Замена канчатка -ёт і месны склон

Замена канчатка -ёт на -е ці -э

Правіла: -ёт замяняецца на -е пасля мяккіх зычных, на -э – пасля цвёрды: везёт — вязе, стережёт → сцеражэ

Практыкаванне. Перакладзіце дзеясловы ў дужках на беларускую мову.

Матуля (везёт) дзіця ў школу на машыне.
Ён (несёт) кветкі для настаўніцы ў школу.
Бацька (ведёт) сына ў дзіцячы садок.
Дзяўчынка (берёт) яблык са стала.
Сабака (стережёт) дом кожную ноч.
Маці (бережёт) сына і не дазваляе яму шпацыраваць позна ўвечары.
Лебедзь (плывёт) па возеры павольна і паважна.
Настаўніца хутка раззлуецца і (отберёт) у вучня тэлефон.
Бабуля (заберёт) унука з гуртка па валенні.
Сусед (отвезёт) нас на кірмаш заўтра раніцаю, таму мой брат ужо (идёт) спаць.
Югася (отнесёт) гэтыя кнігі ў бібліятэку, а потым (отвезёт) дакументы ў банк.
Змяя (ползёт) па сцежцы ў лесе, шукаючы сваю новую здабычу.
Хлопчык (идёт) дахаты пасля заняткаў і (несёт) у руках сваю ўлюбёную цацку.
Твой хлопец (понесёт) тваю торбу, яна зацяжкая.
Мой сябар (отвезёт) мяне на матацыкле ў парк.
Вуж (отползёт) ў прахалоднае месца пад карчагу.
Ён (несёт) падарунак на дзень народзінаў.
Цётка (ведёт) свайго сабаку ў лес, каб з ім удосталь пашпацыраваць.
Ён (берёт) грошы і купляе вельмі шмат марозіва.
Дзядуля (стережёт) гарод, каб не прыбеглі гарэзлівыя зайчыкі.

Паўтарэнне

Практыкаванне. Перакладзіце дзеясловы ў дужках на беларускую мову.

Сабака (грызёт → …) костку пад сталом.
Бацька (сечёт → …) дровы на зімнюю нарыхтоўку.
Воўк (ревёт → …) ад голаду і холаду.
Сонца (пячёт → …) так моцна, што ўсе хаваюцца ў цень.
Хлопец (берёт → …) кнігу з паліцы.
Ён (ведёт → …) машыну вельмі асцярожна.
Заяц (ползёт → …) праз высокую траву.
Ён (несёт → …) бабулі кошык з яблыкамі.
Яна (ведёт → …) гасцей у свой дом.
Ён (несёт → …) сцяг на ўрачыстым фестывалі.
Ён (плывёт → …) да берага праз шырокую раку.
Цётка (плетёт → …) вянок з дзьмухаўцоў.
Кот (грызёт → …) дрот — гэта небяспечна!
Вавёрка (несёт → …) гарэх у гняздо.
Хлопчык (ведёт → …) малодшага брата ў школу.
Мой сябар (берёт → …) кілбасу з халадзільніка.
Ён (плывёт → …) упэўнена, нібы алімпіец.
Пажарнік (льёт → …) ваду на моцны агонь.
Кошт (растёт → …) на ўсё — ад прадуктаў да паліва.
Работнік (ведёт → …) машыну на рамонт.
Сусед (несёт → …) стос дроў у хлеў.
Мая сястра (берёт → …) каву замест гарбаты.

Месны склон

Практыкаванне. Утварыце ад пададзеных ніжэй словаў формы меснага склону з дапамогаю прыметнікаў “на”, “у”, “пры”, “па”.

Схема:

-ка (ж.р.) → -цы
зацвярдзелы зычны → -ы
мяккі зычны → -і
-к (м.р.) → -ку
-г (м.р.) → -зе
астатнія выпадкі → -е

лес, палянка, гара, рака, возера, балота, поле, хмара, неба, пясок, бераг, камень, трава, куст, дрэва, пячора, ручай, узлесак, луг, вецер

Практыкаванне. Надайце назоўнікам у дужках форму меснага склону.

У (лес) і на (палянка) было ціха і відно.
На (гара) раслі хвоі і елкі.
Мы адпачывалі на (возера), на самым (бераг).
У (балота) і на (палянка) жылі жабы і буслы.
На (пясок) каля возера дзеці гулялі ў квач.
Па (рака), каля берага плавалі качкі.
На (поле) і ў (трава) скакалі конікі і гайсалі мышкі.
У (неба) праз хмары ляцелі жоравы.
У цёмнай (пячора) на вялікім (камень) сядзелі кажаны.
На (узлесак) у (куст) хаваліся баязлівыя зайцы.
Каля дрэва, на (палянка) былі мурашнікі.
У (ручай) і каля балота плавалі рыбы.
На (луг) у (трава) шумелі чмялі.
У (лес) і на (возера) было вельмі прыгожа.
На (неба) зіхацела маланка.
У (пясок) каля ракі ляжалі людзі.
На (палянка) і ў (лес) мы збіралі грыбы і ягады.
На (дрэва) і на (куст) спявалі птушкі.
У (пячора) і ў (лес) жылі дзікія звяры.
На (бераг) і на (палянка) мы расклалі вогнішча.