Жывёльны свет
Праўдзівыя і хлуслівыя факты пра жывёл:
1. https://learningapps.org/display?v=ppbpcaetn25
2. https://learningapps.org/display?v=ph3xfee5v25
Практыкаванне. Суаднясіце апісанні жывотных з іхнімі назвамі: https://wordwall.net/resource/95633621
Пытанні для абмеркавання:
- 🐾 Якіх хатніх гадаванцаў Вы мелі ў сваім жыцці і як яны паўплывалі на Вас як на асобу?
- 🐘 Ці была калі-небудзь у Вашым жыцці сустрэча з дзікай жывёлай, якая Вас уразіла або нават змяніла Ваш погляд на прыроду?
- 🧠 Ці ёсць жывёла, з якою Вы сябе асацыюеце? :) Чаму?
📝 Спосабы ўтварэння прыметнікаў
Заданне: Утварыце прыметнікі ад назоўнікаў у дужках.
Правіла:
У беларускай мове ўсё ж ёсць кароткія прыметнікі 🙂
Напрыклад: лебядзіны пух, але каровін рог. Калі прыметнік кароткі, то канчаткі замяняюцца наступным чынам: м.р.: -ы → нулявы, ж.р.: -ая → -а, н.р.: -ае → -а, мн.л.: -ыя / -ія → -ы / -і
Дакладных правілаў утварэння прыметнікаў няма.
- (бабёр) футра → __________ футра
- (воўк) ікол → __________ ікол
- (алень) рогі → __________ рогі
- (мядзведзь) шкура → __________ шкура
- (вол) рогі → __________ рогі
- (карова) малако → __________ малако
- (рыба) тлушч → __________ тлушч
- (каза) малако → __________ малако
- (пчала) воск → __________ воск
- (ласось) ікра → __________ ікра
- (перапёлка) яйкі → __________ яйкі
- (конь) збруя → __________ збруя
- (гусь) пёры → __________ пёры
- (сабака) аброжак → __________ аброжак
- (воўк) зуб → __________ зуб
- (парсюк) сала → __________ сала
- (бабёр) струмень → __________ струмень
- (зубр) шкура → __________ шкура
- (арол) кіпцюры → __________ кіпцюры
- (вожык) іголкі → __________ іголкі
- (жаба) ікра → __________ ікра
- (баран) рог → __________ рог
- (певень) пёры → __________ пёры
- (бусел) лапкі → __________ лапкі
- (казёл) поўсць → __________ поўсць
- (гусь) тлушч → __________ тлушч
- (кабыла) капыт → __________ капыт
- (гадзюка) яд → __________ яд
- (сакол) позірк → __________ позірк
- (ястраб) палёт → __________ палёт
- (ліса) хітрасць → __________ хітрасць
- (качка) пёры → __________ пёры
- (кіт) вус → __________ вус
- (заяц) поўсць → __________ поўсць
- (карп) луска → __________ луска
- (пліска) пёры → __________ пёры
- (рысь) кутасікі → __________ кутасікі
- (цецярук) гняздо → __________ гняздо
- (глушэц) ток → __________ ток
- (ластаўка) палёт → __________ палёт
- (хахуля) нора → __________ нора
- (тхор) пах → __________ пах
- (сініца) песня → __________ песня
- (чмель) гудзенне → __________ гудзенне
- (бусел) гняздо → __________ гняздо
- (зязюля) голас → __________ голас
- (салавей) спеў → __________ спеў
- (крумкач) карканне → __________ карканне
Тэрмны: https://wordwall.net/resource/95634974
Заагалічныя тэрміны: https://wordwall.net/resource/95634974
🦁 Заапаркі: між адукацыяй і этычнай праблемай
Практыкаванне. Перакладзіце словы ў дужках на беларускую мову.
Заапаркі (представляют собой) спецыяльна арганізаваныя (учреждения), дзе ўтрымліваюцца (дикие животные) з розных куткоў планеты. Яны маюць як (образовательную), так і навуковую мэту — дапамагаюць (сохранять) віды, што (находятся под угрозой исчезновения), і (повышают осведомлённость) людзей пра праблемы (экологии).
(С положительной стороны), заапаркі служаць (центрами изучения) жывёльнага свету. Наведвальнікі, асабліва дзеці, могуць (увидеть вживую) такіх жывёл, якіх яны ніколі не сустрэлі б у прыродзе: (жирафов), (тигров), (слонов), пінгвінаў і іншых. Такі досвед (способствует развитию эмпатии), павышае (интерес) да навукі і (формирует уважительное отношение) да прыроды.
(Кроме того), шматлікія заапаркі ўдзельнічаюць у (международных программах разведения), дзе рэдкія віды, як амурскі леапард ці чорны насарог, (размножаются в неволе), а затым (реинтродуцируются) у прыроднае асяроддзе. Такі падыход можа (спасти от вымирания) цэлыя папуляцыі.
Аднак ёсць і (отрицательные стороны). Многія крытыкі сцвярджаюць, што заапаркі (нарушают естественные потребности) жывёл. Жывёлы, якія (находятся в ограниченном пространстве), часта (испытывают стресс), (страдают от скуки) і (развивают ненормальное поведение), вядомае як (зооз). Таксама некаторыя заапаркі (не соответствуют стандартам) дабрабыту, што прыводзіць да (неудовлетворительных условий содержания).
(В последние годы), павялічылася колькасць (эко-парков) і прыродных рэзерватараў, дзе жывёлы (живут в более естественной среде) і маюць (просторные вольеры). Гэта (расширяет возможности) для (наблюдения) за імі без (ущерба) для іх (благополучия).
(В целом), заапаркі — гэта складанае (явление), якое патрабуе (баланса) паміж адукацыйнай, навуковай і этычнай місіяй. Яны могуць быць (полезными инструментами охраны природы), але толькі пры (ответственном управлении) і (уважительном отношении) да жывёл. Будучыня заапаркаў залежыць ад таго, наколькі грамадства будзе (готово пересматривать) свае (взгляды) на ўтрыманне жывёл у няволі.
📝 Практыкаванне: Надайце словам у дужках форму меснага склону (дзе? у чым? на чым? пры чым?)
- 🦌 Казуля хавалася ў (густы хмызняк) каля ўзлесся.
- 📘 Мы прачыталі пра качкадзюба ў (энцыклапедыя) пра рэдкія віды.
- 🐿️ Вавёрка сядзела на (высокая елка) і трымала ў лапках шышку.
- 🌳 На (векавы дуб) птушкі зрабілі гняздо.
- 🦡 Тхары схаваліся у (шчыліна) і назіралі за дзіком.
- 🐆 Рысь сустрэлі ў (глыбокая палеская пушча).
- 🔬 У (падручнік па біялогіі) вучні чыталі пра паразітаў і іх уплыў.
- 🐻 Мядзведзь доўга спіць у (зімовы бярлог), пакуль не прыйдзе вясна.
- 🐾 Хахуля жыве толькі ў (спакойны лясны ручай).
- 🦉 Ляляк адпачывае ўдзень на (галінка) старога дрэва.
- 🏞️ У (дзіцячы заапарк) мы бачылі качкадзюба і слухалі пра яго арэал.
- 🐂 У (паляўнічая выстава) быў прэзентаваны шкілет зубра і яго поўсць.
- 🌾 У (забалочаная нізіна) мы заўважылі сляды выдры.
- 🦆 Глушэц такаваў у (ранішні хваёвы лес) і не заўважаў нічога навокал.
- 🧠 У (прэзентацыя) пра жывёл гучала слова "інстынкт" некалькі разоў.
- 🐦 Птушкі затрымаліся ў (балота з трыснягом) падчас міграцыі.
- 🔒 Мы назіралі за жывёламі ў (вялікі вальер) для драпежнікаў.
- 🌲 Крыжадзюб жыве ў (хвойнік) і жывіцца ігліцай і насеннем.
- 🪺 У (гняздо перапёлкі) мы заўважылі маленькія плямістыя яйкі.
- 🎭 Камуфляж савы асабліва добра відаць на (кары дрэва), калі яна нерухома сядзіць і сочыць за здабычай.
🧠 Віктарына «Жывёльны сусвет» (30 пытанняў)
- 🛠️ Якая з гэтых жывёл вядомая тым, што будуе гаці?
- A) Вавёрка
- B) Бабёр
- C) Тхор
- Якая жывёла жыве толькі ў Аўстраліі і адкладае яйкі, хоць належыць да сысуноў?
- A) Хахуля
- B) Качкадзюб
- C) Выдра
- ❄️ У якой жывёлы шчыльная поўсць і зімой яна спіць у бярлозе?
- A) Мядзведзь
- B) Рысь
- C) Парсюк
- 🌍 Як называецца тэрыторыя, дзе жыве пэўны від жывёлы?
- A) Арэал
- B) Ток
- C) Камуфляж
- 🕺 Якая птушка вядомая сваім такаваннем?
- A) Цецярук
- B) Зязюля
- C) Пугач
- 💦 Якая жывёла жыве ў забалочаных мясцінах і мае вусаты нос?
- A) Тхор
- B) Хахуля
- C) Вавёрка
- 🎭 Якая жывёла выкарыстоўвае камуфляж, каб схавацца на кары дрэва?
- A) Ляляк
- B) Сініца
- C) Бусел
- 🧠 Як называецца прыроджаная форма паводзін, якая не патрабуе навучання?
- A) Рэфлекс
- B) Інстынкт
- C) Кампульсія
- 🌊 У якой жывёлы поўсць такая шчыльная, што яна не намокае нават у вадзе?
- A) Хахуля
- B) Выдра
- C) Лось
- 👂 Якая жывёла мае “кутасікі” на вушах?
- A) Рысь
- B) Казуля
- C) Воўк
- 🎵 Што такое такаванне?
- A) Этап развіцця птушаня
- B) Інстынктыўная барацьба самцоў за самку
- C) Пералёт птушак у вырай
- 🌌 У якой жывёлы вострыя кіпцюры і добры зрок у цемры?
- A) Вожык
- B) Тхор
- C) Пугач
- 🪶 Якая птушка ловіць насякомых падчас палёта і мае камуфляжнае апярэнне?
- A) Ластаўка
- B) Ляляк
- C) Пліска
- ✈️ Што такое міграцыя?
- A) Сезоннае перасяленне жывёл
- B) Спячка
- C) Паляванне
- 🧴 У якой жывёлы падчас стрэсу вылучаецца моцны пах?
- A) Тхор
- B) Вавёрка
- C) Бабёр
- 🐸 У якой жывёлы шурпатая скура і яна мае начны лад жыцця?
- A) Выдра
- B) Рысь
- C) Рапуха
- 🐟 Хто адкладае ікру?
- A) Лосось
- B) Мядзведзь
- C) Бусел
- 🎨 Як называецца здольнасць злівацца з наваколлем?
- A) Арэал
- B) Камуфляж
- C) Флора
- 🦟 Хто з гэтых з’яўляецца паразітам?
- A) Глушэц
- B) Авадзень
- C) Вожык
- 🔧 У якой птушкі дзюба складаецца з частак, што перасякаюцца?
- A) Крыжадзюб
- B) Зязюля
- C) Папугай
- 🦔 Якая жывёла мае на спіне іголкі дзеля абароны ад драпежнікаў?
- A) Вавёрка
- B) Вожык
- C) Казуля
- 🌡️ Якая жывёла мяняе арэал з-за кліматычных змен?
- A) Хахуля
- B) Бусел
- C) Зубр
- 🌰 Хто жыве на дрэвах і робіць запасы?
- A) Мядзведзь
- B) Вавёрка
- C) Выдра
- 🐾 Што такое кіпцюры?
- A) Перапончатыя лапы
- B) Вострыя выгнутыя кіпці
- C) Гняздо
- 🤱 Хто нараджае маладняк, а не адкладае яйкі?
- A) Казуля
- B) Качка
- C) Змяя
- 🕊️ Якая птушка — сімвал Беларусі?
- A) Сініца
- B) Жураўль
- C) Крыжадзюб
- 🧬 Што з гэтага з’яўляецца інстынктам?
- A) Гутарка
- B) Міграцыя
- C) Адрастанне пёраў
- 🦆 У якой жывёлы дзюба падобная на качыную?
- A) Хахуля
- B) Качкадзюб
- C) Сова
- 🌳 Хто жыве ў логаве пад каранямі?
- A) Бабёр
- B) Ласіца
- C) Дзік
- 🌙 Хто водзіць начны лад жыцця і лятае бясшумна?
- A) Пугач
- B) Певень
- C) Зязюля