Мэцэнацтва (С2) (тар.)

🎥 Практыкаваньне 1. Дапоўніце сказы паводле зьместу відэа

💡 Найбольш мяне ўразіла тое, што...
🧠 Да прагляду гэтага відэа я ня ведаў, што...
👤 З усіх згаданых у відэа асобаў найбольш мяне зацікавіў..., таму што...
💭 На маю думку, галоўная думка гэтага відэа палягае ў тым, што...
🔎 Пасьля прагляду відэа я зрабіў выснову, што...

🏛️ Практыкаваньне. Мэцэнацтва на беларускіх землях

Прачытайце факты пра гісторыю мэцэнацтва на беларускіх землях. Перакладзіце выдзеленыя тлустым шрыфтам словы й выразы ў дужках з расейскай мовы на беларускую. Зважайце на кантэкст і патрэбную граматычную форму.

📚 У XII стагодзьдзі Эўфрасіньня Полацкая (основала) жаночы манастыр каля Полацку, пры якім (впоследствии) дзейнічала школа для дзяўчатаў: там іх (обучали) чытаньню, пісьму й рамёствам, а сама князёўна (заботилась) пра разьвіцьцё асьветы.
📖 Пры манастыры Эўфрасіньня арганізавала (собственную) бібліятэку, дзе кнігі (бережно) захоўваліся; яна (помогала) разьвіваць кніжную справу й (стремилась) пашыраць пісьменнасьць.
⛪ Эўфрасіньня фундавала (возведение) Спаса-Праабражэнскай царквы ў Полацку, якая (сохранилась) (до сих пор) і лічыцца адным з найбольш (ценных) помнікаў раньняй архітэктуры на беларускіх землях.
✝️ Князёўна (заказала) (известному) майстру Лазару Богшу крыж, і гэтае ўнікальнае (изделие) (впоследствии) стала адным з галоўных сымбаляў беларускай культуры.
🖨️ У 1553 годзе Мікалай Радзівіл Чорны (учредил) друкарню ў Берасьці; (благодаря этому) выдаўцы (смогли) (издавать) там кнігі, важныя для рэлігійнага й інтэлектуальнага жыцьця ВКЛ.
💰 На выданьне Берасьцейскай Бібліі 1563 году (потратили) каля 10 тысячаў дукатаў; такі (огромный) (расход) (показывал), наколькі вялікае значэньне надавалася друкаванаму слову.
📜 У Нясьвіжы пад апекаю Радзівілаў (печатались) кнігі, якія (распространяли) рэфармацыйныя й інтэлектуальныя (взгляды), (поэтому) друкарства стала важнаю часткаю культурнага жыцьця гораду.
🎨 Радзівілы запрашалі ў Нясьвіж (зарубежных) архітэктараў, мастакоў і (умельцев); (благодаря) іхнай супрацы там (возникла) адметнае культурнае й мастацкае асяродзьдзе.
🏰 Дзякуючы (усилиям) Радзівілаў Нясьвіж (стал) надзвычай (влиятельным) цэнтрам навукі, мастацтва, рамёстваў і архітэктуры, а радзівілаўскі комплекс сёньня ўваходзіць у Сьпіс сусьветнай (наследия) ЮНЭСКА.
👑 Мэцэнацтва Радзівілаў (одновременно) разьвівала культуру й (укрепляло) грамадзкае (положение) роду, (поскольку) фундатэрства было таксама сродкам прэстыжу й рэлігійнай палітыкі.
🏺 У 1855 годзе Яўстафі Тышкевіч (основал) у Вільні Музэй старажытнасьцяў — (учреждение), якое ператварыла прыватныя (собрания) беларускіх і літоўскіх (древностей) у грамадзкую культурную прастору.
📚 Тышкевіч (пожертвовал) музэю (около) трох тысячаў кнігаў і дзьвюх тысячаў археалягічных (предметов), якія сталі важнаю часткаю ягонага першапачатковага (собрания).
🏛️ Усяго (спустя) два гады музэйная калекцыя ўжо (насчитывала) каля дзесяці тысячаў экспанатаў, што (указывает) на надзвычай (быстрый) рост гэтай установы.
🗺️ Матэрыялы для музэю (собирали) ў Менску, Магілёве, Віцебску, Воршы, Наваградку, Крэве, Лідзе, Пінску й іншых мясьцінах; яго стваральнікі (стремились) (бережно) зьвесьці разам тое, што было (рассеяно) па розных краях.
⚠️ Пасьля паўстаньня 1863 году ўстанова (подверглась) моцнаму імпэрскаму (давлению): частку калекцыяў (отправили) ў Маскву, а сам музэй (впоследствии) пераўладкавалі.
📰 На пачатку XX стагодзьдзя Магдалена Радзівіл (помогала) беларускім культурным і каталіцкім (деятелям), дазваляючы ім (издавать) пэрыёдыку й падтрымліваючы іх сваімі (средствами).
💵 Свае (деньги) Магдалена Радзівіл накіроўвала на (создание) беларускіх школак і (выпуск) кнігаў, (стремясь) пашыраць ужываньне беларускай мовы.
🏫 Мэцэнатка (открыла) сем (начальных) беларускамоўных школаў, а ва Ўздзе — рамесную (училище) для (крестьянских) дзяцей.
🎓 Яна (помогала) студэнтам Віленскага ўнівэрсытэту, вызначыўшы некалькі стыпэндыяў, каб (учащиеся) маглі (получать) адукацыю й паглыбляць свае (знания).
🗞️ Магдалена Радзівіл (жертвовала) значныя (средства) беларускім (издательствам) і пэрыёдыкам, (помимо) іншага падтрымліваючы «Нашу Ніву» й Беларускае выдавецкае таварыства.
🌿 У 1913 годзе (благодаря) фінансавай падтрымцы Магдалены Радзівіл выйшаў «Вянок» Максіма Багдановіча: яе (пожертвование) дало (возможность) (напечатать) адзін з найважнейшых зборнікаў беларускай паэзіі пачатку XX стагодзьдзя.
⛪ Эдвард Вайніловіч (оплатил) будаўніцтва касьцёла Сьвятых Сымона й Алены ў Менску, выкарыстаўшы (собственные) сродкі; храм (стал) адной з найбольш вядомых (достопримечательностей) гораду.
🏠 Пасьля пераезду ў Быдгашч Вайніловіч (построил) вялікі дом для дзяцей-сіротаў і (заботился) пра іх (вплоть до) сваёй сьмерці, хоць ужо (жил) далёка ад родных мясьцінаў.
🚋 Караль Гутэн-Чапскі ў 1890–1901 гадах (возглавлял) Менск, і пры ім (впервые) запрацавалі конка, электрастанцыя й агульнадаступная тэлефонная станцыя, што (помогло) гораду (быстрее) мадэрнізавацца.
🏥 Пры Чапскім у Менску адчынілі (ночлежный дом), шпіталі й амбуляторыі, а гарадзкая ўлада (стремилась) (улучшать) вуліцы й агульнае (благоустройство) гораду; частку ініцыятываў Чапскі падтрымліваў і асабістымі сродкамі.
🤝 На (протяжении) стагодзьдзяў мэцэнацтва на беларускіх землях (приобретало) (разные направления) — ад храмаў, школаў і друкарняў да музэяў, кніг і гарадзкой дабрачыннасьці, але (прежде всего) заставалася спосабам падтрымліваць асьвету й культуру.

💬 Пытаньні для разважаньня: мэцэнацтва

💰 Як Вы лічыце, чаму заможныя людзі наогул вырашаюць укладаць свае грошы ў культуру, адукацыю ці мастацтва, а не выключна ва ўласны дабрабыт?
🏛️ Ці можна, на Вашую думку, лічыць мэцэнацтва формай грамадзкай адказнасьці? Чаму?
🎨 Што, на Ваш погляд, больш важна падтрымліваць мэцэнатам: захаваньне культурнай спадчыны ці разьвіцьцё сучаснага мастацтва?
⚖️ Ці павінен мэцэнат уплываць на зьмест праектаў, якія ён фінансуе, ці творцы павінны заставацца цалкам незалежнымі?
🔮 Калі б Вы мелі магчымасьць стаць мэцэнатам, якую галіну — адукацыю, культуру, навуку, архітэктуру ці нешта іншае — Вы б падтрымлівалі найперш і чаму?

🏛️ Практыкаваньне. Праўда ці хлусьня?

Прачытайце 9 фактаў пра мэцэнацтва на беларускіх землях. Вызначце, якія зь іх праўдзівыя, а якія хлусьлівыя. Калі факт хлусьлівы — выпраўце яго.

📚 Эўфрасіньня Полацкая спрыяла разьвіцьцю асьветы й кніжнай справы, а пры заснаваным ёю манастыры дзейнічала школа.
🏰 Радзівілы прынцыпова не падтрымлівалі друкарства, бо лічылі кнігадрукаваньне пагрозаю для сваёй улады.
📖 У 1563 годзе ў Берасьці была выдадзеная Берасьцейская Біблія, на выданьне якой былі выдаткаваныя значныя сродкі.
🏛️ Яўстафі Тышкевіч заснаваў Музэй старажытнасьцяў у Вільні й перадаў яму частку ўласнай калекцыі.
🎓 Магдалена Радзівіл падтрымлівала выключна будаўніцтва касьцёлаў і ніколі не выдаткоўвала сродкаў на беларускую адукацыю й кнігавыданьне.
📕 Фінансавая падтрымка Магдалены Радзівіл паспрыяла выданьню зборніка Максіма Багдановіча «Вянок».
⛪ Эдвард Вайніловіч фінансаваў будаўніцтва менскага касьцёла Сьвятых Сымона й Алены, вядомага сёньня як Чырвоны касьцёл.
🚋 Падчас кіраваньня Караля Гутэн-Чапскага Менскам гарадзкая інфраструктура амаль не разьвівалася, а электрастанцыя й тэлефонная сувязь зьявіліся толькі пасьля ягонай сьмерці.
💰 Мэцэнацтва на беларускіх землях датычыла ня толькі мастацтва: заможныя фундатары падтрымлівалі таксама школы, друкарні, музэі, храмы й дабрачынныя ўстановы.