Zasady czytania

⚠️ NB! Akcent zawsze pada na przedostatnią sylabę

🇧🇾 NB! Націск заўсёды падае на перадапошні склад

1. CZ – Ч (цвёрдая)

😊 czuję (я адчуваю), 👂 czujesz (ты адчуваеш), 📅 wczoraj (учора)

2. SZ – Ш

➕ jeszcze (яшчэ), ♾️ zawsze (заўсёды)

3. RZ – Ж

📦 rzeczy (рэчы), 👍 dobrze (добра), 🌊 morze (мора), 💬 szczerze (шчыра)

4. Ż – Ж

🚫 żaden (ніякі), 🔗 żeby (каб), 🤔 może (можа)

5. Ź / ZI – ЖЬ

⚠️ źle (дрэнна), 🌍 ziemia (зямля), 🌿 zielony (зялёны), ❄️ zimny (халодны), ⛄ zima (зіма), 🌾 ziarno (зярно), 🐾 zwierz (звяр), 😴 ziewać (пазяхаць)

W – В (перад галоснымі і звонкімі зычнымі), Ф (перад ці пасля глухіх зычных)

💬 prawda (праўда), 📅 wczoraj (учора), 🏝️ wyspa (востраў), 🌍 wszystko (усё), 🌸 kwiat (кветка), 📏 wysoki (высокі), 💧 woda (вада), 🍷 wino (віно), 🕊️ wolny (вольны, свабодны)

CH / H – Х

🍞 chleb (хлеб), ⏱️ chwila (момант, хвіліна), 🚶 chodnik (тратуар), 🤒 choroba (хвароба), ⚗️ chemia (хімія), 🎄 choinka (ёлка), 🌿 chrust (сухое галлё), 🏨 hotel (гатэль), 📖 historia (гісторыя), ☕ herbata (гарбата), 🪢 hamak (гамак), 🏢 hol (вестыбюль), 🪝 hak (кручок), 😄 humor (гумар), 💼 handel (гандаль), 🎓 humanista (гуманіст)

6. Ć / CI – ЧЬ

🧬 życie (жыццё), ▶️ zaczynać (пачынаць), 🏋️ ćwiczyć (практыкавацца), 🔍 szukać (шукаць), 👉 ci (табе/гэтыя), 🤫 cicho (ціха), 🧠 ciekawy (цікавы), 🌑 ciemny (цёмны), 🤐 cisza (цішыня), 🍰 ciasto (пірог), 👵 ciocia (цёця), 🧘 cierpliwy (цярплівы)

6. Ś / SI – ЩЬ

🌲 ścieżka (сцежка), 😴 śpię (я сплю), 📅 dziś (сёння), 😊 szczęśliwy (шчаслівы), 🥬 świeży (свежы), 📅 środa (серада), 🙏 prosić (прасіць), 👩 siostra (сястра), 💪 silny (моцны), 🔢 siedem (сям), 🌾 sierpień (жнівень)

7. DŹ / DZI – ДЖЬ

🪑 siedzieć (сядзець), 👶 dzieci (дзеці), 📅 dziś (сёння), 🗓️ dzisiaj (сёння), 🔮 będziesz (ты будзеш), 🤝 zgadzam (я згаджаюся), 🔮 będzie (будзе), 🚶 chodzić (хадзіць), 👀 widzieć (бачыць), 👶 dzieci (дзеці)

J – Й

🌅 jutro (заўтра), 1️⃣ jeden (адзін), ✔️ już (ужо), ➕ jeszcze (яшчэ), 👤 jego (яго), ❓ jak (як), 🍽️ jeść (есці)

Ń – НЬ

🐎 koń (конь), 🏛️ państwo (дзяржава), ⏳ później (пазней), 🍂 jesień (восень), ✋ dłoń (далонь)

8. Ł – Ў

🔥 ciepły (цёплы), 🔊 hałas (шум), 🏚️ chałupa (хаціна), 👦 chłopak (хлопец), 🌿 zioło (зёлка), 😈 złośliwy (зласлівы), 👀 oglądałem (я глядзеў), 👬 kolegą (сябрам), 😴 spałeś (ты спаў), ⏳ długo (даўга), 🤔 chciał (хацеў), ✔️ łatwy (лёгкі), ⚖️ słuszne (слушна), 📖 czytałem (я чытаў), 🧴 pełen (поўны)

Ó – У

7️⃣ siódmy (сёмы), 🔁 wrócić (вярнуцца), 🌊 źródło (крыніца), 🌅 jutro (заўтра), 🌙 późno (позна), ⏳ później (пазней)

Nosówki

ę na końcu – [э]

💬 cię (цябе (каротк.)),👀 widzę (бачу), 🧠 myślę (думаю), 🧡 lubię (люблю), 📖 czytam książkę (чытаю кнігу), ☕ piję (п’ю), 🍽️ jem kolację (ем вячэру), 🏠 mam mamę (маю маму), 🐶 widzę psa (бачу сабаку), 💬 proszę (прашу), 🚶 idę (іду), 🧼 myję (мыю), ✍️ piszę (пішу), 👂 słyszę (чую), 🌙 śpię (сплю), 🧺 biorę (бяру)

ę nie na końcu – [эунг]

🧍 mężczyzna (мужчына), 📖 język (мова), 🧡 szczęście (шчасце), 🕰️ często (часта), 🧺 mięso (мяса), 🧠 męski (мужчынскі)

ą nie na końcu – [оунг]

📖 książka (кніга), 🧍 mąż (муж), 🏠 sąsiad (сусед), 🧡 wąski (вузкі)

ę / ą przed k, t, d, cz, ć, dż, dź – [эн] / [ан]

🍽️ pączek (пончык), 🌿 łąka (луг), ✋ ręka (рука), 🏠 piętro (паверх), 🧃 mięta (мята), 🧼 ręcznik (ручнік), 👶 dziecięcy (дзіцячы), 🧍 męka (пакута), 🕰️ piątek (пятніца), 🚶 dokąd (куды), 💬 skąd (адкуль), 👀 oglądać (глядзець), 🧠 mądry (мудры), 🧠 pamiętać (памятаць), 🧍 tędy (сюдою), 🕰️ pięć (пяць), 🍽️ pączek (пончык), 🌙 miesiąc (месяц), 🧺 wziąć (узяць), 🏠 błąd (памылка), 🧡 mądry (мудры), 🧃 pędzić (імчацца), 🚶 prędko (хутка), 🧼 kąty (куты), 📖 książeczka (кніжачка), 👀 oglądać (глядзець), 💬 sądzić (меркаваць)

ę / ą przed ł i l → [э] / [о]

👩 wzięła (узяла), 🧍 wziął (узяў), 🌙 minęła (мінула), 🕰️ minął (мінуў), 📖 zaczęła (пачала), 🧠 zaczął (пачаў), 🏠 płynęła (плыла), 🌊 płynął (плыў), 💬 stanęła (стала), 🧍 stanął (стаў), 🧺 ciął (рэзаў), wzięli (узялі), 🌿 pięli się (узбіраліся), 🧃 dęli (дзьмулі)

ę / ą przed b i p → [эм] / [ом]

🦷 ząb (зуб), 🦷 zęby (зубы), 🧺 kąpiel (купанне), 🧠 głęboki (глыбокі), 🧺 gęba (рот), 🌳 dąb (дуб), 🎺 trąba (труба), 🧼 gąbka (губка), 🏠 dąbrowa (дуброва), 🧍 tępy (тупы), 🧡 wstępny (папярэдні), 📖 następny (наступны), ☕ kąpać się (купацца), wątpić (сумнявацца), 💬 zstępować (спускацца), 🧃 kępa (купіна)

Zmiękczające I

🌸 wiosna (вясна), 🧠 wiedzieć (ведаць), 📏 wielki (вялікі), 🏠 mieć (мець), ❌ nieprawda (няпраўда), 🏙️ miasto (горад), 5️⃣ pięć (пяць), 🧾 imię (імя)

Ćwiczenie 2. Czytanie zdań w czasie teraźniejszym

Практыкаванне 2. Чытанне сказаў у цяперашнім часе

😊 Czuję się dobrze i szczerze lubię ten dzień.
👂 Ty zawsze czujesz ciepło, kiedy pijesz herbatę.
📦 Mam rzeczy w domu i teraz ich szukam.
👍 On dobrze czyta krótkie zdania po polsku.
🌊 Dziś widzę morze i zieloną wyspę.
💬 Ona szczerze mówi prawdę swojej siostrze.
🌍 Ziemia jest zimna, ale dzień jest piękny.
🌿 Zielony kwiat stoi dziś na małym stole.
❄️ Zimą chłopak często pije ciepłą herbatę.
😴 On ziewa, bo jest dziś bardzo zmęczony.
💧 Woda jest zimna, ale ja piję ją powoli.
🍞 Jem chleb i piję herbatę w kuchni.
🏨 Hotel ma duży hol i długi chodnik.
🤫 W domu jest cicho, dlatego ciocia czyta książkę.
🍰 Dziecko je ciasto i prosi o więcej.
😊 Siostra jest szczęśliwa i pisze krótki list.
👶 Dzieci siedzą cicho i słuchają mamy.
👀 Widzę konia, łąkę, kwiat i mały dom.
🧠 Myślę, że polski język jest ciekawy.
✍️ Piszę imię, dzień, miesiąc i jedno zdanie.

📝 Reakcje po polsku

✅ To prawda. (Гэта праўда.)
👍 To jest słuszne. (Гэта слушна.)
✔️ Masz rację. (Ты маеш рацыю.)
❌ To nieprawda. (Гэта няпраўда.)
🙂 Zgadzam się. (Я згодны)
😕 Nie zgadzam się. (Я не згодны.)
🤷 Może tak, może nie. (Можа так, можа не.)

Змяненне дзеяслова być у цяперашнім часе (czas teraźniejszy)

Асоба	Форма być
ja (я)	jestem
ty (ты)	jesteś
on/ona/ono (ён/яна/яно)	jest
my (мы)	jesteśmy
wy (вы)	jesteście
oni/one (яны)	są (суть)

🧾 Прыкладныя сказы:

Ja jestem studentem. — Я студэнт. / Я ёсць студэнтам.
Ty jesteś nauczycielką. — Ты настаўніца.
On jest w domu. — Ён дома.
My jesteśmy w szkole. — Мы ў школе.
Wy jesteście zmęczeni. — Вы стомленыя.
Oni są lekarzami. — Яны дактары.

Ćwiczenie. Wstawcie odpowiednią formę czasownika być.

🏠 Ja ___________ w domu.
🧑‍🎓 Ty ___________ nowym uczniem.
🏃 On ___________ bardzo szybki.
🏙️ My ___________ w dużym mieście.
🏫 Oni ___________ w szkole.
✅ Czy wy ___________ gotowi?
🐶 Pies ___________ ładny i mały.
🍽️ Ja ___________ głodna. Chcę jeść.
👩 Ty ___________ bardzo miła kobieta.
☕ Wy ___________ w kawiarni?
📖 Książka ___________ bardzo ciekawa.
🗺️ Ja ___________ z Polski.
💪 Mężczyzna ___________ stary, ale silny.
😠 Ty ___________ bardzo zły dziś.
🧑‍🏫 My ___________ uczniami.
🍕 Oni ___________ głodni. Chcą pizzę.
🚲 Rower ___________ nowy i drogi.
👩‍🏫 Czy ona ___________ nauczycielką?

Спражэнне дзеясловаў у цяперашнім часе

У польскай мове ўсе дзеясловы змяняюцца ў залежнасці ад асобы, ліку і часу. У польскай мове існуе чатыры тыпы спражэння дзеясловаў (cztery koniugacje czasowników). Асноўныя – дзеясловы 1-й і 2-й групы.

Спражэнне дзеясловаў 3-й групы (-ać)

Гэта найбольш распаўсюджаная група дзеясловаў у польскай мове. Да яе належаць дзеясловы, што сканчваюцца на -ać.

Схема спражэння: адкінуць толькі дзеяслоўны суфікс -ć і да атрыманай асновы далучаць належныя асабовыя канчаткі.

Przykład odmiany

czytać (чытаць) — 3-е спражэнне

Асоба	Форма	Параўнанне са спражэннем у беларуская мове
ja	czytam	чытаю
ty	czytasz	чытаеш
on / ona / ono	czyta	чытае
my	czytamy	чытаем
wy	czytacie	чытаеце
oni (мужчыны і змяшаная група) / one (пра жанчын і рэчы)	czytają	чытаюць

mieszkać – жыць
czytać – чытаць
rozmawiać – размаўляць
słuchać – слухаць
oglądać – глядзець (тэлебачанне, фільм)
pytać – пытаць
odpowiadać – адказваць
kochać – кахаць / любіць
śpiewać – спяваць
pomagać – дапамагаць
grać – гуляць (у гульню, на інструменце)

Odmiana czasowników w zdaniach

📘 Ja czytam książkę. (Я чытаю кнігу.)

📘 Ty kochasz mamę. (Ты мойна любіш матулю.)

Ćwiczenie: Uzupełnij zdania odpowiednią formą czasownika

👉 Polecenie:

Wstaw właściwą formę czasownika w czasie teraźniejszym, zgodnie z zaimkiem osobowym.

❄️ Ja ________ (mieszkać) w małym mieście zimą.
🏠 Ty ________ (mieszkać) teraz w ciepłym domu.
🌨️ On ________ (mieszkać) blisko parku zimą.
☃️ Ona ________ (mieszkać) w bloku.
🏡 My ________ (mieszkać) razem i jest nam ciepło.
📖 Ja ________ (czytać) książkę w domu zimą.
🛋️ Ty ________ (czytać) gazetę wieczorem.
📚 On ________ (czytać) książkę przy herbacie.
❄️📖 Ona ________ (czytać) książkę, gdy jest zimno.
🕯️ My ________ (czytać) razem w domu.
☎️ Ja ________ (rozmawiać) z rodziną zimą.
🧣 Ty ________ (rozmawiać) z koleżanką przez telefon.
❄️📞 On ________ (rozmawiać) z przyjacielem.
🏠 Ona ________ (rozmawiać) z mamą w domu.
👨‍👩‍👧 My ________ (rozmawiać) razem wieczorem.
🎶 Ja ________ (słuchać) muzyki w zimie.
🎧 Ty ________ (słuchać) radia w domu.
❄️🎵 On ________ (słuchać) muzyki klasycznej.
🛋️ Ona ________ (słuchać) spokojnej muzyki.
🎶👨‍👩‍👧 My ________ (słuchać) muzyki razem.
📺 Ja ________ (oglądać) telewizję zimą.
🎬 Ty ________ (oglądać) film w domu.
❄️📺 On ________ (oglądać) wiadomości.
🛋️ Ona ________ (oglądać) serial wieczorem.
🍿 My ________ (oglądać) film razem.
❓ Ja ________ (pytać) o pogodę zimą.
☃️ Ty ________ (pytać) o zimę.
🧣 On ________ (pytać) o ciepłą kurtkę.
❤️ Ja ________ (kochać) zimę.
☕ Ty ________ (kochać) ciepłą herbatę.
❄️😊 My ________ (kochać) spokojne wieczory zimą.
🎵 Ja ________ (śpiewać) w domu zimą.
🎶 Ty ________ (śpiewać) cicho wieczorem.
🤝 Ja ________ (pomagać) rodzinie zimą.
🎲 My ________ (grać) w gry w domu zimą.

Pierwsza lekcja

Змест