Сем цудаў свету

Сем цудаў свету: помнікі чалавечай геніяльнасці і культурнай спадчыны

Сем цудаў свету — гэта ўмоўны спіс найбольш значных і ўражвальных архітэктурных і інжынерных збудаванняў, створаных у Старажытным свеце. Ідэя стварэння такога пераліку паходзіць з антычнай Грэцыі, дзе падобныя спісы лічыліся своеасаблівымі рытарычнымі і літаратурнымі практыкаваннямі. Выбар менавіта ліку «сем» быў невыпадковым: ён традыцыйна асацыяваўся са скончанасцю, дасканаласцю і сакральнасцю (як, напрыклад, у выражэннях «сем мудрацоў», «сем супраць Фіваў» і інш.).

Класічны спіс цудаў свету склаўся прыкладна ў III стагоддзі да н.э., хоць яго элементы ўзнікалі і змяняліся з цягам часу. Канчаткова спіс замацаваўся ў творах аўтараў антычнасці, такіх як Антыпатр Сідонскі і Філон Александрыйскі. У ім былі згаданыя наступныя збудаванні:

Піраміда Хеопса — адзіны з цудаў, які захаваўся да нашых дзён. Гэта грандыёзны пахавальны комплекс фараона Хуфу (Хеопса), які ўзвышаецца на плато Гіза ў Егіпце.
Вісячыя сады Сяміраміды — унікальны архітэктурна-ландшафтны ансамбль, паводле легенды ўзведзены для жонкі вавілонскага цара Навухаданосара II. Існаванне гэтых садоў дагэтуль выклікае спрэчкі сярод гісторыкаў.
Статуя Зеўса ў Алімпіі — грандыёзны бронзавы і залаты твор скульптара Фідыя, які ўзвышаўся ў храме Зеўса і быў знішчаны падчас пажару ў Канстанцінопалі.
Храм Артэміды ў Эфесе — велічны храм, узведзены ў гонар багіні Артэміды, які неаднаразова разбураўся і адбудоўваўся, пакуль не быў канчаткова знішчаны.
Маўзалей у Галікарнасе — пахавальнае збудаванне цара Маўсола, узведзенае яго жонкай Артэмісіяй. Менавіта ад гэтага маўзалея паходзіць само слова, якім сёння называюць вялікія надмагіллі.
Калос Радоскі — велізарная статуя бога Геліёса, якая была разбурана землятрусам праз некалькі дзесяцігоддзяў пасля будаўніцтва.
Александрыйскі маяк — старажытны маяк на востраве Фарос каля Александрыі, які служыў апорай для суднаходства і быў адным з першых у свеце марскіх маякоў.

Гэтыя цуды не толькі здзіўлялі сучаснікаў сваімі маштабамі, тэхнічнай дасканаласцю і мастацкай выразнасцю, але і сталі сведчаннем імкнення чалавецтва да стварэння вечных каштоўнасцяў. Хоць большая частка з гэтых помнікаў не захавалася, іх уяўны вобраз працягвае натхняць і сёння — як сімвал чалавечай творчай моцы, культурнага развіцця і гонару за мінулае.

Пытанні для абмеркавання

Які з сямі цудаў свету Вы хацелі б наведаць, калі б усе яны існавалі дагэтуль? Чаму?
Ці хацелі б Вы наведаць Вялікую піраміду Хеопса? Што Вас у ёй прыцягвае?
Ці цікавіць Вас архітэктура старажытных цывілізацый? Чаму?
Ці верыце Вы, што Вісячыя сады Сяміраміды сапраўды існавалі?
Якое з цудаў свету здаецца Вам найбольш загадкавым або незвычайным?
Як Вы мяркуеце, ці можна сёння пабудаваць нешта, што людзі праз тысячы гадоў назавуць цудам?
Калі б Вы маглі пабудаваць сваё “восьмае цуд свету”, што б гэта было?
Якое з цудаў Вы хацелі б аднавіць у сучаснасці? Што б у ім змянілі або захавалі?
Ці хацелі б Вы стаць архітэктарам або гісторыкам, які даследуе такія помнікі?
Як Вы думаеце, чаму людзі наогул імкнуцца будаваць нешта велічнае і вечнае?

Практыкаваньне. Перакладзіце наступныя выразы на беларускую мову.

Список семи чудес света возник как упражнение по риторике
Число семь символизирует завершённость и совершенство
Пирамида Хеопса считается символом вечности
Существование висячих садов Семирамида вызывает научные споры
Статуя Зевса сгорела в константинопольском пожаре
Храм Артемиды неоднократно восстанавливался после разрушений
Мавзолей в Галикарнасе дал название типу гробниц
Колосс Родосский был разрушен землетрясением
Александрийский маяк служил ориентиром для кораблей
Античные авторы зафиксировали классический список чудес света
Архитектурные шедевры поражали масштабами и сложностью
Строительство требовало огромных ресурсов и усилий
После разрушения некоторых чудес света остались лишь тексты и рисунки
Культурное наследие передаётся через поколения
Чудеса света символизировали величие древних цивилизаций