паэта Беларусі (у 1968 годзе), Ленінскую прэмію (у 1978 годзе) за «Нарачанскія сосны», іншыя дзяржаўныя прэміі. У 1972 годзе яго (избрали) акадэмікам АН Беларусі. Ён памёр у Мінску 7 жніўня 1995 года і (похоронен на кладбище) у вёсцы Новікі побач з роднымі.
⭐ Чым (важен) Максім Танк? Ён з’яднаў народныя матывы і новыя (художественные) формы, (отобразил) жывую мову і (мышление) беларусаў у ХХ стагоддзі, пакінуў вялікую (наледство в виде) вершаў, паэм, дзіцячых кніг і перакладаў. Гэта класік, (посредством произведений) якога зручна знаёміцца з беларускай паэзіяй.
Практыкаванне. Прачытайце і прааналізуйце вершы.
Максім Танк
Мой хлеб надзённы
Непакой за цябе, зямля мая,
За твой ураджай, спакойны сон,
За дрэва кожнае ў гаях,
За весьніх песень перазвон,
Непакой за цябе, зямля мая, –
Мой хлеб надзённы.
Часамі ён горкі ад пылу быў,
Часамі салёны ад сьлёзаў быў,
Часамі гарачы ад пораху быў,
Але і салодкі ад дружбы быў
Мой хлеб надзённы.
I не кладзіце мне хлеб другі
У кайстру, калі я ў дарогу іду,
На стол, калі бяседу вяду,
На сэрца, калі на ім рукі складу.
Сярод лясоў наднёманскіх
Сярод лясоў наднёманскіх,
Густога сасняка
Жыла малая Верачка -
Дачушка лесніка.
Яна дружыла з дрэвамі,
З птушынаю сям'ёй,
Звярынай усялякаю
І з ягадай лясной.
Ды вось аднойчы восенню
Лес, чуе, не пяе.
І стала ёй нявесела,
Сум агарнуў яе.
Шкада ёй ападаючых
Лістоў і матылькоў,
Шкада ёй адлятаючых
У вырай журавоў.
І вось пацешыць Верачку
Жучкі прыбеглі спрытныя,
Камарыкі гуллівыя,
Мурашкі працавітыя.
Гудуць, звіняць і раяцца
З світання да начы,
Не знаюць, як гаротніцы
Ў бядзе дапамагчы.
Прыбеглі зайцы шэрыя,
Вавёрачкі гуллівыя,
Бабры, лісіцы, вожыкі,
Казулі палахлівыя.
Паселі кругам, раяцца
З світання да начы,
Не ведаюць, як Верачцы
Ў бядзе дапамагчы.
Усёй сям'ёй з'явіліся
Цецерукі стракатыя,
Глушцы, вароны з совамі
Ды з дзятламі насатымі.
Сядзяць на дрэвах, раяцца
З світання да начы,
Не ведаюць, як Верачцы
Ў бядзе дапамагчы.
Пачуў пра гэта павучок.
Пытае: - Што за гул?
Мо я, сябры-таварышы,
Як-небудзь памагу? -
- Ну, дзе табе! Маўчаў бы лепш
Ты ў засені лістка, -
Гавораць і смяюцца ўсе
З малога павучка.
І ён па павуціначцы
Пакрыўджаны палез
Дамоў, пад ліст арэхавы,
У хмызнякі, у лес.
А як настала ночанька,
Серп месяца заззяў,
Ён павуціну тонкую
Хутчэй снаваць пачаў.
Ад кусціка да кусціка,
Між лапак і галін,
Ад елкі да сасоначкі,
Ад неба да зямлі.
А потым зоры ясныя
З краплістаю расой
Павесіў ён званочкамі
На павуцінцы той.
Калі ж прачнулася зара
І ветрык прыляцеў,
Лес залатымі струнамі,
Ажыўшы, зазвінеў.
На звон устала Верачка.
Сцяжынаю лясной
Ідзе яна і дзівіцца,
Што лес спявае з ёй.
Кране рукой рабіны куст -
Звон чуецца рабінавы,
Кране яна каліны куст -
Звон чуецца калінавы.
А сонца струны павучка
Кране празрыстым променем,
Заслухаешся, як гудуць
Лясы-бары над Нёманам.
Хоку
* * *
Рэкі, як людзі,
сьпяшаюцца да акіяну -
сваёй нірваны.
* * *
Неразлучнымі
толькі пакінуў нам Буда
Жыцьцё і Сьмерць.
* * *
Бічую, бы Ксэркс,
мора за разьбітыя
мае караблі.
* * *
- У будучыню
ды на раскрышаных крылах? -
сьмяецца сьлімак.
* * *
Быццам той алень,
што згубіў панты,
бягу і падаю.
* * *
Набыў ракаўку.
Цяпер я - не самотны.
Гавару з морам.
* * *
Над Фудзіямай -
драконы бліскавіцаў.
Цьвіце сакура.
* * *
Пацеркі пэрлаў -
сьлёзы асірацелых
рыбацкіх удоў.
Максім Танк
Шчасце
Простае шчасце людское,
Так, як і наша з табою,
Пэўна, складаецца з солі,
З хлеба, сабранага ў полі,
З поту, з дарожнага пылу,
З роднага небасхілу,
З дружбы, мацнейшай ад смерці,
З песні... І так мне здаецца:
Каб з чаго іншага скласці,
Дык ці было б яно шчасцем?
📘 Віктарына пра Максіма Танка
- 🪐 Якое сапраўднае імя Максіма Танка? a) Аркадзь Куляшоў b) Янка Купала c) Яўген Скурко
- 🌍 У якой вёсцы нарадзіўся Максім Танк? a) Вілейка b) Пількаўшчына c) Радашковічы
- 📅 У якім годзе нарадзіўся паэт? a) 1915 b) 1912 c) 1910
- 🧒 Дзе прайшло дзяцінства Яўгена Скурко падчас Першай сусветнай вайны? a) Масква b) Вільня c) Варшава
- 📅 Калі сям’я вярнулася ў Заходнюю Беларусь? a) 1922 b) 1920 c) 1918
- 🚩 Якая дзяржава тады валодала Заходняй Беларуссю? a) Расійская імперыя b) Літва c) Польшча
- 🏫 Дзе вучыўся будучы паэт? a) У Вілейцы, Радашковічах, Вільні, Маскве + b) У Гродне і Берасці c) У Маскве і Пецярбургу
- ✒️ Калі ўпершыню выкарыстаў псеўданім Максім Танк? a) 1930 b) 1928 c) 1932
- 📰 У якой газеце з’явіўся яго першы твор пад псеўданімам? a) «Беларускае жыццё» b) «Наша ніва» c) «Полымя»
- 🌱 Што найбольш прыцягвала маладога аўтара ў яго паэзіі 1930-х? a) Любоўная лірыка b) Прырода c) Лёс простых людзей
- 🕊️ Чым ён займаўся ў 1930-я, за што трапляў у турму? a) Краязнаўствам b) Журналістыкай c) Падпольнай дзейнасцю
- 📚 Якая яго першая кніга выйшла ў 1936 годзе? a) «На этапах» b) «Нарач» c) «Журавінавы цвет»
- 🖋️ У якім годзе выйшла паэма «Нарач»? a) 1939 b) 1935 c) 1937
- 📖 Хто канфіскоўваў яго кнігі? a) Літоўскія ўлады b) Савецкія ўлады c) Польскія ўлады
- 📖 Калі выйшлі «Выбраныя творы» Максіма Танка? a) 1945 b) 1942 c) 1939–1940
- 🪖 У якіх франтавых выданнях працаваў падчас вайны? a) «За Савецкую Беларусь» b) «Звязда» c) «Полымя»
- ✍️ Якая паэма прысвечана партызанам? a) «Нарач» b) «Янук Сяліба» c) «Пад мачтай»
- 📖 У якім годзе выйшлі зборнікі «Вастрыце зброю» і «Праз вогненны небасхіл»? a) 1945 b) 1943 c) 1947
- 🏛️ Якім часопісам ён кіраваў з 1948 да 1967 гг.? a) «Полымя» b) «Наша слова» c) «Маладосць»
- 🧑🎤 Што яшчэ рабіў Максім Танк, акрамя паэзіі? a) Быў мастаком b) Быў перакладчыкам c) Быў музыкам
- 🎶 З якой мовы ён пераклаў лібрэта оперы Манюшкі «Страшны двор»? a) Польскай b) Рускай c) Літоўскай
- 🧑🏫 Хто перакладаў творы Танка на рускую мову? a) Барыс Пастарнак b) Канстанцін Сіманаў c) Мікалай Старшынаў
- 🏅 Якое званне атрымаў у 1968 годзе? a) Акадэмік АН СССР b) Народны паэт Беларусі c) Герой Сацыялістычнай Працы
- 🏅 За якую кнігу ён атрымаў Ленінскую прэмію? a) «Мой хлеб надзённы» b) «Нарачанскія сосны» c) «За маім сталом»
- 🧑🎓 Калі яго абралі акадэмікам АН Беларусі? a) 1972 b) 1975 c) 1970
- 🪦 Дзе пахаваны Максім Танк? a) На Усходніх могілках у Мінску b) У Вільні c) У вёсцы Новікі
- 🕯️ У якім годзе памёр Максім Танк? a) 1995 b) 1993 c) 1997
- 🗞️ Што характарызуе яго творчасць? a) Толькі любоўная лірыка b) Народныя матывы і эксперыменты з формай c) Толькі патрыятычныя вершы
- 📚 Якія жанры ўваходзяць у спадчыну Танка? a) Вершы, паэмы, дзіцячыя кнігі, пераклады b) Толькі эпас c) Вершы, раманы, п’есы
- 📜 Чаму творчасць Танка важная для беларускай літаратуры? a) Бо яго творы зручна чытаць дзецям b) Бо праз яго творы зручна знаёміцца з беларускай паэзіяй c) Бо ён быў палітыкам
Практыкаванне. Надайце формы роднага склону наступным словам.
канцэрт, выступ, артыкул, клуб, часопіс, інтэрнэт, сайт, блог, рэпартаж, конкурс, каледж, універсітэт, занятак, праект, гурт, кліп, альбом, серыял, фільм, герой, актор, спявак, спорт, матч, турнір, вынік, падлетак, поспех, псеўданім, паэт, год, час, хлопчык, шлях, лёс, народ, зборнік, верш, небасхіл, партызан, пісьменнік, рэдактар, часопіс, саюз, дэпутат, верлібр, перакладчык, чытач, класік, мост, твор, паэт, пераклад, чын, акадэмік, дзень, шлях, матыў, вобраз, стол, хлеб, сон, звон, куст, прамень, голас, алень, карабель, слімак, цмок, дождж, рыбак, вецер, лес, дзень.
Практыкаванне. Перакладзіце асобныя выразы з твораў Максіма Танка на беларускую мову.
- 💖 признаться в любви
- 👂 сделать серьги
- 🪄 написать заклятие
- 😅 смеётся или плачет
- ⛔ всё мешает
- 🥊 упрямо добиваться
- 🙇 искренне просить мастера
- 😢 грусть охватила её
- 🐞 прибежали ловкие жучки
- 🦟 комарики жужжат
- 🐜 муравьи трудятся
- 🐿️ белочки скачут
- 🦔 ёжики топают
- 🦌 косули прячутся
- 🕊️ птицы совещаются
- 🦃 тетерева трещат
- 🧗 паучок полез по паутинке
- 🧶 ткать паутину
- 🌟 повесить звёзды на нитях
- 🍁 тронуть куст рябины
- ☀️ солнце касается струн
- 🧍 странник брёл в город
- 🎒 жаловаться тяжёлый на мешок
- 🦶 странник поковылял
- 🛤️ бросить хлеб на дорогу
- 🌟 вспомнить хлеб чудесный
- 🌿 прилёг на дерне
- 💭 снятся хлебные крошки
- 🌍 тревога за землю
- 🌊 реки спешат к океану
- 🌸 над Фудзиямой цветёт сакура
Практыкаванне. Перакладзіце выразы, заснаваныя на творах Максіма Танка, на беларускую мову.
- 💌 Он столько раз просил о свидании, что сама тишина начинала шептать ему ответ.
- ❤️ Он хотел признаться в любви, но слова обжигали его, как огонь.
- 🔮 Он решился написать заклятие, способное заменить молчание.
- 🔥 Его горячие слова звенели, словно раскалённое железо.
- 😭 Она смеётся или плачет — и каждый раз он теряет равновесие.
- 👧 Девушка верит, будто мир всегда будет ей благосклонен.
- 🚧 Всё мешает, словно сама судьба ставит преграды.
- 💪 Он умеет упрямо добиваться цели, даже когда надежда угасает.
- 🦟 Комарики жужжат, наполняя воздух тревожной музыкой.
- 🐜 Муравьи трудятся, не зная усталости.
- 🦌 Косули прячутся в тени, дрожа от страха.
- 🕷️ Паучок услышал гул и встрепенулся, будто от сна.
- 🛣️ Он бросил хлеб на дорогу, словно бросил надежду.
- 🌟 Он вспомнил хлеб чудесный, как вспоминают утраченное счастье.
- 🌊 Реки спешат к океану, как люди — к гармонии с собой.
- 🌸 Над Фудзиямой цветёт сакура, и даже сильные проблемы кажутся мимолётными.
Практыкаванне. Надайце пададзеным словам формы меснага склону з прыназоўнікамі на, у, пры, па:
👤 паэт, 🖊 перакладчык, 👴творца, 🗞 газета, 🏫 гімназія, 📖 верш, 🗣 мова, 🎭 жанр, 🏅 прэмія, 🎖 узнагарода, 🧾 подпіс, 🪪 лагатып, 🏠 хата, 🏛 музей, 👴 дзядуля, 👵 бабуля, 👧 сястра, 👨 бацька, 👩 маці, 👦 сын, 👧 дачка, 🏫 школа, 📚 кніга, 🪖 войска, 🧰 майстэрня, 🏛 турма, 📜 паэма, 📙 зборнік, 📰 часопіс, ✉️ ліст, 🌍 Беларусь, 🏙 Мінск, 🏞 Пількаўшчына, 🏞 Віленская губерня, 🏛 імперыя, 🏛 савет, 🏛 Асамблея, 🧪 творчасць, 🧠 інтэліктуалізм, 🎼 верлібр, 🛡 партызан, 🪧 стачка, 🧵 сцяг, 🛡 герб, 🧑🎓 студэнт, 🧑💼 рэдактар, 🧑💻 журналіст, 🤝 сябар, 🧬 паходжанне, 🕯 пахаванне
❓ Асабістыя пытанні, складзеныя паводле зместу твораў Максіма Танка
🕊️ «Завушніцы»
- Я Вы лічыце, прызнавацца ў каханні лепш словамі ці праз учынкі?
🌲 «Сярод лясоў наднёманскіх»
- Чаму, на Вашу думку, людзі часта звяртаюцца да прыроды, калі ім сумна? Напрыклад, выбіраюць пашпацыраваць па лесе.
- Як Вы разумееце вобраз павучка ў творы?
🍞 «Прытча пра хлеб»
- Што для Вас сімвалізуе хлеб у сучасным свеце?
- Як Вы разумееце словы: «Зразумець каштоўнасць можна толькі страціўшы»?
🌾 «Мой хлеб надзённы»
- Што Вы самі называеце сваім «хлебам надзённым» у жыцці?
- Чаму, на Ваш погляд, хлеб у вершы бывае і горкі, і салодкі адначасова?
🗻 «Хоку»
- Як Вы разумееце вобраз рэк, якія «спяшаюцца да акіяну, сваёй нірваны»?
😊 «Шчасце»
- Што для Вас асабіста складае чалавечае шчасце?