Формы сумеснага дзеяння ў загадным ладзе
З пляцоўкі Мова для ўсіх!
Мэта выкарыстання / Цель использования:
Каб зрабіць загад сабе і людзям, якія Вас атачаюць.
🛠️ Утварэнне формаў / Образование форм
| 🔎 Умова / Условие | 🔄 Што адбываецца для ўтварэння формы сумеснага дзеяння | ✅ Прыклад |
| Форма “мы” сканчваецца на -ом | ➡️Замяняем канчатак на -эм | мы бяром → бярэм! |
| Форма “мы” сканчваецца на -ём | ➡️Замяняем канчатак на -ем | мы пачнём → пачнем! |
| Форма “мы” ужо заканчваецца на -ем, -ам, -ім, -ым | 🚫 Нічога не мяняецца | мы чытаем → мы чытаем!
мы рэжам→ рэжам! мы пасядзім → пасядзім! мы вучым→ вучым! |
| У загадным ладзе 2-й асобы адзіночнага ліку дзеяслоў мае нулявы суфікс (сканчаецца на зычны) | ➕ У форме сумеснага дзеяння можа з’яўляцца суфікс -ма | рэж! → рэжма!
(і рэжам!) |
🚗 3. Асаблівыя формы / Особенные формы
| 🧾 Дзеяслоў | 📌 Форма абвеснага ладу | 📍 Формы сумеснага дзеяння |
| ехаць | мы едзем | едзем! / едзьма! (бо “едзь!”) |
| ісці | мы ідзём | хадзем! / ідзем! |
| быць | мы будзем | будзем! / будзьма! (бо “будзь!”) |
Практыкаванне. Надайце дзеясловам формы сумеснага дзеяння ў загадным ладзе.
| Інфінітыў | Сумеснае дзеянне | Інфінітыў | Сумеснае дзеянне |
| 🤝 браць | 🤝 даваць | ||
| 🏃 бегчы | 📝 пісаць | ||
| 🚶 хадзіць | 📖 чытаць | ||
| 🗣️ размаўляць | 👂 слухаць | ||
| 🤫 маўчаць | 💬 адказваць | ||
| ❓ спытаць | 🙋 спытацца | ||
| 🧩 тлумачыць | 🧾 перакладаць | ||
| 📦 дасылаць | 📲 звяртацца | ||
| ☎️ тэлефанаваць | 🤝 сустракацца | ||
| 👋 махаць | 🧍 чакаць | ||
| 🚪 уваходзіць | 🚶♂️ выходзіць | ||
| 🧳 ехаць | ✈️ ляцець | ||
| 🔎 шукаць | 🏠 вяртацца | ||
| 🍽️ з’есці | 🥤 выпіць | ||
| 🍳 гатаваць | 🧂 пасаліць | ||
| 🛒 набываць | 💸 плаціць | ||
| 🎁 дарыць | 📥 атрымліваць | ||
| 🧺 мыць | 🧼 чысціць | ||
| 🧹 прыбіраць | 🛏️ засцілаць | ||
| 👕 апранацца | 👟 абувацца | ||
| 🚿 мыцца | 🪥 чысціць зубы | ||
| 😴 спаць | ⏰ прачынацца | ||
| 🧘 адпачываць | 💪 трэнавацца |
📚 Практыкаванне. Замяніце дзеясловы ў дужках на формы сумеснага дзеяння ў загадным ладзе.
🧊 Узор:
🚶 (Ісці) на адкрытую коўзанку ля Палаца спорту!
→ Ідзем / хадзем на адкрытую коўзанку ля Палаца спорту!
- 🎶 (Заспяваць) беларускія песні «Бывайце здаровы» ці «Купалінка»!
- 📦 (Несці) гэтыя рэчы ў камору!
- ⛺ (Пажыць) гэты тыдзень у намёце!
- 👖Не (набываць) аднолькавых джынсаў!
- 🎂 (Спячы) да дня народзінаў брата торт!
- 💃 А зараз (танцаваць) беларускія народныя танцы!
- 🧭 (Спытаць) пра дарогу першага сустрэчнага!
- 🏖️ (Узяць) з сабою на рэчку коўдру і крэм ад загару!
- 🗣️ (Адказаць) на пытанні выразна і дэталёва!
- 🥔 (Гатаваць) сёння дранікі са смятанай і салату!
- 🎁 (Парадаваць) сваім нечаканым прыходам дзядулю і бабулю!
- 👩💻 (Працаваць) разам над гэтым праектам!
- 🎒(Класці) гародніну ў твой заплечнік, а садавіну — у мой!
- 📜 (Паслухаць) цудоўныя паэтычныя радкі Максіма Багдановіча!
- 🔤 Не (вымаўляць) гукі [з] і [с] перад мяккімі цвёрда!
- 📚 (Перакладаць) адзін і той самы тэкст, а потым (параўнаць)!
Практыкаванне. Утварыце ад пададзеных формаў для займенніка “мы” ўзаемныя формы загаднага ладу.
👐 бяром, 🚶 ідзём, 📦 нясём, 🚚 вязём, 🍞 пячом, ✂️ стрыжом, 🪶 скубём, ❤️ жывём, 🌊 плывём, 🥊 б’ём, 🎁 даём, ⏰ устаём, 🌾 жнём, 🔩 гнём, 🧱 кладзём, 🛣️ вядзём, 🚀 пачнём, 👋 махнём, 👀 зірнём, 🤜 штурханём, 🌬️ уздыхнём, 🪨 кранём,і🍵 п’ём, 🪣 ліём / льём, 🧹 мяцём, 🪓 сячом, 🌳 трасём, 🧊 грызём, 🛡️ беражом, 🎤 пяём, 🧑🍳 таўчом, 🪥 тром.