Odmiana przymiotników i czasowników
Jak się dziś czujesz?
- 😊 Dziś jestem wesoły, bo nie miałem zajęć na politechnice. (Сёння я вясёлы, бо не вучыўся ў палітэху.)
- 😴 Dziś jestem zmęczony, bo wczoraj długo pracowałem. (Сёння я стомлены, бо ўчора доўга працаваў.)
- 😃 Dziś jestem zadowolony, bo zjadłem dobre śniadanie. (Сёння я задаволены, бо з’еў смачны сняданак.)
- 😔 Dziś jestem smutny, bo nie rozmawiałem z przyjacielem. (Сёння я сумны, бо не размаўляў з сябрам.)
- 😌 Dziś jestem spokojny, bo mam wolny dzień. (Сёння я спакойны, бо маю вольны дзень.)
- 😡 Dziś jestem zły, bo autobus się spóźnił. (Сёння я злы, бо аўтобус спазніўся.)
- 😲 Dziś jestem zaskoczony, bo dostałem wiadomość od starego kolegi. (Сёння я здзіўлены, бо атрымаў паведамленне ад старога сябра.)
- 🤩 Dziś jestem szczęśliwy, bo kupiłem nową książkę. (Сёння я шчаслівы, бо купіў новую кнігу.)
- 😬 Dzisiaj jestem trochę zdenerwowany, bo jutro mam egzamin. (Сёння я крыху нервуюся, бо заўтра маю экзамен.)
Końcówki przymiotników
(Канчаткі прыметнікаў)
Прыметнік дапасуецца да назоўніка у родзе і ліку. Пасля дзеяслова być (jestem, jest, są і г.д.) прыметнік стаіць у назоўным склоне:
- 👨 męski rodzaj: -y / -i
- 👩 żeński rodzaj: -a
- 🧒 nijaki rodzaj: -e
- 👥 множны, męskoosobowy (пра асоб мужчынскага полу): звычайна -i (часам адбываецца чаргаванне папярэдніх літар: wesoły → weseli, zły → źli)
- 👥 множны, niemęskoosobowy (усё астатняе: жанчыны, дзеці, рэчы): -e
Tabela słów
| 👨 m | 👩 f | 🧒 n | 👥 męskoos. | 👥 niemęskoos. |
| wesoły | wesoła | wesołe | weseli | wesołe |
| zmęczony | zmęczona | zmęczone | zmęczeni | zmęczone |
| zadowolony | zadowolona | zadowolone | zadowoleni | zadowolone |
| smutny | smutna | smutne | smutni | smutne |
Як гэта працуе ў сказах
- 👨 On jest wesoły. — Ён вясёлы.
- 👩 Ona jest zadowolona. — Яна задаволеная.
- 🧒 Dziecko jest spokojne. — Дзіця спакойнае.
- 👥 Oni są szczęśliwi. (мужчыны) — Яны шчаслівыя.
- 👥 One są smutne. (жанчыны / дзеці) — Яны сумныя.
- 🙂 To jest ___ (wesoły) student. (Гэта вясёлы студэнт.)
- 😴 To jest ___ (zmęczony) koleżanka. (Гэта стомленая сяброўка.)
- 😃 To jest ___ (zadowolony) dziecko. (Гэта задаволенае дзіця.)
- 😔 To są ___ (smutny) studenci. (Гэта сумныя студэнты.)
- 😌 To są ___ (spokojny) dziewczyny. (Гэта спакойныя дзяўчаты.)
- 😡 To jest ___ (zły) nauczyciel. (Гэта злы настаўнік.)
- 😲 To są ___ (zaskoczony) przyjaciele. (Гэта здзіўленыя сябры.)
- 🤩 To jest ___ (szczęśliwy) rodzina. (Гэта шчаслівая сям’я.)
- 😬 To są ___ (zdenerwowany) klienci. (Гэта ўзнерваваныя кліенты.)
- 📚 To jest ___ (ciekawy) artykuł. (Гэта цікавы артыкул.)
- 📓 To jest ___ (nowy) zeszyt. (Гэта новы сшытак.)
- 🏠 To jest ___ (mały) mieszkanie. (Гэта маленькая кватэра.)
- 👦 To są ___ (mały) chłopcy. (Гэта маленькія хлопчыкі.)
- 👩🎓 To są ___ (nowy) studentki. (Гэта новыя студэнткі.)
- 📖 To są ___ (dobry) książki. (Гэта добрыя кнігі.)
- 🧠 To jest ___ (trudny) zadanie. (Гэта складанае заданне.)
- ✍️ To są ___ (trudny) ćwiczenia. (Гэта складаныя практыкаванні.)
- 📰 To jest ___ (stary) artykuł. (Гэта стары артыкул.)
- 🌸 To jest ___ (ładny) dziewczyna. (Гэта прыгожая дзяўчына.)
- 👬 To są ___ (wesoły) koledzy. (Гэта вясёлыя калегі.)
Ćwiczenie. Przeczytaj cztery akapity w pierwszej osobie. Po każdym akapicie odpowiedz na pytania.
(Практыкаванне. Прачытай чатыры абзацы ад першай асобы. Пасля кожнага абзаца адкажы на пытанні.)
Jak się dziś czujesz?
Dzisiaj jestem trochę zmęczony 😴 i trochę zaskoczony 😲, ale nie jestem smutny 😔 ani zły 😡; najczęściej jestem wesoły 🙂. Rano słuchałem muzyki 🎧 i obejrzałem krótkie wideo 🎬. W domu 🏠 czytałem książkę 📖 i gazetę 📰, rozmawiałem z rodziną. Później byłem na politechnice 📊; pytałem i odpowiadałem spokojnie na zajęciach. Lubię prosty dzień: dom, film i trochę ciszy. Wieczorem chcę jeszcze posłuchać muzyki.
Pytania do ciebie:
— Jak się dziś czujesz?
— Czego dziś słuchałeś i co oglądałeś?
— Które zdania są prawdziwe dla ciebie?
Co dziś robiłeś?
Dziś rano pracowałem w kawiarni ☕. Rozmawiałem z przyjacielem i porządkowałem stolik. Potem byłem na politechnice 📊. Pisałem w zeszycie 📓, czytałem książkę 📖 i krótką gazetę 📰. Na zajęciach pytałem i odpowiadałem. Po południu grałem w piłkę nożną ⚽ z kolegą przed domem 🏠. Wieczorem obejrzałem jedno wideo 🎬 i znów słuchałem muzyki 🎧. Jestem trochę zmęczony, ale mam dobry humor.
Pytania do ciebie:
— Co dokładnie dziś robiłeś?
— Byłeś w kawiarni czy na politechnice?
— Z kim grałeś w piłkę?
Co będziesz robić jutro?
Jutro rano będę w kawiarni ☕ i spokojnie porozmawiam z ludźmi. Potem pójdę na politechnikę 📊, będę czytać 📖 i pisać w zeszycie 📓. Po zajęciach obejrzę krótkie wideo 🎬 i posłucham muzyki 🎧. Wieczorem chcę grać w piłkę ⚽ z przyjaciółmi obok domu 🏠. Chcę mieć dobry humor, nie być zmęczony, nie być smutny ani zły.
Pytania do ciebie:
— Co z tego będziesz robić jutro?
— Będziesz pracować w kawiarni czy iść na finanse na politechnice?
— Z kim zagrasz jutro w piłkę?
Co zwykle robisz jesienią?
Jesienią 🍁 pracuję w kawiarni ☕ i bywam na politechnice 📊. We wrześniu 📅 często gram w piłkę ⚽, czytam książki 📖 i słucham muzyki 🎧. W październiku oglądam wideo 🎬, piszę w zeszycie 📓 i pomagam w domu rodzinie 🏠. W listopadzie rozmawiam z rodziną i planuję naukę. Czasem jestem zmęczony, czasem zaskoczony, ale zwykle jestem wesoły i mam dobry humor.
Pytania do ciebie:
— Co zwykle robisz jesienią?
— Jakie masz plany we wrześniu, październiku i listopadzie?
Ćwiczenie. Uzupełnij formę czasownika w nawiasie w czasie teraźniejszym.
(Практыкаванне. Устаў правільную форму дзеяслова ў дужках у цяперашнім часе.)
- 🏠 (Mieszkać) w małym mieście z rodziną. (Я жыву ў маленькім горадзе з сям’ёй.)
- 🏫📊 (Czytać) codziennie krótkie teksty w zeszycie na politechnice. (Я штодня чытаю кароткія тэксты ў сшытку ў палітэху.)
- ☕👬 (Rozmawiać) z przyjacielem przy stoliku w kawiarni o muzyce i nauce. (Мы размаўляем у кавярні з сябрам пра музыку і вучобу.)
- 🌆🎧 (Słuchać) spokojnej muzyki i podcastów wieczorem w domu. (Я ўвечары дома слухаю спакойную музыку і падкасты.)
- 💻🎬 (Oglądać) krótkie wideo i film na komputerze po pracy w domu. (Я пасля працы дома гляджу на камп’ютары кароткае відэа і фільм.)
- 🧑🏫📊 (Pytać) na wykładzie o budżet i koszty na finansach. (Я на лекцыі пытаюся пра бюджэт і выдаткі на фінансах.)
- 📝 (Odpowiadać) spokojnie na pytania wykładowcy na ćwiczeniach. (Я на практычных спакойна адказваю на пытанні выкладчыка.)
- 👨👩👧👦🎵 (Kochać) muzykę, piłkę i wspólne wieczory. (Яны любяць музыку, футбол і супольныя вечары.)
- 👨🍳🎤 (Śpiewać) cicho ulubioną piosenkę w kuchni w wolnej chwili. (Я ў вольную хвіліну на кухні ціха спяваю любімую песню.)
- ☕💬 (Pomagać) klientom z zamówieniem i płatnością w kawiarni przy barze. (Я ў кавярні дапамагаю кліентам з заказам і аплатай.)
- ⚽🏟️ (Grać) w piłkę z kolegami po zajęciach na boisku osiedla. (Мы пасля заняткаў на дваровым полі гуляем у футбол з сябрамі.)
- 🌧️🏠 (Czytać) gazetę i fragment książki podczas deszczu w cichym domu. (Я падчас дажджу ў ціхім доме чытаю газету і ўрывак з кнігі.)
- 🌙💻 (Oglądać) wideo o finansach i budżecie wieczorami online w tygodniu. (Я ўвечары на тыдні анлайн гляджу відэа пра фінансы і бюджэт.)
- 📻👨👩👧👦 (Słuchać) muzyki i wiadomości w salonie przy radiu. (Сям’я ў гасцінай пры радыё слухае музыку і навіны.)
- ☕🪟 (Rozmawiać) o planach weekendu z przyjacielem w kawiarni przy oknie. (Ты з сябрам у кавярні каля акна размаўляеш пра планы на выходныя.)
- 🧑🏫📊 (Pytać) często o trudne zadania na konsultacjach na finansach. (Вы на фінансах на кансультацыях часта пытаецеся пра складаныя заданні.)
- 🏫📚 (Odpowiadać) krótko i rzeczowo na seminarium na politechnice. (Ён у палітэху на семінары адказвае каротка і па сутнасці.)
- 🏠🙂 (Kochać) rodzinę, przyjaciela i muzykę w dobrym humorze w domu. (Я люблю сям’ю, сябра і музыку.)
- 🧹👨👩👧👦 (Pomagać) rodzinie przy sprzątaniu po obiedzie w domu. (Мы разам пасля абеду дапамагаем сям’і пры прыбіранні.)
- 🏢🚇 (Mieszkać) w nowym bloku blisko centrum rodziny i przyjaciele z uczelni. (Яны жывуць у новым блоку каля цэнтра — сем’і і сябры з навучальнай установы.)
- 🎥👬 (Oglądać) film w domu po meczu wieczorem. (Яны пасля матчу ўвечары глядзяць фільм дома.)
- 👨🎓📊 (Odpowiadać) spokojnie na pytania na ćwiczeniach na finansach. (Студэнты на фінансах на практычных спакойна адказваюць на пытанні.)
- 📚🪟 (Czytać) razem artykuły i notatki w bibliotece przy oknie. (Вы ў бібліятэцы каля акна разам чытаеце артыкулы і нататкі.)
- 🎸🌆 (Śpiewać) ulubioną piosenkę w domu przy gitarze wieczorem. (Ты дома ўвечары пры гітары спяваеш любімую песню.)
- ⚽👫 (Grać) codziennie w piłkę z kolegą na boisku osiedla. (Ён штодня гуляе ў футбол з сябрам на пляцоўцы двара.)
Odmiana czasownika mieć
| ja mam | my mamy |
| ty masz | wy macie |
| on / ona / ono ma | oni / one mają |
🔹 Прыклад ужывання:
- Mam kota. — Я маю ката.
- Ona ma dużo pracy. — Яна мае шмат працы.
- Czy macie czas? — Ці маеце вы час?
Ćwiczenie. Uzupełnij formę czasownika “mieć” w czasie teraźniejszym.
(Практыкаванне (A1): Устаў правільную форму дзеяслова “mieć” ў цяперашнім часе.)
- 🏡 W mieszkaniu (mieć) stół i dwa krzesła. (Я маю ў кватэры стол і два крэслы.)
- 📚 W plecaku (mieć) książki i zeszyt. (Ты маеш у заплечніку кнігі і сшытак.)
- 🖊️ Na biurku (mieć) długopis i zeszyt. (Ён мае на стале ручку і сшытак.)
- 🐕 W domu rodzina (mieć) psa i kota. (Яна, сям’я, мае дома сабаку і ката.)
- 🌳 W ogrodzie (mieć) kwiaty i drzewo. (Я маю ў садзе кветкі і дрэва.)
- 🛏️ W pokoju (mieć) łóżko i lampę. (Ты маеш у пакоі ложак і лямпу.)
- 🚗 W garażu (mieć) samochód i rower. (Ён мае ў гаражы машыну і ровар.)
- 🧺 W kuchni (mieć) filiżanki i talerze. (Я маю ў кухні кубкі і талеркі.)
- 🎵 W telefonie (mieć) muzykę i zdjęcia. (Ты маеш у тэлефоне музыку і фатаграфіі.)
- 🎓 Na uczelni studenci (mieć) nowe książki i notatki. (Студэнты маюць ва ўніверсітэце новыя кнігі і нататкі.)
- 🏢 W biurze (mieć) komputer i dokumenty. (Мы маем у офісе камп’ютар і дакументы.)
- 📆 W kalendarzu (mieć) plan zajęć i notatki. (Ты маеш у календары расклад і нататкі.)
- 🕰️ W pokoju (mieć) zegar i obraz. (Я маю ў пакоі гадзіннік і карціну.)
- ☕ W kawiarni (mieć) kawę i ciasto. (Яна мае ў кавярні каву і пірожнае.)
- 👨👩👧👦 W domu rodzice (mieć) dzieci i psa. (Бацькі маюць дзяцей і сабаку.)
- 🏠 W domu (mieć) komputer i telewizor. (Я маю дома камп’ютар і тэлевізар.)
- ☕ W kawiarni (mieć) gazetę i zegar. (Ты маеш у кавярні газету і гадзіннік.)
- 👨👩👧👦📺 W domu rodzina (mieć) telewizor i zegar. (Яна, сям’я, мае дома тэлевізар і гадзіннік.)
- 👤🖥️ W domu przyjaciel (mieć) komputer i zeszyt. (Ён мае дома камп’ютар і сшытак.)
- 📖📰 W domu (mieć) książkę i gazetę. (Я маю ў ціхім доме кнігу і газету.)
- 🏫⏰ Szkoła w centrum (mieć) zegar i telewizor. (Яна, школа, мае гадзіннік і тэлевізар.)
- 🎓📓 Na politechnice (mieć) gazetę i notatki. (Мы маем у палітэху газету і нататкі.)
- 👨👩👧👦🌙 Rodzina i przyjaciel (mieć) spokojny wieczór. (Яны маюць спакойны вечар.)
Змяненне дзеяслова być у цяперашнім часе (czas teraźniejszy)
| Асоба | Форма być |
| ja (я) | jestem |
| ty (ты) | jesteś |
| on/ona/ono (ён/яна/яно) | jest |
| my (мы) | jesteśmy |
| wy (вы) | jesteście |
| oni/one (яны) | są (суть) |
🧾 Прыкладныя сказы:
- Ja jestem studentem. — Я студэнт. / Я ёсць студэнтам.
- Ty jesteś nauczycielką. — Ты настаўніца.
- On jest w domu. — Ён дома.
- My jesteśmy w szkole. — Мы ў школе.
- Wy jesteście zmęczeni. — Вы стомленыя.
- Oni są lekarzami. — Яны дактары.
Ćwiczenie. Wstawcie odpowiednią formę czasownika być.
- Ja ___________ w domu.
- Ty ___________ nowym uczniem.
- On ___________ bardzo szybki.
- My ___________ w dużym mieście.
- Oni ___________ w szkole.
- Czy wy ___________ gotowi?
- Pies ___________ ładny i mały.
- Ja ___________ głodna. Chcę jeść.
- Ty ___________ bardzo miła kobieta.
- Wy ___________ w kawiarni?
- Książka ___________ bardzo ciekawa.
- Ja ___________ z Polski.
- Mężczyzna ___________ stary, ale silny.
- Ty ___________ bardzo zły dziś.
- My ___________ uczniami.
- Oni ___________ głodni. Chcą pizzę.
- Rower ___________ nowy i drogi.
- Czy ona ___________ nauczycielką?
📖 Teoria – Dopełniacz (Родны склон)
W języku polskim dopełniacz (kogo? czego?) często używamy, gdy mówimy, że czegoś nie ma.
👉 W zdaniach przeczących po czasowniku „nie ma” rzeczownik musi być w dopełniaczu.
Przykłady:
- Mam stół. (Я маю стол. – biernik)
- Nie mam stołu. (Я не маю стала. – dopełniacz)
- Mam krzesło. (Я маю крэсла. – biernik)
- Nie mam krzesła. (Я не маю крэсла. – dopełniacz)
📝 Ćwiczenie – Powiedz, co masz i czego nie masz w swoim mieszkaniu
👉 „W moim mieszkaniu mam …” / „W moim mieszkaniu nie mam …”.
- 🛋️ sofa → sofy
- 🪑 krzesło → krzesła
- 🛏️ łóżko → łóżka
- 🚪 drzwi → drzwi (форма аднолькавая)
- 🪟 okno → okna
- 🪞 lustro → lustra
- 📚 książka → książki
- 📰 gazeta → gazety
- 📖 zeszyt → zeszytu
- 💻 komputer → komputera
- 📺 telewizor → telewizora
- 📞 telefon → telefonu
- 🖼️ obraz → obrazu
- 🚲 rower → roweru
- 🕰️ zegar → zegara
- 🧸 zabawka → zabawki
- 🧺 kosz → kosza
- 🍴 widelec → widelca
- 🥄 łyżka → łyżki
- 🍽️ talerz → talerza
- 🥛 szklanka → szklanki
- ☕ filiżanka → filiżanki
- 🥔 ziemniak → ziemniaka
- 🍎 jabłko → jabłka
- 🌹 kwiat → kwiatu