🧠 Леў Выгоцкі — тэкст і практыкаванні

🌟 Хто гэта?

Леў Выгоцкі нарадзіўся ў Оршы. Яшчэ дзіцем ён жыў у Гомелі. Ён шмат чытаў, вучыўся і любіў мову. Потым ён стаў вядомым псіхолагам. Выгоцкі думаў пра тое, як дзіця вучыцца, гаворыць і разумее свет. Ён пісаў кнігі і працаваў з дзецьмі. Яго ідэі былі простыя і важныя: дзіця лепш вучыцца з дарослым, у школе, у размове і ў працы. Таму яго памятаюць і цяпер.

1. ❓ Пытанні

😊 Як Вы сёння пачуваецеся?

📚 Што Вы сёння чыталі?

☀️ Што Вы робіце раніцай?

🏠 Дзе Вы жывяце?

👨 Хто Вы па прафесіі?

🗣️ На якіх мовах Вы гаворыце?

🌙 Што Вы звычайна робіце ўвечары?

2. 🔤 Дзеясловы для спражэння

📖 чытаць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

📖 чытаць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

📖 чытаць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

✍️ пісаць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

✍️ пісаць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

✍️ пісаць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

👀 бачыць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

👀 бачыць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

👀 бачыць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🗣️ гаварыць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🗣️ гаварыць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🗣️ гаварыць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🚶 ісці → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🚶 ісці → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🚶 ісці → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🍽️ есці → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🍽️ есці → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🍽️ есці → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🥤 піць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🥤 піць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🥤 піць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

💤 спаць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

💤 спаць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

💤 спаць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

❤️ любіць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

❤️ любіць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

❤️ любіць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

⭐ быць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

⭐ быць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

⭐ быць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

3. 📏 Ступені параўнання прыметнікаў

📘 Форма	✨ Як утвараем	🌼 Прыклад
Звычайная	пачатковая форма	добры
Вышэйшая	часцей за ўсё дадаем -ейшы / -эйшы	дабрэйшы
Найвышэйшая	самы / самая / самае / самыя + вышэйшая форма	самы дабрэйшы

🟢 Практыкаванне:

прыгожы → ... → ...

вясёлы → ... → ...

добры → ... → ...

ціхі → ... → ...

разумны → ... → ...

светлы → ... → ...

цёплы → ... → ...

хуткі → ... → ...

моцны → ... → ...

доўгі → ... → ...

4. 🎨 Прыметнік + назоўнік

📘 Род / лік	✨ Пытанне	🌼 Прыклад
мужчынскі род	які?	добры брат
жаночы род	якая?	добрая сястра
ніякі род	якое?	добрае слова
множны лік	якія?	добрыя людзі

🟢 Практыкаванне:

🐶 (добры) сабака

👧 (вясёлы) дзяўчынка

🏠 (вялікі) дом

📘 (новы) кніга

☀️ (цёплы) сонца

🌳 (зялёны) сад

👨 (разумны) доктар

👩 (спакойны) жанчына

🪑 (стары) стол

🖼️ (светлы) акно

👦 (малады) хлопчык

👵 (добры) бабуля

🐱 (маленькі) котка

🚪 (шырокі) дзверы

🍎 (смачны) яблык

🌸 (прыгожы) кветка

🧒 (вясёлы) дзеці

🧥 (сіні) паліто

📓 (тонкі) сшытак

🏫 (вялікі) школа

5. 📚 Родны склон мужчынскага роду

🌫️ туман → няма ...

⚡ гром → няма ...

🤒 грып → няма ...

📏 метр → няма ...

🧂 цукар → няма ...

🪑 стол → няма ...

👨 брат → няма ...

🐺 воўк → няма ...

💭 страх → няма ...

😌 спакой → няма ...

🏙️ Мінск → няма ...

🌍 свет → няма ...

🏞️ бераг → няма ...

🧭 усход → няма ...

🍞 хлеб → няма ...

🧈 сыр → няма ...

💧 кісларод → няма ...

🔥 вуглярод → няма ...

🌧️ дождж → няма ...

🧠 розум → няма ...

🚂 цягнік → няма ...

📞 тэлефон → няма ...

👨‍🏫 настаўнік → няма ...

🐟 акунь → няма ...

⏱️ кіламетр → няма ...

6. 📍 Месны склон

📘 Тып асновы	✨ Канчатак	🌼 Прыклад
цвёрдая аснова	-е	лес → у лесе
зацвярдзелая (р, дж, ч, ж, ш)	-ы	плошча → на плошчы
мяккая аснова	-і	пакой → у пакоі

🟢 Практыкаванне:

💻 камп’ютар → у ...

🏠 дом → у ...

🌳 лес → у ...

🌸 плошча → на ...

🚪 пакой → у ...

📘 сшытак → у ...

🎓 універсітэт → у ...

🛣️ праспект → на ...

👩 маці → пры ...

🌌 ноч → у ...

📺 тэлевізар → на ...

🪑 крэсла → на ...

🧥 паліто → у ...

🚇 метро → у ...

🌍 зямля → на ...

7. 🗣️ Перакладзіце на беларускую

👋 Доброе утро.

😊 Я хорошо себя чувствую.

📚 Сегодня я читаю книгу.

🏠 Я дома.

☕ Я пью чай.

🚶 Я иду в школу.

👩 Это моя мама.

👨 Это мой брат.

🌙 Вечером я отдыхаю.

🙏 Спасибо большое.

🏫 Вучыўся і працаваў

Калі Лев Выгоцкі быў малады, ён вучыўся вельмі добра. Ён цікавіўся кнігамі, школай, мовай і чалавекам. Пазней ён працаваў у Гомелі, а пасля — у Маскве. Ён чытаў лекцыі, пісаў артыкулы і сустракаўся з іншымі навукоўцамі. Яму было важна, як дзіця думае, як яно вучыцца і як яму дапамагчы. Ён казаў, што слова, думка і чалавек вельмі цесна звязаныя паміж сабою.

1. ❓ Пытанні

☀️ Як Вы правялі раніцу?

🍽️ Што Вы елі сёння?

📍 Дзе Вы цяпер знаходзіцеся?

👂 Што Вы любіце слухаць?

📖 Якія кнігі Вы любіце?

🚶 Ці любіце Вы шпацыраваць?

💬 З кім Вы часта размаўляеце?

2. 🔤 Дзеясловы для спражэння

🏫 вучыцца → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🏫 вучыцца → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🏫 вучыцца → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

💼 працаваць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

💼 працаваць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

💼 працаваць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

👂 слухаць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

👂 слухаць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

👂 слухаць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🤔 думаць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🤔 думаць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🤔 думаць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

😊 разумець → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

😊 разумець → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

😊 разумець → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🧒 дапамагаць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🧒 дапамагаць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🧒 дапамагаць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🪑 сядзець → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🪑 сядзець → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🪑 сядзець → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🏃 бегчы → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🏃 бегчы → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🏃 бегчы → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🙌 мець → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🙌 мець → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🙌 мець → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🔍 знаходзіць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🔍 знаходзіць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🔍 знаходзіць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

3. 📏 Ступені параўнання прыметнікаў

📘 Форма	✨ Як утвараем	🌼 Прыклад
Звычайная	пачатковая форма	малы
Вышэйшая	дадаем -ейшы / -эйшы	меншы / малейшы
Найвышэйшая	самы / самая / самае / самыя + вышэйшая форма	самы меншы

🟢 Практыкаванне:

маленькі → ... → ...

высокі → ... → ...

кароткі → ... → ...

цяжкі → ... → ...

лёгкі → ... → ...

спакойны → ... → ...

вузкі → ... → ...

чысты → ... → ...

цікавы → ... → ...

салодкі → ... → ...

4. 🎨 Прыметнік + назоўнік

📘 Род / лік	✨ Пытанне	🌼 Прыклад
мужчынскі род	які?	новы стол
жаночы род	якая?	новая школа
ніякі род	якое?	новае слова
множны лік	якія?	новыя дамы

🟢 Практыкаванне:

🏫 (новы) школа

📖 (цікавы) урок

👨 (стары) дзед

👩 (маладая) настаўніца

🌳 (высокі) дрэва

🐟 (свежы) рыба

🌞 (гарачы) дзень

🌙 (цёмны) ноч

🧒 (добры) вучні

🍲 (смачны) суп

🚲 (чырвоны) ровар

🕯️ (ціхі) вечар

🛏️ (мяккі) ложак

🧠 (разумны) дзіця

🎒 (цяжкі) сумка

🪟 (чысты) вакно

👨‍⚕️ (ветлівы) лекар

👵 (ласкавы) бабуля

🐦 (шэры) птушка

🌼 (жоўты) поле

5. 📚 Родны склон мужчынскага роду

🌪️ вецер → няма ...

❄️ снег → няма ...

🤧 кашаль → няма ...

🌡️ градус → няма ...

📦 пакет → няма ...

🧑 чалавек → няма ...

🐘 слон → няма ...

❤️ жаль → няма ...

🔥 гнеў → няма ...

🏙️ Брэст → няма ...

🗺️ захад → няма ...

🏔️ хрыбет → няма ...

↔️ бок → няма ...

🍚 рыс → няма ...

🥛 кефір → няма ...

🧪 азот → няма ...

🔩 жалеза → няма ...

🌈 вясёлкавы колер? нет mascul. better replace

🌤️ мароз → няма ...

🕰️ час → няма ...

🚪 калідор → няма ...

👨‍🔬 біёлаг → няма ...

🐫 вярблюд → няма ...

📐 сантыметр → няма ...

🧠 настрой → няма ...

6. 📍 Месны склон

📘 Тып асновы	✨ Канчатак	🌼 Прыклад
цвёрдая аснова	-е	стол → на стале
зацвярдзелая	-ы	мяжа → на мяжы
мяккая	-і	герой → пра героі

🟢 Практыкаванне:

🏢 кабінет → у ...

📚 музей → у ...

🌉 мост → на ...

🚏 прыпынак → на ...

🪞 люстэрка → у ...

🌧️ восень → у ...

🧑‍🏫 настаўніца → пры ...

📨 пошта → на ...

🛤️ шлях → на ...

🧳 чамадан → у ...

🍎 яблыня → на ...

🕯️ свечка → пры ...

🎼 песня → у ...

🛋️ канапа → на ...

🧠 памяць → у ...

7. 🗣️ Перакладзіце на беларускую

👋 Добрый день.

📍 Я на работе.

📘 У меня есть книга.

👂 Я слушаю музыку.

🍲 Мы едим суп.

🚶 Вы идёте домой.

😊 Она спокойная.

🧒 Дети играют.

🌧️ Сегодня идёт дождь.

🙏 До свидания.

💬 Яго ідэі пра дзяцей

Выгоцкі лічыў, што дзіця не павінна вучыцца адно. Яму патрэбныя слова, дапамога і размова. Таму настаўнік, мама, тата або сябар вельмі важныя. Калі дзіця яшчэ не можа зрабіць нешта само, яно можа зрабіць гэта разам з іншым чалавекам. Гэтая ідэя стала вельмі вядомай. Яна і цяпер жыве ў школе і дома. Таму Выгоцкага ведаюць у розных краінах і сёння.

1. ❓ Пытанні

🌤️ Якое ў Вас сёння надвор’е?

👨‍👩‍👧 З кім Вы жывяце?

📖 Што Вы цяпер вывучаеце?

☕ Што Вы любіце піць раніцай?

🏡 Што Вы робіце дома ўвечары?

🧠 Што Вам лёгка рабіць?

🤝 Хто Вам часта дапамагае?

2. 🔤 Дзеясловы для спражэння

🤝 дапамагаць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🤝 дапамагаць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🤝 дапамагаць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🎓 вывучаць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🎓 вывучаць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🎓 вывучаць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🧹 рабіць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🧹 рабіць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🧹 рабіць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

📞 зваць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

📞 зваць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

📞 зваць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🧍 стаяць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🧍 стаяць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🧍 стаяць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🪟 адчыняць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🪟 адчыняць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🪟 адчыняць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🎶 спяваць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🎶 спяваць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🎶 спяваць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

💬 адказваць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

💬 адказваць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

💬 адказваць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🛒 купляць → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🛒 купляць → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🛒 купляць → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🌟 умець → цяперашні час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

🌟 умець → мінулы час: ён ... , яна ... , яно ... , яны ... .

🌟 умець → будучы час: я ... , ты ... , ён ... , мы ... , вы ... , яны ... .

3. 📏 Ступені параўнання прыметнікаў

📘 Форма	✨ Як утвараем	🌼 Прыклад
Звычайная	пачатковая форма	ціхі
Вышэйшая	дадаем -ейшы / -эйшы	цішэйшы
Найвышэйшая	самы / самая / самае / самыя + вышэйшая форма	самы цішэйшы

🟢 Практыкаванне:

вялікі → ... → ...

дробны → ... → ...

мяккі → ... → ...

шырокі → ... → ...

вузкі → ... → ...

сумны → ... → ...

радасны → ... → ...

блізкі → ... → ...

далёкі → ... → ...

просты → ... → ...

4. 🎨 Прыметнік + назоўнік

📘 Род / лік	✨ Пытанне	🌼 Прыклад
мужчынскі род	які?	вясёлы хлопчык
жаночы род	якая?	вясёлая дзяўчынка
ніякі род	якое?	вясёлае дзіця
множны лік	якія?	вясёлыя людзі

🟢 Практыкаванне:

👦 (вясёлы) хлопчык

👧 (сумны) дзяўчынка

🧠 (цяжкі) пытанне

☁️ (шэры) неба

🛏️ (мяккі) коўдра

🐶 (ласкавы) сабака

🐱 (хітры) кот

🍞 (свежы) хлеб

🏞️ (ціхі) возера

🧒 (разумны) дзіця

👨‍🏫 (добры) настаўнік

👩‍⚕️ (уважлівы) медсястра

🌸 (белы) кветкі

🚗 (хуткі) машына

🧃 (салодкі) сок

🏡 (утульны) дом

🌙 (цёмны) вечар

🪴 (зялёны) трава

🧥 (цёплы) куртка

📱 (новы) тэлефон

5. 📚 Родны склон мужчынскага роду

🌊 акіян → няма ...

🌋 вулкан → няма ...

🤕 сіняк → няма ...

💊 вірус → няма ...

📐 міліметр → няма ...

🧲 магніт → няма ...

👮 салдат → няма ...

🐻 мядзведзь → няма ...

😟 сум → няма ...

😠 сорам? masculine yes but feeling: сорам → няма ...

🏙️ Гродна? neuter no. use Гомель → няма ...

🗺️ поўнач → feminine no. use поўдзень → няма ...

🏜️ пясок → няма ...

🧭 край → няма ...

🥔 бульбяны? need food masculine: боршч → няма ...

🥛 ёгурт → няма ...

⚗️ гелій → няма ...

🧪 натрый → няма ...

🌪️ ураган → няма ...

🕯️ спакой? already used. use рух → няма ...

🚲 ровар → няма ...

📚 слоўнік → няма ...

👨‍💼 сусед → няма ...

🐦 верабей → няма ...

⏰ момант → няма ...

6. 📍 Месны склон

📘 Тып асновы	✨ Канчатак	🌼 Прыклад
цвёрдая аснова	-е	сад → у садзе
зацвярдзелая	-ы	вежа → на вежы
мяккая	-і	дзень → у дні

🟢 Практыкаванне:

📱 тэлефон → у ...

🏫 ліцэй → у ...

🛤️ рэйс → на ...

🧥 світар → у ...

🌳 гай → у ...

🌃 вуліца → на ...

🧑 сям’я → у ...

🖊️ аловак → пры ...

📚 часопіс → у ...

🧺 кошык → у ...

🕊️ памяць → у ...

🎒 партфель → у ...

🪑 канапа → на ...

🚪 шафа → у ...

🌌 цень → у ...

7. 🗣️ Перакладзіце на беларускую

🙋 Меня зовут Анна.

📍 Я живу в городе.

👨 У меня есть отец.

👩 У меня есть мама.

📚 Мы изучаем белорусский язык.

☕ Вы пьёте чай?

😊 Мне очень приятно.

🏠 Мы идём домой.

🌙 Сейчас вечер.

🙏 Большое спасибо.