Хлусня

Практыкаванне 2. Апішыце, што Вы бачыце на метафарычных карцінках.

Хлусня: прырода, формы і ўплыў на грамадства

Хлусня — гэта адна з самых (древних форм) міжасабовых камунікацый. Псіхолагі (утверждают), што чалавек можа хлусіць (по разным причинам): каб (защитить себя), каб зрабіць (впечатление) , каб (избежать конфликта) або каб (получить) выгаду. Хлусня можа быць простай і (безобидной), але часта яна мае сур'ёзныя (последствия) як для (отдельного) чалавека, так і для (общества) ў цэлым.

Асноўная форма хлусні — гэта свядомае (искажение) або хаванне праўды. Хлус удае з сябе іншага чалавека, іграе ролю, каб (достичь) жаданай (цели). У (повседневной) жыцці людзі часта карыстаюцца хітрасцю, асабліва калі хочуць (спрятать) свае памылкі або пазбегнуць (ответственности). Псіхолагі (говорят), што хлусня патрабуе значна больш разумовых (усилий), чым праўда, бо трэба не толькі прыдумаць (обман), але і памятаць пра яго, каб не выкрыць сябе.

Хлусня можа (существовать) у розных формах: ад простай фальшывай інфармацыі да (сложных) падманлівых (представлений), калі чалавек уводзіць у зман мноства людзей. У (современном) свеце з шырокім (распространением) інфармацыйных тэхналогій праблема хлусні стала (особенно) актуальнай. Сацыяльныя сеткі (позволяют) хутка распаўсюджваць падманлівыя (новости), фальшывыя (фотоснимки)і відэа, што спрыяе фарміраванню няправільных уяўленняў пра (действительность).

(Учёные) звяртаюць увагу на тое, што ў (определённых) сітуацыях хлусня можа выклікаць сур'ёзныя псіхалагічныя праблемы. Напрыклад, чалавек, які пастаянна (обманывает) іншых, рызыкуе (потерять) давер, сяброў, а часам і працу. (Кроме) таго, частае (использование) абароны ў выглядзе хлусні можа (привести) да таго, што чалавек сам (начинает) верыць у сваю хлусню, што стварае замкнёнае кола.

Для прафілактыкі хлусні важна развіваць культуру адкрытай і (честной) камунікацыі, (учить) дзяцей з маленства не баяцца (признавать) свае памылкі і адкрыта казаць праўду. Разуменне прыроды і (последствий) хлусні — першы (шаг) да (создания) даверлівых і здаровых адносін у (обществе).

Пытанні для абмеркавання

1. Ці заўсёды хлусня — гэта зло? Ці могуць быць сітуацыі, у якіх хлусня апраўданая або нават неабходная?
2. Ці заўсёды чалавек усведамляе, што ён хлусіць? Ці можа іншы чалавек крыўдзіцца на ўсвядомленую хлусню?
3. Ці магчыма аднавіць давер пасля падману, маны? Ці ўсім трэба дараваць хлусню.

Практыкаванне. Устаўце правільную форму займеннікаў ён, яна, яно, яны

Назоўны	ён	яна	яно	яны
Родны	яго	яе	яго	(й)іх
Давальны	яму	ёй	яму	(й)ім
Вінавальны	яго	яе	яго	(й)іх
Творны	з(ь) (й)ім	ёй / ёю	ім	(й)імі
Месны	на (й)ім	на ёй	на (й)ім	на (й)іх

1. Я часта размаўляю з (яна).
2. Мы заўсёды гаворым з (яны) пра хлусню ў навінах.
3. Я вельмі ўдзячны (яна) за шчырасць.
4. Я ведаю (ён) — ён заўсёды падманвае.
5. Яны часта прыгадваюць пра (яна) і яе гісторыі.
6. Я дапамагаю (яны), калі іх абвінавачваюць у хлусні.
7. Я сустрэў (яна) ў кнігарні.
8. Мы сябруем з (ён), нягледзячы на яго памылкі.
9. Ты бачыў (яна) сёння на перапынку?
10. Яны напісалі паведамленне (яна) з прабачэннямі.
11. Я ганаруся (ён), бо ён прызнаўся ў хлусні.
12. Я заўсёды разлічваю на (яна), бо яна ніколі не хлусіць.
13. Мы размаўлялі пра (ён) і тое, як ён падмануў.
14. Яна прыйшла з (ён), які сказаў, што гэта было выпадкова.
15. Мы часта гаворым пра (яны) на нашых сустрэчах.
16. Я часта бачу (яна) ў кавярні, дзе яна працуе.
17. Мы шпацыравалі разам з (яна) і (ён) пасля дыскусіі.
18. Я заўважыў, што яна часта падтрымлівае (яна), нават калі яна вінаватая.
19. Ты можаш разлічваць на (яны) — яны сумленныя людзі.
20. Яны апавядалі пра канфлікт з (яна).
21. Я ведаю, што магу давяраць (ён) — ён ніколі не хлусіць.
22. Мы адпачывалі разам з (яна) і казалі пра праўду.
23. Ты размаўляў з (яны) пасля заняткаў?
24. Я ўспамінаю пра (ён), калі думаю пра мінулыя памылкі.
25. Мы напісалі ліст (ён), каб выказаць падтрымку.
26. Яна часта малюе (яна), калі сумуе праз здраду.
27. У мяне няма сумневаў адносна (яны).
28. Мы вельмі часта сустракаемся з (яны) на курсах псіхалогіі.

Практыкаванне. Устаўце дзеясловы ў слушнай форме цяперашняга ці мінулага часу.

1. Ён ніколі не (хлусіць) (м.ч.) сваёй матулі.
2. Дзяўчынка (хлусіць) (ц.ч.), калі разумее, што яе могуць пакараць.
3. Мы не (хлусіць) (м.ч.) падчас допыту, але нас не паверылі.
4. Калі чалавек пастаянна (хлусіць) (ц.ч.), давер знікае.
5. Яны (хлусіць) (м.ч.), бо баяліся наступстваў праўды.
6. Ты (хлусіць) (ц.ч.) сабе, калі кажаш, што ўсё добра.
7. Я (хлусіць) (м.ч.) толькі адзін раз, і цяпер шкадую.
8. Уладар (хлусіць) (ц.ч.) народу, прыкрываючы праўду прыгожымі словамі.
9. Мы (хлусіць) (ц.ч.) з жалем, але не маглі інакш.
10. Вы (хлусіць) (м.ч.), каб пазбегнуць сораму перад бацькамі?
11. Дзеці часта (хлусіць) (ц.ч.), каб захаваць сваю фантазію.
12. Я (хлусіць) (ц.ч.), бо не хацела яго засмучаць.
13. Ты (хлусіць) (м.ч.) усім сябрам, і цяпер ты адзін.
14. Мы (хлусіць) (ц.ч.), каб абараніць слабейшых.
15. Ён (хлусіць) (ц.ч.) звыклым тонам, нібы гаворыць пра надвор’е.
16. Яны (хлусіць) (м.ч.), спрабуючы ўратаваць рэпутацыю.
17. Ты (хлусіць) (ц.ч.), нават не міргнуўшы вокам.
18. Я (хлусіць) (ц.ч.) вельмі рэдка, але часам даводзіцца.
19. Чыноўнік (хлусіць) (м.ч.), спасылаючыся на «засакрэчанасць інфармацыі».
20. Яна (хлусіць) (ц.ч.), прытвараючыся, што ўсё пад кантролем.

Практыкаванне. Перакладзіце прыведзеныя выразы на беларускую мову.

1. Он привык говорить ложь даже по мелочам, не задумываясь о последствиях.
2. В суде он прикидывался жертвой, чтобы избежать наказания.
3. Она умело скрывала правду, надеясь, что никто не догадается о её роли в конфликте.
4. Политик долго маскировал свои ошибки, переводя внимание на оппонентов.
5. Молодёжь всё чаще распространяет ложь в социальных сетях, не проверяя источники.
6. Он пытался создать обманчивое впечатление уверенного в себе эксперта.
7. Её цель — обманывать людей, чтобы чувствовать себя выше.
8. Иногда мы сами лжём себе, оправдывая своё бездействие.
9. Лжец в итоге попал в ловушку собственной лжи и начал путаться в деталях.
10. Он всегда был двуличным: на людях — ангел, за спиной — предатель.
11. Она придерживается хитрости и двуличия, чтобы манипулировать коллегами.
12. Некоторые готовы обманывать ради личной выгоды, не испытывая угрызений совести.
13. Преступник создавал фальшивые факты и доказательства, чтобы запутать следствие.
14. Они намеренно вводили аудиторию в заблуждение, используя псевдонаучные термины.
15. Он так увлёкся ложью, что перестал отличать правду от вымысла — лгал самому себе.
16. Публика была очарована, пока не узнала, что это было лишь обманчивое впечатление.
17. Расследование показало, как он маскировал свои промахи под видимость заботы.
18. Иногда ложь не приносит пользы: попасть в ловушку собственной лжи гораздо проще, чем кажется.
19. Она привыкла прикидываться жертвой, чтобы переложить вину.
20. Мы живём во времена, когда легче говорить ложь, чем принять собственную ошибку.

Практыкаванне. Перакладзіце словы ў дужках на беларускую мову.

Віды хлусні: формы і прычыны

Хлусня — гэта складанае (явление), якое мае шмат розных (форм) і (проявляется) амаль ва ўсіх сферах (человеческого) жыцця. У (зависимости) ад (намерений), кантэксту і вынікаў хлусню можна падзяліць на некалькі тыпаў.

Адзін з (самых распространённых) відаў — побытовая хлусня. Яна (возникает) ў штодзённых сітуацыях, калі чалавек кажа (неправду), каб не (обидеть) ці (оскорбить) кагосьці або не ствараць (ненужного напряжения). Гэта можа быць нешта (вроде): «Ты добра выглядаеш» або «Ежа была (вкусной)», нават калі гэта не (соответствует действительности). Такія хлусні часта (воспринимаются) як нешта (безвредное), але яны ўсё ж з'яўляюцца (искажением) праўды.

Іншы тып — маніпулятыўная хлусня, калі чалавек (осознанно) ўводзіць іншага ў (заблуждение), каб (достичь выгоды). Гэта можа адбывацца ў афіцыйных (общении), (политике) або (личных) адносінах. Тут хлусня выступае як інструмент (контроля) або (влияния) на (поведение) іншых людзей.

Асобна варта вылучыць хлусню самасцвярджэння, калі чалавек (преувеличивает) свае поспехі, (умалчивает) пра (поражения) і спрабуе паказаць сябе лепшым, чым ёсць насамрэч. Гэты тып часта назіраецца ў сацыяльных (сетях), дзе людзі (стремятся) стварыць (идеальный образ).

Таксама (существует) хлусня замоўчвання, калі чалавек не кажа пра нейкія (важные факты), хоць іх адсутнасць (искажает) агульную карціну. Гэта можа (казаться) менш шкодным, але ў некаторых выпадках такая хлусня можа (привести) да сур'ёзных (последствий).

(Отдельную) катэгорыю (составляет) хлусня сабе — калі чалавек свядома або (бессознательно) (отказывается) прымаць непрыемную праўду. Гэта механізм (психологической защиты), але ён можа быць (опасным), бо (мешает) чалавеку развівацца і (принимать решения) на аснове рэальных фактаў.

Такім чынам, хлусня бывае (разной): яна можа быць (намеренной) або не, шкоднай або не надта, адкрытай або (замаскированной). Але ў кожным (случае) хлусня — гэта парушэнне (доверия). Разуменне розных відаў хлусні дапамагае не толькі (распознавать) яе ў (повседнемным) жыцці, але і больш (внимательно) ставіцца да (собственных) словаў.

Практыкаванне. Вызначце, якія з прыведзеных фактаў хлуслівыя