Янка Купала — Восень

🍁 Практыкаванне 1. Восень у беларускай паэзіі

📚 Слоўнік перад чытаннем

🍂 восень — осень

🌲 пушча — пуща, вялікі густы лес

👀 углядацца ўдаль — глядзець далёка наперад

😔 жаль — пачуццё смутку

🌾 дажынкі — свята заканчэння жніва

🌬️ вецер — ветер

☁️ хмара — туча

🌫️ імгла — туман, дымка

🌧️ дождж — дождь

🌙 уночы — ноччу

✨ варажба — гаданне, прадказанне

💭 смутак — грусть

🍃 павялы — які страціў свежасць

📖 Гісторыя верша

1. 🍁 Янка Купала — адзін з найважнейшых класікаў беларускай літаратуры, у творчасці якога прырода займае асаблівае месца.
2. 🌾 У вершы «Восень» паэт стварае не проста восеньскі пейзаж, а сапраўдны вобраз Восені.
3. 👀 Яна паказана амаль як чалавек: глядзіць удалечынь, сумуе і разважае.
4. 🌬️ Вецер і хмары таксама ажываюць і атрымліваюць свае заданні.
5. 🌧️ Таму дождж, імгла і моцны вецер становяцца часткай невялікай драматычнай гісторыі.
6. 🍂 Праз восеньскую прыроду Купала перадае настрой смутку, завяршэння і паступовага развітання з цяплом.

🍂 Янка Купала — «Восень»

🍂 Села пад пушчаю Восень,

👀 Вочы ўтаропіўшы ўдаль;

🌾 Жаль ёй павялых дакосін,

🍁 Спетых дажынак ёй жаль.

🙏 Пацеры шчыра шапоча,

🌙 Нудную шэпча мальбу;

✨ Творыць паціху ўночы

🔮 Свету сваю варажбу.

🌬️ Склікала вецер і хмары,

📜 Кожнаму дзела дала:

💨 Вецер завыў на папары,

🌫️ З хмары павісла імгла.

🌪️ Вецер, убраўшыся ў сілы,

🌲 Лесам, як вехцем, трасе,

🪦 Крыж вырывае з магілы,

🏡 Круціць салому ў страсе.

🌧️ Хмара, упіўшыся морам,

💦 Хвошча і хвошча дажджом,

😢 Плача нязмераным горам,

💔 Жаліць душу, як нажом.

💬 Пытанне

1. 🍁 Калі б Восень з гэтага верша была чалавекам, які характар яна мела б? Як бы яна выглядала?

---

🚶 Практыкаванне 2. Дзеяслоў «пайсці»

👤 Адзіночны лік	👥 Множны лік
я пайду	мы пойдзем
ты пойдзеш	вы пойдзеце
ён / яна / яно пойдзе	яны пойдуць

✏️ Устаў слушную форму

1. 🍂 Заўтра я __________ у парк паглядзець на восеньскія дрэвы.
2. ☕ Пасля заняткаў мы __________ у кавярню.
3. 📚 Ты __________ заўтра ў бібліятэку?
4. 🎭 У суботу яны __________ у тэатр.
5. 🌳 Калі надвор'е будзе добрае, яна __________ на шпацыр.
6. 🏫 Заўтра вы __________ на заняткі раней?
7. 🛒 Увечары я __________ у краму па прадукты.
8. 🎬 Пасля працы ён __________ у кіно.
9. 🍁 У нядзелю мы __________ гуляць па восеньскім лесе.
10. 🏡 Ты адразу __________ дадому?
11. 🍽️ Пасля сустрэчы вы __________ разам вячэраць.
12. 🚶 Калі дождж скончыцца, дзеці __________ гуляць.

---

🇵🇱 Ćwiczenie 3. Wielka powtórka czytania

Практыкаванне 3. Вялікае паўтарэнне чытання

🎯 Zadanie: przeczytaj wszystkie słowa na głos.

Заданне: прачытай усе словы ўголас.

Словы перамяшаныя. Тут толькі лексіка, якую вы ўжо бралі.

🥕 warzywa — гародніна / 👭 siostra — сястра / 🌊 morze — мора / 🏫 szkoła — школа / 👍 dobrze — добра / 🌍 świat — свет / 🥪 szynka — вяндліна / 7️⃣ siedem — сем / 🌱 być — быць / 📏 kreska — рыска / ❤️ lubić — любіць / 👑 król — кароль / 📅 środa — серада / 🍰 ciasto — пірог / 👤 człowiek — чалавек / 💛 żółty — жоўты / ☀️ sierpień — жнівень / 🥤 pić — піць / 🌑 ciemny — цёмны / 📋 zasada — правіла / 🎯 szansa — шанец / 🗄️ szuflada — шуфляда / 🪢 sznur — шнур / 🛣️ szosa — шаша / 🌿 szpinak — шпінат / 4️⃣ cztery — чатыры / 🧼 czysty — чысты / 🙂 czoło — лоб / 🔝 czubek — кончык / 🇨🇿 czeski — чэшскі / 🌳 drzewo — дрэва / 🍄 grzyb — грыб / 🌊 brzeg — бераг / 🥄 łyżka — лыжка / 🐘 duży — вялікі / 👣 ślad — след / 🐌 ślimak — слімак / 🌅 świt — світанак / 👴 siwy — сівы / 7️⃣ siódmy — сёмы / 🎒 mieć — мець / 🎁 dać — даць / 🤫 cichy — ціхі / 🌑 cień — цень / 👩 ciocia — цёця / 🧥 szafa — шафа / 🏥 szpital — шпіталь / 🩶 szary — шэры / 🧣 szalik — шалік / 🌊 szum — шум / ⏰ czas — час / 🖤 czarny — чорны / 📅 czwartek — чацвер / 🧢 czapka — шапка / 🍫 czekolada — шакалад / 🧄 czosnek — часнок / 🌊 rzeka — рака / 👩 żona — жонка / 🐸 żaba — жаба / ❄️ śnieg — снег / 🌾 siano — сена / 😴 spać — спаць / 🧣 ciepły — цёплы

---

🇵🇱 Ćwiczenie 4. Ą i Ę — nowe zasady czytania

Практыкаванне 4. Ą і Ę — новыя правілы чытання

🎯 Zadanie: przeczytaj słowa i zwróć uwagę na wymowę Ą i Ę.

Заданне: прачытай словы і звярні ўвагу на вымаўленне Ą і Ę.

🌬️ Правіла 1. Ą / Ę перад фрыкатыўнымі зычнымі

Насавое гучанне захоўваецца.

🐍 wąż (змяя) / 🥩 mięso (мяса) / 📏 wąski (вузкі) / 👃 węszyć (нюхаць, вынюхваць)

👄 Правіла 2. Ą / Ę + P, B → прыблізна OM / EM

🦷 ząb (зуб) / 🌳 dąb (дуб) / 🎺 trąba (труба) / 🥁 bęben (барабан)

👅 Правіла 3. Ą / Ę + T, D, C, DZ, CZ → прыблізна ON / EN

🎣 wędka (вуда) / ⚡ prędko (хутка) / 🖐️ ręce (рукі) / 🐰 zając (заяц)

🌿 Правіла 4. Ą / Ę + K, G → [ŋ]

✋ ręka (рука) / 🌾 łąka (луг) / 📖 księga (кніга) / ⭕ krąg (круг)

🔚 Правіла 5. Ę у канцы слова → амаль «э»

👀 widzę (бачу) / ❤️ lubię (люблю) / ✍️ piszę (пішу) / 🙏 proszę (прашу)

---

🇷🇸 Вежба 5. Нова вежба читања

Практыкаванне 5. Новае практыкаванне на чытанне

🎯 Задатак: прочитај речи наглас и обрати пажњу на означена слова.

Заданне: прачытай словы ўголас і звярні ўвагу на пазначаныя літары.

Схема тая самая, што ў вывучанай табліцы: DŽ / Џ, Đ / Ђ, Č / Ч, Ć / Ћ, але словы ўжо іншыя.

📖 Правіла	🇷🇸 Лацінка	🇷🇸 Кірыліца	🇵🇱 Польская	🇧🇾 Беларуская
DŽ = Џ ≈ польск. dż	🕌 džamija	џамија	meczet	мячэць
	🎷 džez	џез	jazz	джаз
	🧞 džin	џин	dżin	джын
	🥋 džudo	џудо	judo	дзюдо
Đ = Ђ ≈ польск. dź	🌸 đurđevak	ђурђевак	konwalia	ландыш
	👋 doviđenja	довиђења	do widzenia	да пабачэння
	🧑 Đorđe	Ђорђе	Jerzy	Георгій
	🦌 rođak	рођак	krewny	сваяк
Č = Ч ≈ польск. cz	🧦 čarapa	чарапа	skarpetka	шкарпэтка
	🍵 čaj	чај	herbata	гарбата
	🐝 pčela	пчела	pszczoła	пчала
	🧹 čist	чист	czysty	чысты
Ć = Ћ ≈ польск. ć	🏠 kuća	кућа	dom	дом
	🍀 sreća	срећа	szczęście	шчасце
	🕯️ sveća	свећа	świeca	свечка
	🌙 noć	ноћ	noc	ноч

🧠 Міні-шпаргалка

DŽ / Џ → dż · Đ / Ђ → dź · Č / Ч → cz · Ć / Ћ → ć

---

🇷🇸 Вежба 6. Велико понављање речи

Практыкаванне 6. Вялікае паўтарэнне слоў

🎯 Задатак: прочитај све речи наглас.

Заданне: прачытай усе словы ўголас.

Тут толькі словы, якія ўжо вывучаліся, у перамяшаным парадку. Спачатку лацінка, у дужках — кірыліца, пасля — беларускі пераклад.

🌷 cveće (цвеће) — кветкі / 👖 džep (џеп) — кішэня / 🎓 đak (ђак) — вучань / 👤 čovek (човек) — чалавек / 🗑️ đubre (ђубре) — смецце / 🍊 narandža (наранџа) — апельсін / 🥕 povrće (поврће) — гародніна / 👦 mlađi (млађи) — малодшы / 🌴 džungla (џунгла) — джунглі / 4️⃣ četiri (четири) — чатыры / ↔️ između (између) — паміж / 👕 džemper (џемпер) — швэдар / 🎂 rođendan (рођендан) — народзіны / 🍰 kolač (колач) — пірог / 👜 džak (џак) — мяшок

---

🇧🇾 Практыкаванне 7. Вялікая граматычная віктарына

🎯 Заданне: выберы слушны варыянт. Варыянты спецыяльна перамяшаныя.

1. 🍂 Заўтра пасля заняткаў я ___ ў бібліятэку.

пойдзе

пайду

пойдзем

1. 🚶 Калі надвор'е будзе добрае, мы ___ на доўгі шпацыр.

пойдуць

пойдзем

пойдзеце

1. 🏡 Ты ведаеш, калі яна ___ дадому?

пойдзеш

пойдзе

пайду

1. 📚 Я хачу ___ гэтую кнігу з сабой.

узяць

узяў

вазьму

1. 🍎 Калі ласка, ___ яблык са стала.

узяла

вазьмі

узяць

1. 🍽️ Я нічога не еў з раніцы і вельмі хачу ___.

еў

есці

ем

1. 🤝 Мы дамовіліся ___ каля тэатра а сёмай гадзіне.

сустракаць

сустрэцца

сустрэліся

1. 👋 Учора я выпадкова ___ старую знаёмую.

сустрэўся

сустрэў

сустракаць

1. 🚦 Аўтобус раптам ___ каля крамы.

спыніўся

спынілася

спыніцца

1. ⏰ Я выйшаў раней, каб не ___ на сустрэчу.

спазніўся

спазняюся

спазніцца

1. 🗣️ Мы доўга ___ пра падарожжы.

сказалі

размаўлялі

казаў

1. 💬 Я хачу ___ табе нешта важнае.

размаўляць

сказаць

гаварыў

1. 📞 Я часта ___ з сястрой па тэлефоне.

кажу

размаўляю

сказаў

1. 👩 Учора я размаўляў ___.

з маёй сяброўкай

маю сяброўку

маёй сяброўкі

1. 🎁 Я купіў гэты падарунак ___.

маёй сястрой

для маёй сястры

маю сястру

1. 🏙️ Мы ўжо некалькі гадоў жывём ___.

гэты горад

у гэтым горадзе

з гэтага горада

1. 📖 Гэта кніга, ___ я цяпер чытаю.

якой

якую

якая

1. 👩 Гэта дзяўчына, з ___ мы пазнаёміліся ўчора.

якой

якую

якая

1. 🏠 У гэтым пакоі няма ___.

вялікі стол

вялікага стала

вялікім сталом

1. ☕ Я хачу кубак ___.

гарачая гарбата

гарачай гарбаты

гарачую гарбату

1. 🌳 Увечары мы гулялі ___.

па старым парку

стары парк

старога парку

1. 👤 Я добра ведаю ___, пра якога ты гаворыш.

гэтым чалавекам

гэтага чалавека

гэты чалавек

1. 🌙 Калі стане позна, яна ___ дома.

застацца

застанецца

засталася

1. 🎉 Калі дзеці сустракаюцца разам, яны заўсёды ___.

весяліцца

весяліліся

весяляцца

1. 🚶 Калі ты скончыш працу, куды ты ___?

пайшоў

пойдзеш

пойдзе

---

🇵🇱 Ćwiczenie 8. Co będziesz teraz robić?

Практыкаванне 8. Што ты зараз будзеш рабіць?

Будучы час — będę + інфінітыў

🎯 Przeczytaj wszystkie odpowiedzi i wybierz tę, która do ciebie pasuje.

Прачытай усе адказы і выберы той, які табе падыходзіць.

🌙 Co będziesz teraz robić?

Што ты зараз будзеш рабіць?

1. 📚 Będę czytać książkę. Я буду чытаць кнігу.
2. 🎧 Będę słuchać muzyki. Я буду слухаць музыку.
3. 🍲 Będę jeść. Я буду есці.
4. 🫖 Będę pić herbatę. Я буду піць гарбату.
5. 🚶 Będę spacerować. Я буду шпацыраваць.
6. 😴 Będę odpoczywać. Я буду адпачываць.
7. 🎨 Będę rysować. Я буду маляваць.
8. 📝 Będę robić zadanie domowe. Я буду рабіць дамашняе заданне.
9. 🛏️ Będę szykować się do spania. Я буду збірацца спаць.
10. 🍳 Będę gotować.

Я буду гатаваць.