Nadejście lata

☀️ Zasady czytania — emocje i letnie wakacje

⚠️ NB! Akcent zawsze pada na przedostatnią sylabę.

🇧🇾 NB! Націск заўсёды падае на перадапошні склад.

---

1. CZ — Ч

Чытаем як цвёрдае ч.

• 😊 czuję — я адчуваю
• ⏰ czas — час
• 🧢 czapka — шапка
• 👀 oczy — вочы
• ⏳ czekam — я чакаю

---

2. SZ — Ш

Чытаем як ш.

• 🔍 szukam — я шукаю
• 🔎 szukasz — ты шукаеш
• 🤲 proszę — калі ласка / прашу
• 👕 koszulka — футболка
• 💬 masz — ты маеш
• 🌟 szansa — магчымасць / шанец

---

3. RZ — Ж

Чытаем як ж.

• 📦 rzeczy — рэчы
• 👍 dobrze — добра
• 🌊 morze — мора
• 🌿 przy — пры / каля
• 🏞️ rzeka — рака
• 🌅 brzeg — бераг
• 🥒 warzywa — агародніна

---

4. Ż — Ж

Чытаем як ж.

• 🚫 żaden — ніякі / ніводны
• 🔗 żeby — каб
• 🤔 może — можа / магчыма
• 🏖️ plaża — пляж
• 😔 żal — жаль
• 🔥 żar — спёка
• 🌳 duży — вялікі
• 🥬 świeży — свежы

---

5. Ź / ZI — ЖЬ

Чытаем мякка, прыкладна як жь.

• 😟 źle — дрэнна
• 🌍 ziemia — зямля
• 🌿 zielony — зялёны
• 🥶 zimny — халодны
• ❄️ zima — зіма
• 🌾 ziarno — зерне
• 🥔 ziemniak — бульбіна / бульба
• 🌱 zioło — зёлка / трава
• 🌙 późno — позна

---

6. W — В / Ф

Звычайна w чытаем як в, але побач з глухімі зычнымі можа гучаць як ф. Глухія зычныя: p, t, k, f, s, ś, sz, c, ć, cz, ch.

• ☕ kawa — кава
• 🌳 w parku — у парку
• 🌸 kwiat — кветка
• 🚲 rower — ровар
• 🏖️ wakacje — вакацыі
• 🛒 w sklepie — у краме
• 🌬️ wiatr — вецер
• 🍎 owoce — садавіна
• 📅 wczoraj — учора
• 😊 wesoły — вясёлы
• 👜 w torbie — у сумцы
• 🥒 kwas — кісліня / кіслата
• 💧 woda — вада
• ☕ w kawiarni — у кавярні
• 🌍 wszystko — усё
• 🥕 warzywa — агародніна
• 🏝️ wyspa — востраў
• 🚪 wstaję — я ўстаю
• 🕊️ wolny — вольны / свабодны
• 🌼 kwiatek — кветачка
• 🥛 kwiecień — красавік
• 🏖️ w wakacje — на вакацыях

---

7. CH / H — Х

ch і h чытаем як х.

• 🍞 chleb — хлеб
• 🍵 herbata — гарбата
• 🪢 hamak — гамак
• 🏨 hotel — гатэль
• 😄 humor — настрой / гумар
• ☁️ chmura — воблака
• 🏜️ suchy — сухі
• 🏃 ruch — рух
• 😨 strach — страх
• ❤️ kocham — я кахаю / люблю
• 🌞 ochota — ахвота / жаданне

---

8. Ć / CI — ЧЬ

Чытаем мякка, прыкладна як чь.

• ❤️ czuć — адчуваць
• 💧 pić — піць
• 😊 lubić — любіць
• 🏠 wracać — вяртацца
• 📖 czytać — чытаць
• ⏳ czekać — чакаць
• 🏋️ ćwiczyć — практыкавацца / рабіць практыкаванне
• 😴 spać — спаць
• 🎁 dać — даць
• 🧺 brać — браць
• ✈️ latać — лётаць
• 🏠 mieć — мець

---

9. Ś / SI — ЩЬ

Чытаем мякка, прыкладна як щь.

• 😴 śpię — я сплю
• 😊 szczęśliwy — шчаслівы
• 🥬 świeży — свежы
• 📅 środa — серада
• 👩 siostra — сястра
• 💪 silny — моцны
• 🌾 sierpień — жнівень
• 😄 śmiech — смех
• 🌍 świat — свет
• 🙏 prosić — прасіць
• 🧢 nosić — насіць
• 👤 gość — госць
• 🏡 wieś — вёска

---

10. DŹ / DZI — ДЖЬ

Чытаем мякка, прыкладна як джь.

• 👶 dzieci — дзеці
• 📅 dzień — дзень
• 🚶 chodzić — хадзіць
• 👀 widzieć — бачыць
• 🪑 siedzieć — сядзець
• 🔮 będzie — будзе
• 🔮 będziesz — ты будзеш
• ⏰ godzina — гадзіна
• 👨‍👩‍👧 rodzina — сям’я
• 👴 dziadek — дзядуля
• 👩 dziewczyna — дзяўчына
• 👶 dziecko — дзіця
• 🧍 ludzie — людзі
• ❓ gdzie — дзе

---

11. J — Й

Чытаем як й.

• 👤 ja — я
• ❓ jak — як
• ✔️ już — ужо
• 🌅 jutro — заўтра
• 1️⃣ jeden — адзін
• 🍽️ jeść — есці
• 🥣 jogurt — ёгурт
• 🫐 jagoda — ягада
• 🥚 jajko — яйка
• 🎒 moje — маё
• 🌸 moja — мая
• 🚲 jadę — я еду
• ✅ jest — ёсць / ён ёсць
• 🚆 jedziemy — мы едзем
• 📖 język — мова / язык

---

12. Ł — Ў

Чытаем як беларускае ў.

• 🌱 mały — маленькі
• 😊 miły — мілы / прыемны
• 🔥 ciepły — цёплы
• 😄 wesoły — вясёлы
• 🪑 ławka — лаўка
• ⚽ piłka — мяч
• 🏊 pływać — плаваць
• 😢 płakać — плакаць
• 👦 chłopak — хлопец
• 🌙 późno — позна
• ⏳ długo — доўга
• ✅ łatwy — лёгкі
• 🧴 pełen — поўны
• 🧠 głowa — галава
• 💇 włosy — валасы
• 🍦 słodki — салодкі

---

13. Ń — НЬ

Чытаем мякка, прыкладна як нь.

• 📅 dzień — дзень
• 🐎 koń — конь
• 🏛️ państwo — дзяржава / спадарства
• 🍂 jesień — восень
• 🌾 sierpień — жнівень
• 📅 styczeń — студзень
• 🌷 kwiecień — красавік
• 🎄 grudzień — снежань
• 🌳 cień — цень
• 🔥 ogień — агонь
• 💃 tańczyć — танцаваць
• 🏁 kończyć — заканчваць
• 🎓 uczeń — вучань
• ✋ dłoń — далонь
• ☀️ słońce — сонца
• 🏙️ Poznań — Познань
• 🏙️ Toruń — Торунь

---

14. Ó — У

Чытаем як у.

1. ⛰️ góra — гара
2. ⏱️ krótki — кароткі
3. 🌙 późno — позна
4. ⏳ później — пазней
5. 🔁 wrócić — вярнуцца
6. 🗣️ mówić — гаварыць
7. 🥛 pół — палова
8. 8️⃣ ósmy — восьмы
9. 7️⃣ siódmy — сёмы
10. 👧 córka — дачка
11. 👶 wózek — вазок / дзіцячая каляска
12. 🥒 ogórek — агурок
13. 🌹 róża — ружа
14. 🧳 podróż — падарожжа
15. 🧪 próba — спроба
16. 😌 spokój — спакой
17. 🎒 mój — мой
18. 🟡 żółty — жоўты

---

15. Nosówki: Ę / Ą

Насавыя галосныя ў польскай мове могуць гучаць па-рознаму.

ę na końcu — [э]

• 👀 widzę — я бачу
• 🧠 myślę — я думаю
• 🧡 lubię — я люблю
• ☕ piję — я п’ю
• 🚶 idę — я іду

ę / ą w środku — [эн] / [он] (przed k, g, t, d, ć, cz, c, dź, dż, dz) albo [эунг] / [оунг]

• 📖 książka — кніга
• ✋ ręka — рука
• 🍽️ pączek — пончык
• 🏠 piętro — паверх
• 🧃 mięta — мята
• 🧼 ręcznik — ручнік
• 🕰️ piątek — пятніца
• 🚶 dokąd — куды
• 💬 skąd — адкуль
• 👀 oglądać — глядзець
• 🧠 mądry — мудры
• 🧠 pamiętać — памятаць
• 🌙 miesiąc — месяц
• 🏠 błąd — памылка

ę / ą przed ł i l — [э] / [о]

• 👩 wzięła — узяла
• 🧍 wziął — узяў
• 🌙 minęła — мінула
• ⏳ minął — мінуў
• 📖 zaczęła — пачала
• 🧠 zaczął — пачаў

---

☀️ Lato — ćwiczenie do rozmowy

Polecenie: Przeczytaj pytania i wybierz jedną odpowiedź.

👨 Pytania do mężczyzny — Pan	👩 Pytania do kobiety — ty
😊 Jak się Pan dzisiaj czuje? 😌 Czuję się spokojnie. 🙂 Czuję się całkiem dobrze. 😴 Jestem trochę zmęczony.	😊 Jak się dzisiaj czujesz? 🌞 Mam dużo energii. 😊 Mam dziś dobry humor. 😌 Czuję się spokojnie po poranku.
☕ Co Pan pił dzisiaj rano? ☕ Piłem kawę bez cukru. 🍵 Piłem herbatę z cytryną. 💧 Piłem wodę po śniadaniu.	🧃 Co piłaś dzisiaj rano? ☕ Piłam kawę z mlekiem. 🍋 Piłam wodę z cytryną. 🍵 Piłam chłodną herbatę.
🍳 Co Pan jadł na śniadanie? 🥪 Jadłem kanapki z serem. 🍳 Jadłem jajecznicę. 🥣 Jadłem coś lekkiego.	🍓 Co jadłaś na śniadanie? 🍓 Jadłam jogurt z owocami. 🥐 Jadłam małą bułkę. 🍌 Jadłam banana i piłam kawę.
🌅 Co Pan robił wczoraj rano? 📰 Czytałem gazetę. 🚶 Byłem na krótkim spacerze. 🛒 Robiłem zakupy na targu.	🌅 Co robiłaś wczoraj rano? 💻 Pracowałam przy komputerze. 🎧 Słuchałam muzyki. 🧹 Sprzątałam pokój.
🪴 Czy Pan pracował wczoraj w ogrodzie? ✅ Tak, podlewałem rośliny. 🤏 Trochę sprzątałem w ogrodzie. ❌ Nie, odpoczywałem w domu.	🏠 Czy robiłaś coś wczoraj w domu? ✅ Tak, sprzątałam mieszkanie. 🧺 Tak, robiłam pranie. ❌ Nie, miałam inne plany.
🌳 Czy Pan spacerował wczoraj? ✅ Tak, spacerowałem po parku. 🤏 Tak, ale tylko krótko. ❌ Nie, byłem za bardzo zmęczony.	🚲 Czy byłaś wczoraj na spacerze albo na rowerze? 🚶‍♀️ Tak, spacerowałam wieczorem. 🚲 Tak, jeździłam na rowerze. ❌ Nie, zostałam w domu.
📞 Czy Pan rozmawiał wczoraj z rodziną? ✅ Tak, rozmawiałem z rodziną. 📞 Tak, dzwoniłem do kogoś bliskiego. ❌ Nie, wczoraj z nikim nie rozmawiałem.	💬 Czy rozmawiałaś wczoraj ze znajomymi? ✅ Tak, pisałam wiadomości. 📞 Tak, rozmawiałam przez telefon. ☕ Tak, spotkałam się z koleżanką.
📺 Co Pan oglądał wczoraj wieczorem? 📰 Oglądałem wiadomości. 🎬 Oglądałem spokojny film. ❌ Nic nie oglądałem.	🎬 Co oglądałaś wczoraj wieczorem? 📱 Oglądałam krótki film na telefonie. 🎞️ Oglądałam serial. 🎧 Nic nie oglądałam, słuchałam muzyki.
🛋️ Czy Pan odpoczywał wczoraj po obiedzie? ✅ Tak, odpoczywałem na kanapie. 📖 Tak, czytałem książkę. ☕ Tak, piłem herbatę i siedziałem spokojnie.	🛋️ Czy odpoczywałaś wczoraj po pracy? ✅ Tak, leżałam i słuchałam muzyki. 📱 Tak, pisałam z koleżanką. 🚶‍♀️ Tak, poszłam na krótki spacer.
🌊 Co Pan zwykle robi latem? 🚶 Spaceruję po parku. 🪴 Pracuję trochę w ogrodzie. 📖 Czytam książki w domu.	🌊 Co zwykle robisz latem? 🚲 Jeżdżę na rowerze. ☕ Spotykam się z przyjaciółmi. 🎧 Słucham muzyki na spacerze.
🍅 Co Pan zwykle kupuje latem? 🥒 Kupuję ogórki i pomidory. 🍎 Kupuję jabłka na targu. 🍞 Kupuję chleb i świeże warzywa.	🍓 Co zwykle kupujesz latem? 🍓 Kupuję truskawki. 🍉 Kupuję arbuza. 🥗 Kupuję warzywa na sałatkę.
🍽️ Co Pan lubi jeść latem? 🥗 Lubię prostą sałatkę. 🍲 Lubię lekką zupę. 🥔 Lubię młode ziemniaki.	🍽️ Co lubisz jeść latem? 🍦 Lubię lody. 🍓 Lubię owoce z jogurtem. 🥗 Lubię świeżą sałatkę.
🏠 Co Pan robi, kiedy jest upał? 🛋️ Odpoczywam w domu. 💧 Piję dużo wody. 🪟 Rano otwieram okno.	🏠 Co robisz, kiedy jest upał? 🧃 Piję coś zimnego. 👗 Zakładam lekką sukienkę. 🌳 Szukam cienia w parku.
🌆 Co Pan zwykle robi latem wieczorem? 📺 Oglądam telewizję. 🚶 Idę na spokojny spacer. ☕ Piję herbatę na balkonie.	🌆 Co zwykle robisz latem wieczorem? 🎶 Słucham muzyki. 📱 Rozmawiam ze znajomymi. 🌇 Spaceruję po mieście.
😊 Kiedy Pan czuje radość latem? 🌞 Kiedy jest dobra pogoda. 👨‍👩‍👧‍👦 Kiedy spotykam się z rodziną. 🌳 Kiedy spokojnie spaceruję.	😊 Kiedy czujesz radość latem? 🍓 Kiedy jem świeże owoce. 🚲 Kiedy mam czas na rower. ☕ Kiedy spotykam się z przyjaciółką.
😌 Kiedy Pan czuje spokój latem? 📖 Kiedy czytam książkę. 🪴 Kiedy jestem w ogrodzie. 🛋️ Kiedy odpoczywam po obiedzie.	😌 Kiedy czujesz spokój latem? 🎧 Kiedy słucham spokojnej muzyki. 🌿 Kiedy jestem blisko natury. 🌙 Kiedy mam wolny wieczór.
🧳 Czy Pan ma plany na lato? ✅ Tak, chcę trochę odpocząć. 🚶 Chcę więcej spacerować. 👥 Chcę spotkać się z rodziną.	🧳 Czy masz plany na lato? ✅ Tak, chcę pojechać za miasto. 📸 Chcę robić zdjęcia. 👗 Chcę kupić letnie ubrania.

---

☀️ Czasowniki na -ać / -wać — trzecia koniugacja

📘 Teoria

W języku polskim wiele czasowników kończy się na -ać albo -wać.

W czasie teraźniejszym często odmieniają się według modelu:

Osoba	Końcówka	Przykład: grać
ja	-am	ja gram
ty	-asz	ty grasz
on / ona / ono	-a	on gra
my	-amy	my gramy
wy	-acie	wy gracie
oni / one	-ają	oni grają

⭐ Ważne czasowniki na temat lata i wakacji

Bezokolicznik	Przykład
🎲 grać	Gram w karty z rodziną.
💬 rozmawiać	Rozmawiam z przyjaciółmi.
📺 oglądać	Oglądam zdjęcia z wakacji.
🛋️ odpoczywać	Odpoczywam po pracy.
🏊 pływać	Pływam w jeziorze.

---

🎲 1. Czasownik: grać

Osoba	Forma
ja	gram
ty	grasz
on / ona / ono	gra
my	gramy
wy	gracie
oni / one	grają

✍️ Ćwiczenie

Proszę wstawić czasownik grać w odpowiedniej formie.

1. 🎲 Ja latem ________ (grać) w badmintona w parku.
2. 🃏 Ty wieczorem ________ (grać) w karty z rodziną.
3. ♟️ On na wakacjach ________ (grać) w szachy z kolegą.
4. 🏸 Ona czasem ________ (grać) w badmintona po pracy.
5. 🎮 My w weekend ________ (grać) w proste gry komputerowe.
6. 🌳 Wy latem ________ (grać) z dziećmi w parku.
7. 👥 Oni często ________ (grać) w gry planszowe u znajomych.
8. ☀️ One po południu ________ (grać) w piłkę na podwórku.
9. 👨 Pan czasem ________ (grać) w karty wieczorem.

---

💬 2. Czasownik: rozmawiać

Osoba	Forma
ja	rozmawiam
ty	rozmawiasz
on / ona / ono	rozmawia
my	rozmawiamy
wy	rozmawiacie
oni / one	rozmawiają

✍️ Ćwiczenie

Proszę wstawić czasownik rozmawiać w odpowiedniej formie.

1. 💬 Ja latem często ________ (rozmawiać) z sąsiadami na balkonie.
2. 📞 Ty wieczorem ________ (rozmawiać) przez telefon z przyjaciółką.
3. 👨 On na wakacjach ________ (rozmawiać) z rodziną przez internet.
4. 👩 Ona rano ________ (rozmawiać) z koleżanką przy kawie.
5. ☕ My w kawiarni ________ (rozmawiać) o planach na lato.
6. 🏖️ Wy na wakacjach dużo ________ (rozmawiać) z nowymi ludźmi.
7. 👥 Oni po pracy ________ (rozmawiać) o pogodzie i weekendzie.
8. 🌸 One w parku ________ (rozmawiać) o książkach i filmach.
9. 👨 Pan po obiedzie ________ (rozmawiać) z rodziną przez telefon.

---

📺 3. Czasownik: oglądać

Osoba	Forma
ja	oglądam
ty	oglądasz
on / ona / ono	ogląda
my	oglądamy
wy	oglądacie
oni / one	oglądają

✍️ Ćwiczenie

Proszę wstawić czasownik oglądać w odpowiedniej formie.

1. 📺 Ja wieczorem ________ (oglądać) krótki film o podróżach.
2. 📱 Ty często ________ (oglądać) zdjęcia z wakacji na telefonie.
3. 🌊 On latem ________ (oglądać) stare zdjęcia znad morza.
4. 🌅 Ona rano ________ (oglądać) pogodę w telefonie.
5. 👨‍👩‍👧‍👦 My w domu ________ (oglądać) rodzinne zdjęcia z wakacji.
6. 🎬 Wy po kolacji ________ (oglądać) spokojny film.
7. 🏛️ Oni na wakacjach ________ (oglądać) stare miasto.
8. 🌸 One w ogrodzie ________ (oglądać) kwiaty i robią zdjęcia.
9. 👨 Pan czasem ________ (oglądać) wiadomości wieczorem.

---

🛋️ 4. Czasownik: odpoczywać

Osoba	Forma
ja	odpoczywam
ty	odpoczywasz
on / ona / ono	odpoczywa
my	odpoczywamy
wy	odpoczywacie
oni / one	odpoczywają

✍️ Ćwiczenie

Proszę wstawić czasownik odpoczywać w odpowiedniej formie.

1. 🛋️ Ja latem ________ (odpoczywać) w domu po pracy.
2. 🌳 Ty po spacerze ________ (odpoczywać) na ławce w parku.
3. ☕ On po obiedzie ________ (odpoczywać) z herbatą na balkonie.
4. 🌞 Ona w upał ________ (odpoczywać) w cieniu.
5. 🏖️ My na wakacjach ________ (odpoczywać) nad wodą.
6. 🏠 Wy wieczorem ________ (odpoczywać) w domu.
7. 🌊 Oni latem ________ (odpoczywać) nad morzem.
8. 🌸 One po pracy ________ (odpoczywać) w ogrodzie.
9. 👩 Ty w weekend ________ (odpoczywać) za miastem.

---

🏊 5. Czasownik: pływać

Osoba	Forma
ja	pływam
ty	pływasz
on / ona / ono	pływa
my	pływamy
wy	pływacie
oni / one	pływają

✍️ Ćwiczenie

Proszę wstawić czasownik pływać w odpowiedniej formie.

1. 🏊 Ja latem ________ (pływać) w jeziorze.
2. 🌊 Ty dobrze ________ (pływać) w ciepłej wodzie.
3. 👨 On na wakacjach ________ (pływać) rano.
4. 👩 Ona czasem ________ (pływać) w basenie.
5. 🏖️ My nad morzem ________ (pływać) codziennie.
6. 💧 Wy latem ________ (pływać) bardzo chętnie.
7. 🌞 Oni w upał ________ (pływać) w jeziorze.
8. 🌸 One na wakacjach ________ (pływać) po południu.

👨 Pan czasem ________ (pływać) w basenie latem.