Dzień Wszystkich Świetych i Dzień Zaduszny w Polsce

Słowniczek na temat „Dzień pamięci przodków”

✏️ Ćwiczenie. Przeczytajcie zdania i porównajcie tradycje Dnia Wszystkich Świętych i Dnia Zadusznego w Polsce.

(Прачытайце сказы і параўнайце традыцыі Дня ўсіх святых і Дня ўсіх памерлых у Польшчы.)

---

Polski	Беларуская
1. 📖 Dzień Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny to dwa różne święta.	Дзень усіх святых і Дзень усіх памерлых — гэта два розныя святы.
2. 💫 Dzień Wszystkich Świętych jest 1 listopada.	Дзень усіх святых адзначаецца 1 лістапада.
3. 🕯️ W tym dniu ludzie pamiętają o świętych i męczennikach.	У гэты дзень успамінаюць святых і мучанікаў.
4. 💐 Dzień Zaduszny jest 2 listopada.	Дзень усіх памерлых адзначаецца 2 лістапада.
5. 🌙 Ten dzień jest dla zmarłych ludzi.	Гэты дзень прысвечаны памерлым людзям.
6. 🕊️ Oba święta są pełne ciszy i refleksji.	Абодва святы поўныя цішыні і разваг.
7. 🌸 W Polsce są to ważne dni jesieni.	У Польшчы гэта важныя восеньскія дні.
❓ Kiedy są te dwa święta?	Калі адбываюцца гэтыя два святы?
8. 🪦 Na cmentarzach są kwiaty i znicze. → byłać → byłam, wtedy, w takim radzie	На могілках стаяць кветкі і знічы.
9. 👨‍👩‍👧‍👦 Rodziny odwiedzają groby krewnych.	Сем’і наведваюць магiлы сваякоў.
10. 🕯️ Na grobach palą się kolorowe światełka.	На магілах гарыць каляровае святло.
11. 🌆 Wieczorem cmentarze wyglądają pięknie i jasno.	Увечары могілкі выглядаюць прыгожа і светла.
12. 🕊️ Ludzie modlą się za zmarłych.	Людзі моляцца за памерлых.
13. 🌾 Dni są spokojne i pełne szacunku. (schätzen)	Гэтыя дні спакойныя і поўныя павагі.
❓ Co ludzie robią na cmentarzach?	Што людзі робяць на могілках?
14. ⛪ W kościołach są msze za zmarłych.	У касцёлах адбываюцца імшы за памерлых.
15. 🍞 Dawniej zostawiano chleb i wodę dla dusz.	Раней пакідалі хлеб і ваду для душаў.
16. 🔥 Palono ognie dla zmarłych.	Запальвалі вогнішчы для памерлых.
17. 🌌 Dziś to tylko symbol pamięci.	Сёння гэта толькі сімвал памяці.
❓ Dlaczego ludzie zapalają znicze? jako …	Чаму людзі запальваюць знічы?
18. 🏵️ Na grobach stoją chryzantemy.	На магілах стаяць хрызантэмы.
19. 🕯️ W sklepach można kupić wiele zniczy.	У крамах можна купіць шмат знічаў.
20. 👪 Rodziny często są razem.	Сем’і часта бываюць разам.
21. 🚗 Wiele osób jedzie do rodzinnych miast.	Шмат людзей едзе ў родныя гарады.
22. 💬 Na cmentarzach panuje cisza i zaduma.	На могілках пануе цішыня і задуменнасць.
23. 🌙 Po zmroku widać morze świateł.	Пасля змяркання відаць мора агнёў.
❓ Jakie kwiaty są na grobach?	Якія кветкі стаяць на магілах?
24. 📖 W szkołach dzieci uczą się o tych świętach.	У школах дзеці вучаць пра гэтыя святы.
25. 🧠 Uczą się też szacunku dla zmarłych.	Яны таксама вучацца павагі да памерлых.
26. 📅 W telewizji są programy o tradycjach.	Па тэлебачанні ідуць перадачы пра традыцыі.
27. 🕯️ Te dni są dla Polaków bardzo ważne.	Гэтыя дні для палякаў вельмі важныя.
28. 🌏 Pokazują miłość i pamięć o przodkach.	Яны паказваюць любоў і памяць аб продках.
29. 🕊️ To czas spokoju i wdzięczności.	Гэта час спакою і ўдзячнасці.
❓ Dlaczego te dni są ważne w Polsce? pamięć	Чаму гэтыя дні важныя ў Польшчы?

Odmiana czasowników "brać", "dać", "jeść", "iść", "moc", "chcieć"

✏️ Ćwiczenie 1. Uzupełnijcie zdania czasownikiem brać w odpowiedniej formie czasu teraźniejszego.

(Устаўце дзеяслоў brać у патрэбнай форме цяперашняга часу.)

🔹 Odmiana czasownika – brać (браць)

Liczba pojedyncza (адзіночны лік)	Liczba mnoga (множны лік)
ja biorę	my bierzemy
ty bierzesz	wy bierzecie
on / ona bierze	oni / one biorą

1. 🌸 Ona (brać → bierze) świeczkę i kwiaty na cmentarz. (Яна бярэ свечку і кветкі на могілкі.)
2. 🕯️ My (brać) znicze i wodę do czyszczenia grobów. (Мы бярэм свечкі і ваду для прыбірання магіл.)
3. 💐 On (brać) zdjęcie dziadka na cmentarz. (Ён бярэ фотаздымак дзядулі на могілкі.)
4. 🕊️ Ty (brać → bierzesz) chryzantemy z balkonu. (Ты бярэш хрызантэмы з балкона.)
5. 🏵️ Oni (brać → biorą) lampiony i zapalają je razem. (Яны бяруць ліхтарыкі і запальваюць іх разам.)
6. 🌙 Ja (brać → biorę) mały znicz dla babci. (Я бяру маленькую свечку для бабулі.)
7. 🕯️ Wy (brać) dużo kwiatów i jedziecie na cmentarz. (Вы бярэце шмат кветак і едзеце на могілкі.)
8. 🌾 On (brać) wodę i gąbkę. (Ён бярэ ваду і губку.)
9. 🏙️ My (brać) kwiaty i znicze z samochodu. (Мы бярэм кветкі і свечкі з машыны.)
10. 🕊️ Ona (brać) mały wazon z kwiatami. (Яна бярэ маленькі вазон з кветкамі.)

---

✏️ Ćwiczenie 2. Uzupełnijcie zdania czasownikiem dać w odpowiedniej formie czasu teraźniejszego.

(Устаўце дзеяслоў dać у патрэбнай форме цяперашняга часу.)

🔹 Odmiana czasownika – dać (даць)

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
ja dam	my damy
ty dasz	wy dacie
on / ona da	oni / one dadzą

1. 🕊️ Ty (dać) mamie kwiaty w Dzień Wszystkich Świętych. (Ты дасі маці кветкі на Дзень усіх святых.)
2. 🌸 My (dać) wodę do wazonu. (Мы дамо ваду ў вазон.)
3. 🕯️ Ona (dać) bratu świeczkę. (Яна дасць брату свечку.)
4. 💐 Ja (dać) chryzantemę babci. (Я дам хрызантэму бабулі.)
5. 🌾 On (dać) siostrze znicz. (Ён дасць сястры свечку.)
6. 🕯️ Wy (dać) prezent księdzu po mszy. (Вы дасцё падарунак ксяндзу пасля імшы.)
7. 🏵️ Oni (dać → dadzą) kwiaty na grób dziadka. (Яны дадуць кветкі на магілу дзядулі.)
8. 🌙 Ona (dać) zdjęcie do ramki. (Яна дасць фотаздымак у рамку.)
9. 🌸 Ja (dać) sąsiadce małą świeczkę. (Я дам суседцы маленькую свечку.)
10. 🕊️ My (dać) znicze przy wejściu na cmentarz. (Мы дамо свечкі пры ўваходзе на могілкі.)

---

✏️ Ćwiczenie 3. Uzupełnijcie zdania czasownikiem jeść w odpowiedniej formie czasu teraźniejszego.

(Устаўце дзеяслоў jeść у патрэбнай форме цяперашняга часу.)

🔹 Odmiana czasownika – jeść (есці)

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
ja jem	my jemy
ty jesz	wy jecie
on / ona je	oni / one jedzą

1. 🌸 On (jeść) obiad po wizycie na cmentarzu. (Ён есць абед пасля наведвання могілак.)
2. 🕯️ My (jeść) ciasto po mszy. (Мы ямо піражное пасля імшы.)
3. 💐 Ty (jeść) zupę w domu. (Ты ясі суп дома.)
4. 🌾 Ja (jeść) chleb z masłem. (Я ем хлеб з маслам.)
5. 🌙 Ona (jeść) kolację z rodziną. (Яна есць вячэру з сям’ёй.)
6. 🕊️ Wy (jeść) owoce i ciasto. (Вы ясьце садавіну і піражное.)
7. 🕯️ Oni (jeść) razem po powrocie z cmentarza. (Яны ядуць разам пасля вяртання з могілак.)
8. 🌸 Ja (jeść) jabłko po szkole. (Я ем яблык пасля школы.)
9. 🕊️ On (jeść) zupę pomidorową. (Ён есць памідорны суп.)
10. 🌾 My (jeść) kolację przy świeczkach. (Мы ямо вячэру пры свечках.)

---

✏️ Ćwiczenie 4. Uzupełnijcie zdania czasownikiem iść w odpowiedniej formie czasu teraźniejszego.

(Устаўце дзеяслоў iść у патрэбнай форме цяперашняга часу.)

🔹 Odmiana czasownika – iść (ісці)

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
ja idę	my idziemy
ty idziesz	wy idziecie
on / ona idzie	oni / one idą

1. 🕯️ My (iść) na cmentarz z rodziną. (Мы ідзем на могілкі з сям’ёй.)
2. 🌸 On (iść) do kościoła na mszę. (Ён ідзе ў касцёл на імшу.)
3. 💐 Ja (iść) z babcią i mamą. (Я іду з бабуляй і маці.)
4. 🌾 Oni (iść) powoli między grobami. (Яны ідуць павольна паміж магіламі.)
5. 🌙 Ty (iść) wieczorem, gdy świecą się znicze. (Ты ідзеш увечары, калі гарыць святло свечак.)
6. 🕊️ Ona (iść) z bratem i tatą. (Яна ідзе з братам і татам.)
7. 🕯️ Wy (iść) razem po mszy. (Вы ідзяце разам пасля імшы.)
8. 🌸 Ja (iść) na spacer po cmentarzu. (Я іду на шпацыр па могілках.)
9. 🕊️ On (iść) po wodę dla kwiatów. (Ён ідзе па ваду для кветак.)
10. 🌾 Oni (iść) do domu po obiedzie. (Яны ідуць дадому пасля абеду.)

---

✏️ Ćwiczenie 5. Uzupełnijcie zdania czasownikiem móc w odpowiedniej formie czasu teraźniejszego.

(Устаўце дзеяслоў móc у патрэбнай форме цяперашняга часу.)

🔹 Odmiana czasownika – móc (магчы)

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
ja mogę	my możemy
ty możesz	wy możecie
on / ona może	oni / one mogą

1. 🌸 Ona (móc) zapalić świeczkę. (Яна можа запаліць свечку.)
2. 🕯️ My (móc) pojechać na cmentarz jutro. (Мы можам паехаць на могілкі заўтра.)
3. 💐 Ty (móc) kupić kwiaty. (Ты можаш купіць кветкі.)
4. 🌾 On (móc) posprzątać grób. (Ён можа прыбраць магілу.)
5. 🌙 Wy (móc) pomóc babci. (Вы можаце дапамагчы бабулі.)
6. 🕊️ Ja (móc) zrobić zdjęcie grobu. (Я магу зрабіць фотаздымак магілы.)
7. 🕯️ Oni (móc) przynieść wodę i znicze. (Яны могуць прынесці ваду і свечкі.)
8. 🌸 Ona (móc) iść z nami na spacer. (Яна можа пайсці з намі на шпацыр.)
9. 🕊️ Ty (móc) zapalić mały znicz. (Ты можаш запаліць маленькую свечку.)
10. 🌾 My (móc) pomodlić się w kościele. (Мы можам памаліцца ў касцёле.)

---

✏️ Ćwiczenie 6. Uzupełnijcie zdania czasownikiem chcieć w odpowiedniej formie czasu teraźniejszego.

(Устаўце дзеяслоў chcieć у патрэбнай форме цяперашняга часу.)

🔹 Odmiana czasownika – chcieć (хацець)

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
ja chcę	my chcemy
ty chcesz	wy chcecie
on / ona chce	oni / one chcą

1. 🌸 Ja (chcieć) zapalić znicz. (Я хачу запаліць свечку.)
2. 🕯️ Ona (chcieć) iść na cmentarz z rodzicami. (Яна хоча ісці на могілкі з бацькамі.)
3. 💐 My (chcieć) odwiedzić groby. (Мы хочам наведаць магілы.)
4. 🌾 On (chcieć) kupić chryzantemy. (Ён хоча купіць хрызантэмы.)
5. 🌙 Wy (chcieć) zrobić zdjęcie przy grobie. (Вы хочаце зрабіць фотаздымак каля магілы.)
6. 🕊️ Ja (chcieć) pomóc babci. (Я хачу дапамагчы бабулі.)
7. 🕯️ Ty (chcieć) posprzątać grób. (Ты хочаш прыбраць магілу.)
8. 🌸 Oni (chcieć) kupić znicze i kwiaty. (Яны хочуць купіць свечкі і кветкі.)
9. 🕊️ Ona (chcieć) pojechać do kościoła. (Яна хоча паехаць у касцёл.)
10. 🌾 My (chcieć) spędzić ten dzień razem. (Мы хочам правесці гэты дзень разам.)

---

✏️ Ćwiczenie. Uzupełnijcie zdania odpowiednią formą zaimka on, ona, ono.

(Устаўце ў сказы патрэбную форму займенніка on, ona, ono.)

---

📘 Ważna zasada:

Po przyimkach używamy dłuższych form z “n-”: niego, niemu, nim, niej, nią.

(Пасля прыназоўнікаў ужываюцца падоўжаныя формы з “n-”: niego, niemu, nim, niej, nią.)

Przypadek (склон)	on (ён)	ona (яна)	ono (яно)
Mianownik (хто? што?)	on	ona	ono
Dopełniacz (каго? чаго?)	jego / niego	jej / niej	jego / niego
Celownik (каму? чаму?)	jemu / niemu (таксама: mu)	jej / niej	jemu / niemu (таксама: mu)
Biernik (каго? што?)	jego / niego	ją / nią	je / nie
Narzędnik (з кім? з чым?)	nim	nią	nim
Miejscownik (пра каго? пра што?)	nim	niej	nim

---

1. 🌸 Lubię (on), bo jest miły. (Я люблю яго, бо ён мілы.)
2. 🕊️ Znam (ona) bardzo dobrze. (Я вельмі добра яе ведаю.)
3. 🧸 Widzę (ono) codziennie w pokoju. (Я бачу яго кожны дзень у пакоі.)
4. 🌼 Rozmawiam z (on) po lekcji. (Я размаўляю з ім пасля ўрока.)
5. ☕ Idę z (ona) do kawiarni. (Я іду з ёю ў кавярню.)
6. 🧺 Gram z (ono) w piłkę. (Я гуляю з ім у мяч.)
7. 🌳 Myślę o (on) często. (Я часта думаю пра яго.)
8. 💐 Czy pamiętasz o (ona)? (Ты памятаеш пра яе?)
9. 🧸 Marzę o (ono) codziennie. (Я мару пра яго кожны дзень.)
10. 🌙 Nie widzę (on) od wczoraj. (Я не бачу яго ад учора.)
11. 🎁 Czekam na (ona) z prezentem. (Я чакаю яе з падарункам.)
12. 🕯️ Opowiadam o (on) przy stole. (Я распавядаю пра яго за сталом.)
13. 🌹 Daj kwiaty (ona), proszę. (Дай кветкі ёй, калі ласка.)
14. 🐕 Pomagam (on) w pracy. (Я дапамагаю яму ў працы.)
15. 🌞 Patrzę na (ona) i się uśmiecham. (Я гляджу на яе і ўсміхаюся.)
16. 🍎 Widzę (ono) na stole. (Я бачу яго на стале.)
17. 🧤 Nie znam dobrze (on). (Я дрэнна яго ведаю.)
18. 💌 Piszę do (ona) codziennie. (Я пішу ёй кожны дзень.)
19. 🪶 Słyszę o (on) w radiu. (Я чую пра яго па радыё.)
20. 🎵 Rozmawiam o (ona) z mamą. (Я размаўляю пра яе з маці.)
21. 🕊️ Gram z (on) w domino. (Я гуляю з ім у даміно.)
22. 🌸 Cieszę się z (ona) bardzo. (Я вельмі радуюся за яе.)
23. 🧸 Nie pamiętam (ono) dobrze. (Я не памятаю яго добра.)
24. 💬 Nie mówię o (on) często. (Я не часта гавару пра яго.)
25. 🌼 Dziękuję (ona) za pomoc. (Я дзякую ёй за дапамогу.)