Перакладчыцкая традыцыя ў Беларусі
🌍 Перакладчыцкая традыцыя ў Беларусі
Перакладчыцкая традыцыя на беларускіх землях мае (давнюю) і багатую гісторыю. Яшчэ (во времена) Вялікага Княства Літоўскага пераклад быў важным (средством) культурнага (диалога) паміж рознымі народамі. (Именно) дзякуючы перакладчыкам беларусы мелі (возможность) пазнаёміцца з сусветнай літаратурай і (научными трудами), а таксама (сохранить) сваю мову як (полноценный) сродак для камунікацыі і перакладу.
💭 Як Вы лічыце, ці можа пераклад перадаваць “душу” нацыі, на мове якой быў напісаны арыгінал?
Адным з (первооснователей) беларускай школы (художественного) перакладу (считается) Янка Купала , які перакладаў творы Аляксандра Пушкіна, Адама Міцкевіча, Тараса Шаўчэнкі і Максіма Горкага. Яго пераклады адрозніваюцца (естественностью) мовы і (доскональным) разуменнем формы (произведения).
Вялікую ролю ў (развитии) перакладу (сыграл) таксама Якуб Колас — ён пераклаў на беларускую мову “Слова пра паход Ігараў” і (ряд) класічных твораў (мировой) літаратуры.
💭 Ці можна лічыць перакладчыка творцам нароўні з аўтарам арыгінала?
(Особенно выделяется) дзейнасць Максіма Танка , які перакладаў з польскай, літоўскай і расейскай моў. Ён (стремился) перадаць не толькі (содержание), але і падабенства (ритма) перакладзеных да (оригинала). Рыгор Барадулін таксама (оставил) вялікую спадчыну перакладаў з польскай, украінскай, рускай, (латышской) і іншых моў. Яго пераклады твораў Чэслава Мілаша і Лесі Украінкі сталі (настоящими) літаратурнымі (событиями).
💭 Ці згодныя Вы з думкаю, што добры пераклад заўсёды павінны “гучаць як арыгінал”?
У ХХ стагоддзі вялікі (вклад) у развіццё беларускай школы перакладу зрабіў Васіль Сёмуха — (дока) ў перакладзе з нямецкай мовы. Ён пераклаў на беларускую “Фаўста” Ёгана Вольфганга Гётэ, а таксама творы Фрыдрыха Шылера, Томаса Мана і Франца Кафкі. Яго пераклады (считаются) эталонамі.
(Среди) сучасных перакладчыкаў (стоит) назваць Людмілу Рублеўскую, якая перакладае з польскай і французскай моў, Сяргея Шупу, (известного) перакладчыка з ангельскай, і Наталлю Гардзіенку, якая актыўна прасоўвае (перекладную) літаратуру для дзяцей.
💭 Як Вы мяркуеце, што складаней перакласці — паэзію, прозу ці філасофскі тэкст?
Беларускія перакладчыкі не толькі (переписывают) творы іншых народаў роднымі словамі, але і (открывают миру) беларускую літаратуру, (переводя) творы Янкі Купалы, Якуба Коласа, Васіля Быкава, Святланы Алексіевіч і іншых аўтараў на (иностранные) мовы. Так пераклад становіцца (мостом), што (соединяет) культуры і народы, (сохраняя) пры гэтым беларускі голас ва *всеобщем) хоры чалавечай цывілізацыі.
💭 Што пераклад, на ваш погляд, можа зрабіць для міжнароднага іміджу Беларусі сёння?
🧩 Практыкаванне:
Пастаўце кожнае слова ў форму меснага склону (з прыназоўнікамі у, на, пры, па) і ў форму роднага склону.
Напрыклад:
- 🌊 вада → у вадзе, няма вады
- 🧱 мур → у мýры, няма мýра
- 🪞 люстэрка → у люстэрку, няма люстэрка
| Словы | Форма роднага склону | Форма меснага склону |
| 🎭 мастацтва, 📚 літаратура, 👨💻 перакладчык | ||
| 🎓 школа перакладу, 🧠 інтэлект, 🎶 музыка | ||
| 🏛️ культура, 👤 Янка Купала, 👤 Якуб Колас | ||
| 🧱 падмурак, 📖 кніга, 🌍 свет | ||
| 💡 натхненне, 📜 пераклад, 🧩 сімвал | ||
| 📗 мова арыгіналу, 🗣️ прафесар, 🧭 метад | ||
| 🪶 верш, 👨🎓 даследчык, 🎵 рытм | ||
| 🎨 вобраз, 👨 аўтар, ✨ суладдзе | ||
| 🧩 арыгінал, 🎼 музычнасць, 📖 твор | ||
| ⚙️ працэс, 🎓 універсітэт, 📘 артыкул | ||
| 🧠 думка, 🎭 значэнне, 👨💼 рэдактар | ||
| 👨🎤 Васіль, 👨🔬 філолаг, 📜 арыгінальнасць | ||
| 🧩 форма, 📗 сэнс, 🎨 Наталля Гардзіенка | ||
| 📜 эпоха, 🏰 Вялікае Княства Літоўскае, 🏙️ Мінск |
Практыкаванне. Перакладзіце пададзеныя сказы з розных творах сусветнае літаратуры на беларускую мову.
📖 “Гамлет” — Вільям Шэкспір, пераклад Юркі Гаўрука
- 💀 Принц Гамлет стоит в зале перед черепом и долго размышляет о смысле человеческой жизни и судьбы.
- 👑 Коварный король Клавдий боится разоблачения, ведь его совесть мучает его каждую ночь и день.
- 🌙 Призрак отца появляется в темноте замка и просит сына отомстить за кровавое предательство и несправедливую смерть.
⚔️ “Макбет” — Вільям Шэкспір, Лявона Баршчэўскага
4. 🔮 Ведьмы на пустоши предсказывают Макбету власть и славу, но вместе с ними — вечное проклятие.
5. 🩸 Макбет идёт по пути крови и предательства, теряя друзей, честь и собственную душу.
6. 👑 Леди Макбет тщетно пытается смыть воображаемую кровь со своих рук, сходит с ума от вины.
🔥 “Фаўст” — Ёган Вольфганг Гётэ, пераклад Васіля Сёмухі
7. 📜 Учёный Фауст подписывает договор с дьяволом, чтобы получить знание, силу и бесконечное наслаждение жизнью.
8. 🌹 Маргарита верит в чистую любовь, не подозревая, что за её судьбой стоит Мефистофель.
9. 🌌 Фауст ищет истину во вселенной и постигает величие разума, но теряет человечность и покой.
⚓ “Іліяда” — Гамер, пераклад Лявона Баршчэўскага
13. ⚔️ Ахилл выходит на бой, чтобы отомстить за Патрокла, и становится символом гнева и доблести.
14. 🛡️ Гектор защищает родную Трою до последнего вздоха, зная, что его судьба уже решена.
15. 🌅 Боги Олимпа наблюдают за войной, играя человеческими судьбами, как детьми с игрушками.
📘 “Злачынства і пакаранне” — Фёдар Дастаеўскі, пераклад Ягора Конева
- 🕰️ Раскольнікаў часамі бродит по жаркому городу, мучительно размышляя о справедливости своего страшного поступка.
- 💔 Он верит, что способен переступить моральный закон, но совесть не даёт ему покоя ни днём, ни ночью.
- 👮 Постепенно Раскольников понимает, что настоящее наказание начинается не в тюрьме, а в душе человека.
🔥 “Майстар і Маргарыта” — Міхаіл Булгакаў, пераклад Алеся Жука
4. 🌙 В Москву прибывает Воланд со своей странной свитой, и город наполняется страхом, волшебством и смехом.
5. 💫 Маргарита, жертвуя собой ради любви, превращается в ведьму и летит на ночной шабаш над рекой.
6. 🕊️ Мастер находит покой только тогда, когда любовь и искусство побеждают тьму, ложь и страдание.
📘 Практыкаванне. Перакладзіце сказы з расейскай мовы на беларускую.
- 💀 Принц Гамлет долго стоит перед черепом и думает, почему люди так боятся смерти.
- 👑 Король Клавдий делает вид, что всё под контролем, но его мучает собственная совесть.
- 🔮 Ведьмы на пустоши говорят Макбету о власти, и он начинает им верить.
- 🩸 Макбет теряет друзей и покой, потому что власть становится для него важнее всего.
- 🌹 Маргарита любит Фауста искренне, не зная, что её жизнь скоро изменится навсегда.
- ⚔️ Ахилл идёт в бой, чтобы отомстить за друга, не думая о своей судьбе.
- 🌙 Воланд появляется в Москве и вызывает в людях страх и любопытство одновременно.