Zasady czytania (część II)

З пляцоўкі Мова для ўсіх!

NB! Націск заўжды прыпадае на перадапошні склад — Akcent zawsze pada na przedostatnią sylabę

1. CZ – Ч (цвёрдая)

czuję (я адчуваю), czujesz (ты адчуваеш), wczoraj (учора)

2. SZ – Ш

wszystko (усё), jeszcze (яшчэ), zawsze (заўсёды),

3. RZ – Ж

rzeczy (рэчы), dobrze (добра), morze (мора), szczerze (шчыра)

4. Ż – Ж

żaden (ніякі), żeby (каб), może (можа),

5. Ź - ЖЬ, ZI… – ЖЬ (перад галоснымі)

źle (дрэнна), ziemia (зямля), zielony (зялёны), zimny (халодны), zima (зіма), ziarno (зярно), zwierz (звяр), ziewać (пазяхаць)

W – В

prawda (праўда), wczoraj (учора), wyspa (востраў), wysoki (высокі), woda (вада), wino (віно), wolny (вольны, свабодны)

CH i H — Х

chleb (хлеб), chwila (момант, хвіліна), chodnik (тратуар), choroba (хвароба), chemia (хімія), choinka (ёлка), chrust (сухое галлё – хворост), hotel (гатэль), historia (гісторыя), herbata (гарбата), hamak (гамака), hol (вестыбюль, хол), hak (кручок), humor (настрой, гумар), handel (гандаль), humanista (гуманіст)

6. Ć – ЧЬ, CI… – Ч (перад галоснымі)

życie (жыццё), zaczynać (пачынаць), ćwiczyć (практыкавацца), szukać (шукаць), ci (гэтыя / табе), cicho (ціха), ciekawy (цікавы), ciemny (цёмны), cisza (цішыня), ciasto (піражное, пірог), ciocia (цётка), cierpliwy (цярплівы)

6. Ś – ЩЬ, SI… – Щ… (перад галоснымі)

ścieżka (сцежка), śpię (я сплю), dziś (сёння), szczęśliwy (шчаслівы), świeży (свежы), środa (серада), prosić (прасіць), siostra (сястра), silny (моцны), siedem (сям), sierpień (жнівень)

7. DŹ → ДЖЬ, DZI… → ДЖЬ (перад галоснымі)

siedzieć (сядзець), dzieci (дзеці), dziś (сёння), dzisiaj (сёння, разм.), będziesz (ты будзеш), zgadzam (я згаджаюся), będzie (будзе), chodzić (хадзіць), widzieć (бачыць), dzieci (дзеці)

J — Й

jutro (заўтра), jeden (адзін), już (ужо), jeszcze (яшчэ), jego (яго), jak (як), jeść (есці)

Ń – НЬ

koń (конь), państwo (дзяржава), później (пазней), jesień (восень), dłoń (далонь)

8. Ł – Ў (можа стаяць перад галоснымі)

ciepły (цёплы), hałas (шум), chałupa (хаціна), chłopak (хлопец), zioło (зёлка), złyźliwy (зласлівы), oglądałem (я глядзеў), kolegą (сябрам), spałeś (ты спаў), długo (даўга), chciał (хацеў), łatwy (лёгкі), słuszne (слушна), czytałem (я чытаў),  pełen (поўны)

9. Ó – У

siódmy (сёмы), wrócić (вярнуцца), źródło (крыніца), jutro (заўтра), późno (позна), później (пазней)

10. Ą: оун перад гукамі, што змяшчаюць D i T; о – перад ł i l; оунг – у астатніх выпадках

oglądałem (я глядзеў), wziąłem (я ўзяў), mamą (мамаю), książką (кнігай), cisnąć (ціснуць),

11. Ę: э — на канцы слова,

mówię (я кажу), język (мова, язык), będę (я буду), będziesz (ты будзеш), zmęczony (стомлены), będziemy (мы будзем), tę (гэтую), więcej (больш), będą (яны будуць)

12. Змякчальна І (пасля зычных змякчае іх, сычачыя зычныя пераводзіць у шыпячыя)

wiosna (вясна), wiedzieć (ведаць), wielki (вялікі), mieć (мець), nieprawda (няпраўда), miasto (горад), dzień (дзень), pięć (пяць), dziewięć (дзевяць), imię (імя), ciemny (цёмны), ciepły (цёплы), zielony (зялёны)

📝 Ćwiczenie. Przeczytaj zdania w tabeli i  zareaguj na nich

📝 Reakcje po polsku

  • ✅ To prawda. (Гэта праўда.)
  • 👍 To jest słuszne. (Гэта слушна.)
  • ✔️ Masz rację. (Ты маеш рацыю.)
  • ❌ To nieprawda. (Гэта няпраўда.)
  • 🙂 Zgadzam się. (Я згодны)
  • 😕 Nie zgadzam się. (Я не згодны.)
  • 🤷 Może tak, może nie. (Можа так, можа не.)

📝 Jak odpowiadać? (Як адказваць?)

👉 Kolumna 1: Jak się dzisiaj czujesz? (Як ты пачуваешся сёння?)

  1. 🙂 Czuję się dziś dobrze. (Я сёння адчуваю сябе добра.)
  2. 😴 Nie jestem dziś zmęczony. (Я сёння не стомлены.)
  3. 😡 Nie czuję się dziś źle. (Я сёння не адчуваю сябе дрэнна.)

👉 Kolumna 2: Co robiłeś wczoraj? (Што ты ўчора рабіў?)

  1. 📖 Nie uczyłem się wczoraj. (Я ўчора не вучыўся.)
  2. 🎬 Nie oglądałem wczoraj filmu. (Я ўчора не глядзеў фільм.)
  3. ☕ Wczoraj pracowałem w kawiarni. (Учора я працаваў у кавярні.)

👉 Kolumna 3: Co będziesz robić jutro? (Што ты будзеш рабіць заўтра?)

  1. 📚 Będę się uczyć jutro . (Я буду вучыцца заўтра.)
  2. ☕ Jutro nie będę pracować w kawiarni. (Заўтра я не буду працаваць у кавярні.)
  3. 👫 Jutro nie będę się spotykać z kolegą. (Заўтра я не буду сустракацца з сябрам.)
Jak się dzisiaj czujesz? (Як ты пачуваешся сёння?) Co robiłeś wczoraj? (Што ты ўчора рабіў?) Co będziesz robić jutro? (Што ты будзеш рабіць заўтра?)
🙂 Czujesz się dziś dobrze? (Ты сёння адчуваеш сябе добра?) 📖 Czy uczyłeś się wczoraj? (Ці ты вучыўся ўчора?) 📚 Czy będziesz się uczyć jutro? (Ці ты будзеш вучыцца заўтра?)
😴 Jesteś dziś zmęczony? (Ты сёння стомлены?) ☕ Czy pracowałeś w kawiarni? (Ці ты працаваў у кавярні?) ☕ Czy będziesz pracować w kawiarni? (Ці ты будзеш працаваць у кавярні?)
😀 Czujesz się dziś szczęśliwy? (Ты сёння адчуваеш сябе шчаслівым?) 🍲 Czy gotowałeś obiad? (Ці ты гатаваў абед?) 🍲 Czy będziesz gotować obiad? (Ці ты будзеш гатаваць абед?)
😐 Jesteś dziś spokojny? (Ты сёння спакойны?) 🚌 Czy jechałeś autobusem? (Ці ты ехаў аўтобусам?) 🚌 Czy będziesz jechać autobusem? (Ці ты будзеш ехаць аўтобусам?)
😕 Czujesz się dziś źle? (Ты сёння адчуваеш сябе дрэнна?) 🎬 Czy oglądałeś film? (Ці ты глядзеў фільм?) 🎬 Czy będziesz oglądać film? (Ці ты будзеш глядзець фільм?)
😡 Jesteś dziś zły? (Ты сёння раззлаваны?) 📖 Czy czytałeś książkę? (Ці ты чытаў кнігу?) 📖 Czy będziesz czytać książkę? (Ці ты будзеш чытаць кнігу?)
🤔 Czujesz się dziś spokojny czy nerwowy? (Ты сёння адчуваеш сябе спакойным ці нервовым?) 🎶 Czy słuchałeś muzyki? (Ці ты слухаў музыку?) 🎶 Czy będziesz słuchać muzyki? (Ці ты будзеш слухаць музыку?)
😌 Jesteś dziś wesoły? (Ты сёння вясёлы?) 🛍️ Czy robiłeś zakupy? (Ці ты рабіў пакупкі?) 🛍️ Czy będziesz robić zakupy? (Ці ты будзеш рабіць пакупкі?)
🤗 Czujesz się dziś pełen energii? (Ты сёння адчуваеш сябе поўным энергіі?) 👫 Czy spotykałeś się z kolegą? (Ці ты сустракаўся з сябрам?) 👫 Czy będziesz się spotykać z kolegą? (Ці ты будзеш сустракацца з сябрам?)
😲 Jesteś dziś zaskoczony? (Ты сёння здзіўлены?) 💤 Czy spałeś długo? (Ці ты доўга спаў?) 💤 Czy będziesz spać długo? (Ці ты будзеш доўга спаць?)

Przykład odmiany

czytać (чытаць) — 3-е спражэнне

Асоба Форма Параўнанне са спражэннем у беларуская мове
ja czytam чытаю
ty czytasz чытаеш
on / ona / ono czyta чытае
my czytamy чытаем
wy czytacie чытаеце
oni (мужчыны і змяшаная група) / one (пра жанчын і рэчы) czytają чытаюць
  • mieszkać – жыць
  • czytać – чытаць
  • rozmawiać – размаўляць
  • słuchać – слухаць
  • oglądać – глядзець (тэлебачанне, фільм)
  • pytać – пытаць
  • odpowiadać – адказваць
  • kochać – кахаць / любіць
  • śpiewać – спяваць
  • pomagać – дапамагаць
  • grać – гуляць (у гульню, на інструменце)

Odmiana czasowników w zdaniach

📘 Ja czytam książkę. (Я чытаю кнігу.)

📘 Ty kochasz mamę. (Ты мойна любіш матулю.)

📝 Ćwiczenie – Wstaw czasownik w poprawnej formie

  1. 📘 Ja (czytać) książkę. (Я чытаю кнігу.)
  2. 🎶 My (słuchać) nauczyciela. (Мы слухаем настаўніка.)
  3. 🏠 Ona (mieszkać) w Warszawie. (Яна жыве ў Варшаве.)
  4. ❤️ Wy (kochać) przyrodę. (Вы любіце прыроду.)
  5. 🎤 Ty (śpiewać) w domu. (Ты спяваеш дома.)
  6. 📘 Oni (czytać) wiadomości. (Яны чытаюць навіны.)
  7. 🏠 My (mieszkać) na Kamczatce. (Мы жывём на Камчатцы.)
  8. 📘 On (czytać) artykuł. (Ён чытае артыкул.)
  9. 🎶 Ty (słuchać) radia. (Ты слухаеш радыё.)
  10. ❤️ Ja (kochać) rodzinę. (Я люблю сям’ю.)
  11. 🏠 Ty (mieszkać) w Mińsku. (Ты жывеш у Мінску.)
  12. 📘 Wy (czytać) list. (Вы чытаеце ліст.)
  13. 🎶 Ja (słuchać) muzyki. (Я слухаю музыку.)
  14. ❤️ Ona (kochać) dziecko. (Яна любіць дзіця.)
  15. 📘 My (czytać) razem. (Мы чытаем разам.)
  16. 🎤 Ja (śpiewać) piosenkę. (Я спяваю песню.)
  17. 🏠 Ja (mieszkać) w Polsce. (Я жыву ў Польшчы.)
  18. 📘 Ty (czytać) gazetę. (Ты чытаеш газету.)
  19. 🎶 On (słuchać) kolegi. (Ён слухае сябра.)
  20. ❤️ Ty (kochać) przyjaciela. (Ты любіш сябра.)

Змяненне дзеяслова być у цяперашнім часе (czas teraźniejszy)

Асоба Форма być
ja (я) jestem
ty (ты) jesteś
on/ona/ono (ён/яна/яно) jest
my (мы) jesteśmy
wy (вы) jesteście
oni/one (яны) są (суть)

🧾 Прыкладныя сказы:

  • Ja jestem studentem. — Я студэнт. / Я ёсць студэнтам.
  • Ty jesteś nauczycielką. — Ты настаўніца.
  • On jest w domu. — Ён дома.
  • My jesteśmy w szkole. — Мы ў школе.
  • Wy jesteście zmęczeni. — Вы стомленыя.
  • Oni są lekarzami. — Яны дактары.

Ćwiczenie. Wstawcie odpowiednią formę czasownika być.

  1. Ja ___________ w domu.
  2. Ty ___________ nowym uczniem.
  3. On ___________ bardzo szybki.
  4. My ___________ w dużym mieście.
  5. Oni ___________ w szkole.
  6. Czy wy ___________ gotowi?
  7. Pies ___________ ładny i mały.
  8. Ja ___________ głodna. Chcę jeść.
  9. Ty ___________ bardzo miła kobieta.
  10. Wy ___________ w kawiarni?
  11. Książka ___________ bardzo ciekawa.
  12. Ja ___________ z Polski.
  13. Mężczyzna ___________ stary, ale silny.
  14. Ty ___________ bardzo zły dziś.
  15. My ___________ uczniami.
  16. Oni ___________ głodni. Chcą pizzę.
  17. Rower ___________ nowy i drogi.
  18. Czy ona ___________ nauczycielką?
Узята з "https://wiki.mdu.by/index.php?title=Zasady_czytania_(część_II)&oldid=1477"