Усяслаў Чарадзей (А1)

Практыкаванне: Прачытайце тэкст пра Усяслава Чарадзея, адказваючы на пытанні пасля кожнага абзаца. 🧙‍♂️ Усяслаў Чарадзей — пачатак гісторыі

Усяслаў Чарадзей — гэта князь Полацка. Ён жыў з 1029 (тысяча дваццаць дзевятага) па 1101 (па тысяча сто першы год). Людзі казалі, што ён меў 🪄 чароўную сілу. Таму яго называлі Чарадзеем. Ён быў смелым і разумным. Усяслаў любіў свой горад Полацк. Ён шмат думаў пра людзей і дзяржаву. Ён хацеў, каб яго народ жыў добра і спакойна. Ён таксама любіў 🏰 вандраваць, даслéдуючы новыя месцы.

👤 Хто такі Усяслаў Чарадзей?
📅 Калі ён нарадзіўся?
✨ Чаму яго называлі Чарадзеем?
💭 Якім ён быў чалавекам?
🌍 Што ён любіў?

⚔️ Барацьба і сіла князя

Усяслаў быў моцным 🛡️ ваяром. У 1067 (тысяча шэсцьдзесят сёмым) годзе ён біўся на рацэ Нямізе. Гэта была важная 🪖 бітва. Пасля бітвы яго ўзялí ў 🔒 палон. Але людзі любілі яго. У 1068 (тысяча шэсцьдзесят восьмым) годзе людзі вызвалілі яго. Ён стаў князем у Кіеве. Гэта было вельмі вáжна. Ён паказаў, што ён смелы і моцны кіраўнік.

🗺️ Дзе біўся Усяслаў?
📆 Калі была бітва на Нямізе?
🔗 Што з Усяславам Чарадзеем здарылася пасля бітвы?
🔓 Калі яго вызвалілі?
🏛️ У якім горадзе ён стаў князем?

👑 Апошнія гады і памяць

Пасля гэтага Усяслаў вярнуўся ў Полацк. Ён кіраваў доўга. Ён будаваў ⛪ цэрквы і развіваў горад. Людзі яго паважалі. У 1101 (тысяча сто першым годзе) ён памёр. Але памяць пра яго жыве. Усяслаў Чарадзей — гэта важная 🧠 гістарычная постаць. Пра яго пішуць кнігі і распавядаюць гісторыі. Ён застаўся ў памяці людзей як моцны і мудры князь.

🏠 Куды вярнуўся Усяслаў?
🏗️ Што ён рабіў у Полацку?
⏳ Калі ён памёр?
❤️ Ці памятаюць яго людзі?
👑 Якім ён застаўся ў памяці?

🧠 Табліца-тэорыя: Месны склон з прыназоўнікамі “на”, “пры”, “па”, “у”

🧩 Тып назоўніка	📝 Што адбываецца	🌟 Прыклад
🪨 Цвёрды зычны	-е	горад → у горадзе
🌿 Мяккі зычны / й	-і	князь → пры князі
🔥 Ж, Ш, Ч, ДЖ, Р, Ц	-ы	час → у часе / ноч → уначы
👒 Жаночы род на -ка	-цы	кніжка → у кніжцы
👨Асоба мужчынскага полу	-у / -ю	брат → пры брату
👥 Множны лік	-ах / -ях	кнігі → у кнігах

✍️ Практыкаванне: пастаўце назоўнікі ў месны склон

👑 Усяслаў → пры Усяслав…
✨ Чарадзей → пры Чарадзе…
📅 год → у годз…
🏙️ горад → у горадз…
🏰 Полацк → у Полацк…
👥 людзі → пры людз…
🧠 чалавек → пры чалавек…
💫 чараўніцтва → у чараўніцтв…
⏳ час → у час…
🏛️ храм → у храм…
👤 кіраўнік → (націск на канчатку) пры кіраўнік…
📖 гісторыя → у гісторы…
🌍 Беларусь → у Беларус…
🧍 асоба → у (в) асоб…
⚔️ бітва → у бітв…
📌 падзея → у падзе…
⛓️ палон → у палон…
🏙️ Кіеў → у Кіев…
🏠 вораг → пры вораг…
📚 легенда → у легенд…
🐺 воўк → (націск на канчатку) пры ваўк…
🌙 ноч → уноч…
🏫 школа → у школ…
💀 смерць → пры смерц…
🧠 памяць → у памяц…
👑 князь → пры княз…
📅 дата → у дац…
❓ пытанне → у пытанн…
🧑‍🏫 вучаніца → пры вучаніц…
📜 тэкст → у тэксц…
🎭 постаць → у постац…
🌟 імя → у ім…

Запомніць:

🌊 рака → на рац…
🌊 Няміга → на Няміз…
📘 кніга → у кніз…

✨ Усяслаў чарадзей (1029-1101): Чароўны князь і яго сіла Усяслаў Чарадзей быў вельмі вядомым князем Полацка. Ён жыў вельмі даўно, але людзі 🧠 памятаюць яго па сёння. Чаму яго так называлі? Людзі верылі, што князь мае вялікую 🪄 чароўную сілу. Старыя 📜 легенды кажуць, што ён мог стаць шэрым 🐺 ваўком ці хуткаю 🦅 птушкаю. Усяслаў быў вельмі разумным, адважным і добрым чалавекам. Ён шмат 🗺️ вандраваў, 🔍 даследуючы новыя месцы і гарады. Князь вельмі любіў свой горад Полацк і хацеў, каб яго 👥 жыхарЫ жылі спакойна і шчаслíва.

✨ Калі б я мела чароўную сілу, я б ...
🐺 Калі б я магла ператварацца ў птушку ці звера, я б ...
📜 Мне здаецца, што Усяслаў быў ...
🗺️ Я люблю даследаваць новыя месцы, бо ...
🏘️ Каб жыхарЫ майго горада былі шчаслівымі, трэба ...

⚔️ Барацьба і жыццё ваяра

Усяслаў быў вельмі моцным 🛡️ ваяром і смелым 👑 кіраўніком. У 1067 (тысяча шЭсцьдзесят сёмым годзе) была важная ⚔️ бітва на рацэ Нямізе. Там князь мужна біўся за свае землі. Пасля гэтай бітвы ён трáпіў у 🔒 палон, але людзі вельмі любілі свайго князя. Праз год яны 🔓 вызвалілі яго. Тады Усяслаў стаў галоўным князем у горадзе Кіеве. Гэта была вялікая 🏆 перамога. Усяслаў Чарадзей паказаў усім, што ён вельмі моцны і адважны лідар, які любіць свой народ.

⚔️ Сапраўдны ваяр павінен быць ...
🔒 Калі чалавек трапляе ў цяжкую сітуацыю, ...
🔓 Людзі вызвалілі князя, бо ...
🏆 Для мяне важная перамога — гэта ...
👑 Быць добрым кіраўніком — гэта значыць ...

🏰 Мудры князь і памяць

Пасля вялікіх бітваў Усяслаў вярнуўся дадому ў родны Полацк. Там ён 🏛️ кіраваў вельмі доўга і мудра. Князь 🏗️ будаваў прыгожыя ⛪ цэрквы і вялікія дамы. Ён вельмі шмат працаваў, 📈 развіваючы свой горад. Усе людзі ❤️ паважалі яго за розум. У 1101 (тысяча сто першым) годзе князь памёр, але памяць пра яго жыве і зараз. Усяслаў Чарадзей — гэта важная 🧠 гістарычная постаць. Сёння мы чытаем кнігі і 🗣️ распавядаем цікавыя гісторыі пра яго. Для нас ён ⏳ застаўся наймудрэйшым полацкім князем.

🏰 Калі б я жыла ў старажытным Полацку, я б ...
🏗️ Я хацела б пабудаваць у сваім горадзе ...
❤️ Я паважаю людзей, якія ...
🗣️ Мая найулюбЁнейшая гісторыя пра мінулае — гэта ...
🧠 Важна ведаць гісторыю сваёй краіны, бо ...

Колькасныя ды парадкавыя лічэбнікі:

https://wordwall.net/resource/94767156

Утварэнне дзеепрыслоўяў незакончанага трывання:

вывучáць → яны вывучáюць → вывучáючы (изучая)

👑 Практыкаванне: Легенды пра Полацкага князя

✨ (Памятаць) ________ пра чароўную сілу князя, людзі складалі пра яго легенды.
🐺 (Бегаць) ________ па цёмным лесе ў вЫглядзе шэрага ваўкА, Усяслаў ахоўваў сваю зямлю.
🦅 (Лётаць) ________ высока ў небе хуткай птушкай, ён бачыў усё, што адбываецца ў Полацку.
🗺️ (Вандраваць) ________ па свеце, князь шукаў новых ведаў для свайго народа.
🔍 (Шукаць) ________ чароўныя артэфакты, Усяслаў станавіўся ўсё мацнейшым.
⚔️ (Ехаць) ________ на бітву да ракі Нямігі, ваяры верылі свайму лідару.
🛡️ (Сустракаць) ________ ворага, князь Усяслаў не баяўся смерці.
💂 (Вітаць) ________ сваё войска, князь падняў меч высока ўгору.
🛡️ (Рабіць) ________ усё для перамогі, палачане мужна біліся на снезе.
🔒 (Зачыняць) ________ дзверы турмы, ворагі спадзяваліся, што князь не выйдзе на волю.
🛌 (Быць) ________ у палоне, Усяслаў думаў пра свой любімы Полацк.
😢 (Плакаць) ________, людзі прасілі Бога вызваліць іх мудрага кіраўніка.
🚪 (Выходзіць) ________ на волю, князь паабяцаў заўсёды абараняць свой народ.
🤝 (Сустракаць) ________ новага князя, жыхары Кіева спявалі песні.
🏘️ (Прыходзіць) ________ у родны горад пасля палону, Усяслаў збіраўся пачаць вялікую будоўлю.
🏗️ (Будаваць) ________ новыя цэрквы, ён хацеў зрабіць Полацк найпрыгажэйшым.
🔨 (Рабіць) ________ важную працу кожны дзень, Усяслаў Чарадзей выклікаў у жыхарОў павагу.
❤️ (Любіць) ________ сваю краіну, Усяслаў развіваў культуру і рамёствы.
🎓 (Вучыць) ________ маладых ваяроў, стары князь распавядаў ім свае сакрэты.
🗨️ (Паўтараць) ________ традыцыі продкаў, Усяслаў захоўваў традыцыі Полацка.
🎵 (Спяваць) ________ пра славу Чарадзея, гусляры хадзілі па вёсках ад хаты да хаты.
⏳ (Чакаць) ________ новых часоў, князь да апошняга дня працаваў для людзей.
🧠 (Памятаць) ________ пра гэтую слаўную гісторыю, мы і па сёння шануем нашых герояў.

📘 Тэорыя: Родны склон прыналежных займеннікаў

Займеннікі мой, твой, свой у родным склоне мужчынскага і ніякага роду заўсёды маюць канчатак -го.

📝 Назоўны склон (хто? што?)	🎯 Родны склон (каго? чаго?)	💡 Прыклад
🙋‍♂️ мой (князь / горад)	👤 майго	Няма майго 🏰 горада.
👤 твой (сябар / імя)	👥 твайго	Гісторыя твайго 📛 імЯ.
🔄 свой (конь / жыццё)	🏇 свайго	Усяслаў не баяўся за свайго 🐎 каня.

✍️ Практыкаванне: Пастаўце займеннік у форму роднага склону.

✨ Людзі баяліся (свой) ________ чароўнага князя, але паважалі яго.
🏰 У цэнтры (мой) ________ горада Полацка стаіць помнік Усяславу.
🐺 Легенда (твой) ________ краю распавядае пра ваўкалака.
⚔️ Пасля (свой) ________ 🛡️ першага бою князь стаў вельмі вядомым.
🛡️ У войску (мой) ________ 👴 продка было шмат адважных ваяроў.
🌊 Ці цячэ каля (твой) ________ 🏠 дома рака Няміга?
📜 Я не ведаю (свой) ________ 🕰️ мінулага так добра, як Усяслаў.
🪄 Сіла (мой) ________ ❤️ найулюбёнейшага героя была ў мудрасці.
🦅 Птушка лётала каля (свой) ________ 🪺 гнязда.
🏛️ Мы чакаем (твой) ________ 🗣️ новага аповеду пра старажытныя часы.
🔒 Ворагі не хацелі выпускаць Усяслава з (свой) ________ ⛓️ палону.
👤 Гэтая гістарычная постаць нагадвае мне (мой) ________ 🎓 наймудрэйшага настаўніка.
🗺️ Для (свой) ________ 🐎 далёкага падарожжа князь выбраў найлепшых людзей.
🧠 У памяці (мой) ________ 👥 народа гэты князь застаўся героем.
🌳 У цÉні (свой) ________ 🍏 вялікага саду князь любіў думаць пра дзяржаву.
👑 Ці бачыў ты партрэт (твой) ________ 🤴 караля?
🗣️ Я хачу пачуць працяг (мой) ________ 📖 найулюбёнейшага падання.
⏳ З часу (свой) ________ 👶 нараджэння і да смерці Усяслаў Чарадзей любіў Полацк.