Сем цудаў свету

Сем цудаў свету: помнікі чалавечай геніяльнасці і культурнай спадчыны

Сем цудаў свету — гэта ўмоўны спіс найбольш значных і ўражвальных архітэктурных і інжынерных збудаванняў, створаных у Старажытным свеце. Ідэя стварэння такога пераліку паходзіць з антычнай Грэцыі, дзе падобныя спісы лічыліся своеасаблівымі рытарычнымі і літаратурнымі практыкаваннямі. Выбар менавіта ліку «сем» быў невыпадковым: ён традыцыйна асацыяваўся са скончанасцю, дасканаласцю і сакральнасцю (як, напрыклад, у выражэннях «сем мудрацоў», «сем супраць Фіваў» і інш.).

Класічны спіс цудаў свету склаўся прыкладна ў III стагоддзі да н.э., хоць яго элементы ўзнікалі і змяняліся з цягам часу. Канчаткова спіс замацаваўся ў творах аўтараў антычнасці, такіх як Антыпатр Сідонскі і Філон Александрыйскі. У ім былі згаданыя наступныя збудаванні:

Піраміда Хеопса — адзіны з цудаў, які захаваўся да нашых дзён. Гэта грандыёзны пахавальны комплекс фараона Хуфу (Хеопса), які ўзвышаецца на плато Гіза ў Егіпце.
Вісячыя сады Сяміраміды — унікальны архітэктурна-ландшафтны ансамбль, паводле легенды ўзведзены для жонкі вавілонскага цара Навухаданосара II. Існаванне гэтых садоў дагэтуль выклікае спрэчкі сярод гісторыкаў.
Статуя Зеўса ў Алімпіі — грандыёзны бронзавы і залаты твор скульптара Фідыя, які ўзвышаўся ў храме Зеўса і быў знішчаны падчас пажару ў Канстанцінопалі.
Храм Артэміды ў Эфесе — велічны храм, узведзены ў гонар багіні Артэміды, які неаднаразова разбураўся і адбудоўваўся, пакуль не быў канчаткова знішчаны.
Маўзалей у Галікарнасе — пахавальнае збудаванне цара Маўсола, узведзенае яго жонкай Артэмісіяй. Менавіта ад гэтага маўзалея паходзіць само слова, якім сёння называюць вялікія надмагіллі.
Калос Радоскі — велізарная статуя бога Геліёса, якая была разбурана землятрусам праз некалькі дзесяцігоддзяў пасля будаўніцтва.
Александрыйскі маяк — старажытны маяк на востраве Фарос каля Александрыі, які служыў апорай для суднаходства і быў адным з першых у свеце марскіх маякоў.

Гэтыя цуды не толькі здзіўлялі сучаснікаў сваімі маштабамі, тэхнічнай дасканаласцю і мастацкай выразнасцю, але і сталі сведчаннем імкнення чалавецтва да стварэння вечных каштоўнасцяў. Хоць большая частка з гэтых помнікаў не захавалася, іх уяўны вобраз працягвае натхняць і сёння — як сімвал чалавечай творчай моцы, культурнага развіцця і гонару за мінулае.