Dialekty języka polskiego

Dialekty języka polskiego

(Дыялекты польскай мовы)

🗣️ Dialekty to różne sposoby mówienia po polsku w różnych częściach kraju. (Дыялекты — гэта розныя спосабы размовы па-польску ў розных частках краіны.)
🌍 W Polsce są cztery główne dialekty. (У Польшчы ёсць чатыры асноўныя дыялекты.)
📚 Różnią się one wymową i słownictwem. (Яны адрозніваюцца вымаўленнем і слоўнікавым складам.)

🔤 Ważne zjawiska w dialektach

(Важныя фанетычныя з’явы ў дыялектах)

🐝 Mazurzenie – mówimy s, c, z, dz zamiast sz, cz, ż, dż. (Мазурэнне — калі кажуць s, c, z, dz замест sz, cz, ż, dż.)
🗺️ Nazwa pochodzi od regionu Mazury i Mazowsze. (Назва паходзіць ад рэгіёнаў Мазуры і Мазовія.)
📖 Przykład: zamiast „szyja” – „syja”, zamiast „czapka” – „capka”. (Прыклад: замест «szyja» (шыя) — «syja», замест «czapka» (шапка) — «capka».)
🪶 Szadzenie – odwrotne zjawisko: mówimy cz, sz, ż, dż zamiast s, c, z, dz. (Шадзенне — з’ява супрацьлеглая мазурэнню: cz, sz, ż, dż замест s, c, z, dz.)
📍 Nazwa pochodzi od słowa „sadzić” – mówić coś przesadnie.

(Назва паходзіць ад слова „sadzić” — казаць нешта празмерна, з гіперкарэкцыяй.)

📖 Przykład: zamiast „smalec” – „szmalec”, zamiast „proso” – „proszo”. (Прыклад: замест «smalec» — «szmalec», замест «proso» — «proszo».)
🍏 Jabłonkowanie – łączenie sz, cz, ż, dż i ś, ć, ź, dź w pośrednie dźwięki (np. śz, ćz). (Яблонкаванне — зліццё гукаў sz, cz, ż, dż і ś, ć, ź, dź у прамежкавыя, напрыклад śz, ćz.)
📍 Nazwa pochodzi od miasta Jabłonków na Śląsku. (Назва паходзіць ад горада Яблонкаў у Сілезіі.)
🐚 Kaszubienie – zmiana ć, ś, ź, dź na c, s, z, dz. (Кашубенне — гэта змена ć, ś, ź, dź на c, s, z, dz.)
🌊 Nazwa pochodzi od regionu Kaszuby. (Назва паходзіць ад рэгіёна Кашубы.)

🧭 Główne dialekty w Polsce

(Асноўныя дыялекты ў Польшчы)

🐎 Dialekt wielkopolski – bez mazurzenia, podstawa języka literackiego. (Вялікпольскі дыялект — без мазурэння, аснова літаратурнай мовы.)
📍 Nazwa pochodzi od regionu Wielkopolska (Poznań). (Назва паходзіць ад рэгіёна Вялікапольшча (Познань).)
🏔️ Dialekt małopolski – występuje mazurzenie, wpływ na język ogólny. (Малопольскі дыялект — мае мазурэнне, уплывае на агульную мову.)
📍 Nazwa pochodzi od regionu Małopolska (Kraków, Lublin). (Назва паходзіць ад рэгіёна Малапольшча (Кракаў, Люблін).)
🌾 Dialekt mazowiecki – mazurzenie, szadzenie, jabłonkowanie; bardzo różny od języka ogólnego. (Мазавецкі дыялект — мазурэнне, шадзенне, яблонкаванне; моцна адрозніваецца ад агульнай мовы.)
📍 Nazwa pochodzi od regionu Mazowsze (Warszawa). (Назва паходзіць ад рэгіёна Мазовія (Варшава).)
⚒️ Dialekt śląski – stary, częściowo mazurzy; ma wpływy czeskie i niemieckie. (Слёнскі дыялект — стары, часткова мае мазурэнне; з уплывамі чэшскай і нямецкай моў.)
📍 Nazwa pochodzi od regionu Śląsk (Katowice). (Назва паходзіць ад рэгіёна Сілезія (Катавіцы).)
🐚 Dialekt kaszubski – bardzo odrębny, z kaszubieniem i dźwiękiem „szwa”. (Кашубскі дыялект — вельмі адметны, мае кашубенне і гук «шва».)
📍 Nazwa pochodzi od regionu Kaszuby (Pomorze). (Назва паходзіць ад рэгіёна Кашубы (Памор’е).)

🌍 Dialekty poza Polską

(Дыялекты па-за межамі Польшчы)

Dialekt północnokresowy – Litwa, Białoruś; z Mazowsza. (Паўночна-крэсаўскі — у Літве і Беларусі; паходзіць з Мазовіі.)
📍 Nazwa pochodzi od “Kresy Północne”. (Назва паходзіць ад “паўночныя межы [Польшчы]”.)
Dialekt południowokresowy – Ukraina; z Małopolski. (Паўднёва-крэсаўскі — ва Украіне; паходзіць з Малопольшчы.)
📍 Nazwa pochodzi od “Kresy Południowe”. (Назва паходзіць ад былых “паўднёвыя межы [Польшчы]”.)

📻 Dziś

🏙️ W miastach ludzie mówią językiem ogólnym. (У гарадах людзі размаўляюць на агульнай мове.)
🏡 Na wsiach czasem słychać jeszcze dialekty. (У вёсках яшчэ часам можна пачуць дыялекты.)

🕰️ Stare dialekty powoli zanikają.

(Старыя дыялекты паступова знікаюць.)