Сем цудаў свету

Сем цудаў свету: помнікі чалавечай геніяльнасці і культурнай спадчыны

Сем цудаў свету — гэта ўмоўны спіс найбольш значных і ўражвальных архітэктурных і інжынерных збудаванняў, створаных у Старажытным свеце. Ідэя стварэння такога пераліку паходзіць з антычнай Грэцыі, дзе падобныя спісы лічыліся своеасаблівымі рытарычнымі і літаратурнымі практыкаваннямі. Выбар менавіта ліку «сем» быў невыпадковым: ён традыцыйна асацыяваўся са скончанасцю, дасканаласцю і сакральнасцю (як, напрыклад, у выражэннях «сем мудрацоў», «сем супраць Фіваў» і інш.).

Класічны спіс цудаў свету склаўся прыкладна ў III стагоддзі да н.э., хоць яго элементы ўзнікалі і змяняліся з цягам часу. Канчаткова спіс замацаваўся ў творах аўтараў антычнасці, такіх як Антыпатр Сідонскі і Філон Александрыйскі. У ім былі згаданыя наступныя збудаванні:

1. Піраміда Хеопса — адзіны з цудаў, які захаваўся да нашых дзён. Гэта грандыёзны пахавальны комплекс фараона Хуфу (Хеопса), які ўзвышаецца на плато Гіза ў Егіпце.
2. Вісячыя сады Сяміраміды — унікальны архітэктурна-ландшафтны ансамбль, паводле легенды ўзведзены для жонкі вавілонскага цара Навухаданосара II. Існаванне гэтых садоў дагэтуль выклікае спрэчкі сярод гісторыкаў.
3. Статуя Зеўса ў Алімпіі — грандыёзны бронзавы і залаты твор скульптара Фідыя, які ўзвышаўся ў храме Зеўса і быў знішчаны падчас пажару ў Канстанцінопалі.
4. Храм Артэміды ў Эфесе — велічны храм, узведзены ў гонар багіні Артэміды, які неаднаразова разбураўся і адбудоўваўся, пакуль не быў канчаткова знішчаны.
5. Маўзалей у Галікарнасе — пахавальнае збудаванне цара Маўсола, узведзенае яго жонкай Артэмісіяй. Менавіта ад гэтага маўзалея паходзіць само слова, якім сёння называюць вялікія надмагіллі.
6. Калос Радоскі — велізарная статуя бога Геліёса, якая была разбурана землятрусам праз некалькі дзесяцігоддзяў пасля будаўніцтва.
7. Александрыйскі маяк — старажытны маяк на востраве Фарос каля Александрыі, які служыў апорай для суднаходства і быў адным з першых у свеце марскіх маякоў.

Гэтыя цуды не толькі здзіўлялі сучаснікаў сваімі маштабамі, тэхнічнай дасканаласцю і мастацкай выразнасцю, але і сталі сведчаннем імкнення чалавецтва да стварэння вечных каштоўнасцяў. Хоць большая частка з гэтых помнікаў не захавалася, іх уяўны вобраз працягвае натхняць і сёння — як сімвал чалавечай творчай моцы, культурнага развіцця і гонару за мінулае.

Пытанні для абмеркавання

1. Які з сямі цудаў свету Вы хацелі б наведаць, калі б усе яны існавалі дагэтуль? Чаму?
2. Ці хацелі б Вы наведаць Вялікую піраміду Хеопса? Што Вас у ёй прыцягвае?
3. Ці цікавіць Вас архітэктура старажытных цывілізацый? Чаму?
4. Ці верыце Вы, што Вісячыя сады Сяміраміды сапраўды існавалі?
5. Якое з цудаў свету здаецца Вам найбольш загадкавым або незвычайным?
6. Як Вы мяркуеце, ці можна сёння пабудаваць нешта, што людзі праз тысячы гадоў назавуць цудам?
7. Калі б Вы маглі пабудаваць сваё “восьмае цуд свету”, што б гэта было?
8. Якое з цудаў Вы хацелі б аднавіць у сучаснасці? Што б у ім змянілі або захавалі?
9. Ці хацелі б Вы стаць архітэктарам або гісторыкам, які даследуе такія помнікі?
10. Як Вы думаеце, чаму людзі наогул імкнуцца будаваць нешта велічнае і вечнае?