Зацвярдзелыя зычныя. Схаванае яканне. Э-аканне

З пляцоўкі Мова для ўсіх!

🌿 Як ты сёння пачуваешся?

(Тэма: Беларуская міфалогія)

Прачыта́й ко́жны варыя́нт і скажы́, што для цябе́ пра́ўда

  1. 🐸 Бало́тнік

Я сто́мленая, як Бало́тнік. Мне патрэ́бны адпачы́нак.

(Я уста́ла, как болотник. Мне нужен отдых.)

2🌲 Лясу́н

Я тро́хі хвалю́юся, як Лясу́н у ле́се.

(Я немного волнуюсь, как лесун в ле́су.)

3. 🌊 Вадзяні́к

Я спако́йная, як Вадзяні́к у во́зеры.

(Я спокойная, как водяник в озере.)

4. 🐉 Цмок

Я напало́ханая, як Цмок пе́рад навальні́цай.

(Я напугана, как змей перед грозой.)

5. 🌅 Зарá-Заранíца

Я вясё́лая, як Зарá-Заранíца на світа́нку.

(Я весёлая, как заря на рассвете.)

6. 🌿 Маці-Зямля

Я задуме́нная, як Маці-Зямля пе́рад дажджо́м.

(Я задумчивая, как Мать-Земля перед дождём.)

7. 🐻 Вяле́с

Я сканцэнтрава́ная, як Вяле́с у сваёй пра́цы.

(Я сосредоточена, как Велес за работой.)

8.⚡ Пяру́н

Я здзі́ўленая, як Пяру́н, калі́ ба́чу мала́нку.

(Я удивлена, как Перун, когда вижу молнию.)

9.🔮 До́ля

Я су́мная, як До́ля ў ці́хі ве́чар.

(Я грустная, как Судьба в тихий вечер.)

🕰 Практыкаванне. Адкажы на пытанні. Абяры тыя варыянты, якія табе пасуюць (подходят).

(Ответь на вопросы. Выбери те варианты, которые про тебе подходят.)

1️⃣ Што ты рабі́ла ўчо́ра?

(Что ты делала вчера?)

  1. 🍎 Я снéдала  ра́зам з сямʼёй. (Я ела завтрак вместе с семьёй.)
  2. 📚 Я вучы́лася ў шко́ле і піса́ла ў сшы́тку. (Я училась в шко́ле и писала в тетради.)
  3. 🎧 Я слу́хала му́зыку пасля́ заняткаў. (Я слушала му́зыку по́сле уроков.)
  4. 🚶‍♀️ Я шпацырава́ла з сябро́ўкай ля до́ма. (Я гуля́ла с подругой возле дома.)
  5. 🎬 Я глядзе́ла фільм уве́чары. (Я смотрела фильм вечером.)
  6. 🐶 Я гуля́ла з саба́кам у пако́і. (Я играла с собакой в ко́мнате.)
  7. 😴 Я лягла́ спаць ра́на, бо стамі́лася. (Я легла спать рано, потому что устала.)

2️⃣ Што ты сё́ння рабі́ла?

(Что ты сегодня делала?)

  1. ☀️ Я прачну́лася ра́на і ўмы́лася. (Я проснулась рано и умылась.)
  2. 🍲 Я снéдала к пе́рад шко́лаю. (Я завтракала перед школой.)
  3. 🎧 Я слу́хала му́зыку ў аўто́бусе. (Я слушала музыку в автобусе.)
  4. 💬 Я размаўля́ла з сябро́ўкай у шко́ле. (Я разговаривала с подругой в школе.)
  5. 🚶‍♀️ Я шпацырава́ла пасля́ заняткаў. (Я гуляла после уроков.)
  6. 🛒 Я хадзі́ла ў кра́му па хлеб. (Я ходила в магазин за хлебом.)

3️⃣ Што ты бу́дзеш рабі́ць за́ўтра?

(Что ты бу́дешь де́лать за́втра?)

  1. 📚 Я бу́ду ву́чыцца ў шко́ле. (Я буду учиться в школе.)
  2. 🍎 Я бу́ду снéдаць і піць сок. (Я буду завтракать и пить сок.)
  3. 🎬 Я бу́ду глядзе́ць фільм пасля́ заняткаў у школе. (Я бу́ду смотре́ть фильм по́сле уро́ков в школе.)
  4. 🚶‍♀️ Я бу́ду шпацырава́ць у па́рку. (Я буду гулять в парке.)
  5. 🎧 Я бу́ду слу́хаць му́зыку ўве́чары. (Я буду слушать музыку вечером.)
  6. 📖 Я бу́ду чыта́ць кні́гу пе́рад сном. (Я буду читать книгу перед сном.)
  7. 💬 Я бу́ду размаўля́ць з сябра́мі. (Я буду разгова́ривать с друзьями.)

4️⃣ Што ты бу́дзеш рабі́ць на выхо́дных?

(Что ты будешь делать на выходных?)

  1. 🏡 Я бу́ду адпачыва́ць до́ма. (Я буду отдыхать дома.)
  2. 👭 Я бу́ду сустрака́цца з сябро́ўкамі. (Я буду встречаться с подругами.)
  3. 🚶‍♀️ Я бу́ду шпацырава́ць у го́радзе. (Я буду гулять по городу.)
  4. 🎬 Я бу́ду глядзе́ць фільм з сямʼёй. (Я буду смотреть фильм с семьёй.)
  5. 📖 Я бу́ду чыта́ць кні́гу. (Я бу́ду читать кни́гу.)
  6. 🍲 Я бу́ду е́сці пі́цу і піць сок. (Я буду есть пиццу и пить сок.)
  7. 🎧 Я бу́ду слу́хаць му́зыку і спява́ць. (Я буду слушать музыку и петь.)

📝 Практыкаванне. Устаў правільныя беларускія словы, замяняючы Е на Я згодна (согласно) з яканнем, калі гэта патрэбна (нужно).

1️⃣ метёлка → ____________

2️⃣ лесничий → ____________

3️⃣ немец → ____________

4️⃣ немецкий → ____________

5️⃣ безлесный → ____________

6️⃣ весна → ____________

7️⃣ белилами → ____________

8️⃣ побелить → ____________

9️⃣ весло → ____________

🔟 весёлый → ____________

📝 Практыкаванне.

Устаў правільныя беларускія словы, замяняючы (заменяя) мяккія Р і Ч на цвёрдыя.

  1. 🔥 горячий → ____________
  2. 🍒 рябина → ____________
  3. 🏞 речка → ____________
  4. 🔑 ключ → ____________
  5. ⚓ причал → ____________
  6. 🎒 рюкзак → ____________
  7. 🍫 коричневый → ____________
  8. ❄️ мороз → ____________
  9. 🌾 гречка → ____________
  10. 🕰 вечерний (+ яканне!) → ____________
  1. Зацярдзелыя зычныя: https://wordwall.net/bg/resource/96730638
  2. Э-аканне: https://wordwall.net/bg/resource/96729478
  3. Дзеканне/цеканне: https://wordwall.net/bg/resource/96729833

Этыкет: https://learningapps.org/display?v=pci8r3ge225

Першыя этыкетныя фразы і рэакцыі: https://wordwall.net/resource/84746812

Схава́нае я́канне

📝 Практыкава́нне.

1️⃣ Паста́ў пе́рад дзеясло́вамі “не” і пра́вільна прачыта́й ([ня] / [не]).

2️⃣ Паста́ў пе́рад назо́ўнікамі “без” і пра́вільна прачыта́й ([без], [бяс], [бяз], [бясь] або́ [бязь]).

✏️ Ча́стка 1. Трэ́ба ўста́віць “не” і пра́вільна прачыта́ць.

  1. 👩‍🎓 Я вучу́ся ў шко́ле → Я ____ вучу́ся ў шко́ле.
  2. 💻 Я працу́ю за кампʼю́тарам → Я ____ працу́ю за кампʼю́тарам.
  3. 🎧 Я слу́хаю му́зыку → Я ____ слу́хаю му́зыкі.
  4. 📖 Я чыта́ю кні́гу → Я ____ чыта́ю кні́гі.
  5. 🎬 Я гляджу́ фільм → Я ____ гляджу́ фільма.
  6. 🏠 Я прыбіра́ю пако́й → Я ____ прыбіра́ю пако́я.
  7. 👭 Я сустрака́юся з сябро́ўкай → Я ____ сустрака́юся з сябро́ўкай.
  8. 🗣 Я гавару́ па-белару́ску → Я ____ гавару́ па-белару́ску.
  9. 🚶‍♀️ Я шпацыру́ю ў па́рку → Я ____ шпацыру́ю ў па́рку.
  10. 💬 Я ду́маю пра сябро́ў → Я ____ ду́маю пра сябро́ў.

🌿 Ча́стка 2. Трэ́ба ўста́віць “без” і пра́вільна прачыта́ць.

  1. 🐶 Дзяўчы́нка з саба́кам → Дзяўчы́нка ____ саба́кі.
  2. 👨 Ба́цька з сы́нам → Ба́цька ____ сы́на.
  3. 🍞 Сняда́нак з хле́бам → Сняда́нак ____ хле́ба.
  4. 📚 Па́пка са сшы́ткамі → Па́пка ____ сшы́ткаў.
  5. ☕ Ку́бак з гарба́тай → Ку́бак ____ гарба́ты.
  6. 🧺 Палі́ца з кні́гамі → Палі́ца ____ кні́г.
  7. 🐱 Дзяўчы́нка з жывё́ламі → Дзяўчы́нка ____ жывё́л.
  8. 🌳 Парк з кве́ткамі → Парк ____ кве́так.

📝 Спражэ́нне “любіць” (цяпера́шні час)

Асоба Адзіночны лік Множны лік
1-я я люблю́ мы лю́бім
2-я ты лю́біш вы лю́біце
3-я ён / яна́ / яно́ лю́біць яны́ лю́бяць

📝 Практыкава́нне.

Устаў пра́вільную форму дзеясло́ва “любіць” (цяпера́шні час).

  1. 🏫 Я _______ вучы́цца ў шко́ле.
  2. 💻 Мы _______ працава́ць за кампʼю́тарам.
  3. 🎧 Ты _______ слу́хаць му́зыку.
  4. 📖 Я _______ чыта́ць кні́гі ўвéчары.
  5. 🎬 Яна́ _______ глядзе́ць фі́льмы пасля́ заня́ткаў.
  6. 🏃 Ён _______ займа́цца спо́ртам ко́жны дзень.
  7. 🏠 Мы _______ займа́цца хатні́мі спра́вамі ў выхо́дныя.
  8. 🎨 Вы _______ займа́цца малява́ннем.
  9. 🎵 Я _______ спява́ць і слу́хаць му́зыку.
  10. 📚 Ты _______ займа́цца наву́чаннем у бібліятэ́цы.
  11. 🍲 Я _______ займа́цца гатава́ннем ежы́.
  12. 🗣 Яна́ _______ займа́цца вывучэ́ннем моў.
  13. 👨‍💻 Мы _______ займа́цца праграмаваннем.
  14. 🔄 Ён _______ займа́цца перакла́дам.
  15. 👭 Я _______ сустрака́цца з сябро́ўкамі.
  16. 🌳 Я _______ шпацырава́ць у па́рку.
  17. 📺 Яны́ _______ глядзе́ць се́рыялы ўвечары.
  18. 🧺 Ты _______ прыбіра́ць пако́й.
  19. 🎧 Вы _______ слу́хаць падка́сты па-белару́ску.
  20. 🐶 Я _______ гуля́ць з саба́кам каля́ до́ма.


🧩 Практыкаванне

🎯 Перакладзіце словы на беларускую мову, улічваючы, што ў беларускай мове гукі Д і Т у запазычаных словах заўсёды цвёрдыя.

🗳️ демократия, 📖 теория, 📈 тенденция, ⚙️ динамика, 👨‍💼 директор, 📚 термин, 🧑‍🤝‍🧑 демократ, 🏢 директорский, 🔧 технологично, 💊 терапия, 🎓 диплом, 🧠 теоретик, 🐬 дельфин, 🧭 институт, 🗣️ диктор, 🏫 университет, 🧾 документ, 🧠 ителлект, 📚 факультет, 🏛️ академия, 🎓 студент, 🎨 декор, 💡 технология, ✉️ телефон, 🩺 медицина, 🎶 мелодия

Узята з "https://wiki.mdu.by/index.php?title=Зацвярдзелыя_зычныя._Схаванае_яканне._Э-аканне&oldid=2935"