Чытанне І і напісанне Ў

---

---

📝 Практыкаванне. Прачытайце пытанне і выберыце адзін адказ.

❓ Як Вы маецеся?

1. 😊 У мяне ўсё добра.
2. 😄 Усё ў пардку.
3. 😌 Нішто сабе.
4. 😌  Усё нармалёва.
5. 🙂 Нядрэнна.
6. 😔 Не (ня) надта добра. 😴 Я крыху стомленая.
7. 😔 Мне сумна.
8. 🤒 Я хварэю.

---

❓ Што Вы сё́ння рабі́лі?

1. 💻 Я працава́ла до́ма за кампʼю́тарам.
2. 📚 Я вучы́ла сло́вы.
3. 🛒 Я хадзі́ла ў кра́му.
4. 🍳 Я гатава́ла сняда́нак і абéд.
5. 📱 Я піса́ла паведамле́нні.
6. 🚶 Я шпацырава́ла ка́ля до́ма.
7. 🎧 Я слу́хала му́зы́ку.
8. 😴 Я адпачыва́ла до́ма.

---

Чытанне літары І

Правіла: (Правило) І чытаецца як [йі], калі яна стаіць:

(И читается как [йи], если она стоит:)

• пасля любых галосных: (после любых гласных:) кра(й)іна, сло(й)ік; (страна, стаканчик/баночка)
• на пачатку слова пад націскам: (в начале слова под ударением:) (й)іншы, (й)Ігар. (другой, Игорь) Прачытайце выразы:

👤 і́ншы (другой), 🌱 існава́ць (существовать), 🤝 і́хні (ихн), 🫧 ілю́зія (иллю́зия), 🙋‍♀️ Іры́на (Ирина), 🖼️ у галерэ́і (в галерее), 🗺️ у гэ́тым кра́і (в этой стране),  І́ндыя (Индия), 🌳 у га́і (в роще), 🌐 Інтэрнэ́т (Интернет), 🙋‍♂️ І́рма (Ирма), 🏳️ краі́на (страна)

---

Практыкаванне. Перакладзіце дзеясловы ў дужках на беларускую мову.

Правіла:

рус. -ет → бел. -е

рус. -ит → бел. -іць/-ыць

1. 🧠 Ён (думает) аб пра́цы до́ма.
2. 🙏 Яна́ (просит) ва́ды́ і хле́ба.
3. 📖 Ён (читает) кні́гу ўве́чары до́ма.
4. 💡 Яна́ (ведает) гэ́та ве́льмі до́бра.
5. 🔥 Ля́мпа (горит) но́ччу ў пако́і.
6. 💤 Ён (спит) до́ўга пасля́ пра́цы.
7. 🗣️ Яна́ за́ра́з (кричит) на ву́ліцы.
8. 🧂 Ён (умеет) гатава́ць суп.
9. 🔒 Яна́ (закрывает) дзве́ры ў пако́й.
10. 🧱 Мяч (падает) на падло́гу.
11. 🪜 Ён (лезет) на дрэ́ва ў па́рку.
12. 📍 Ён (стоит) ці́ха ля акна́.
13. 🧍 Ля́мпа (висит) над стало́м.
14. ☀️ Со́нца (греет) траву́ ка́ля́ до́ма.
15. 🧼 Яна́ (чистит) стол пасля́ абе́ду.

---

📝 Напісанне Ў на пачатку слова

(Написание Ў в начале слова)

Правіла: Пасля галосных ненаціскное радковае У на пачатку наступнага слова замяняецца на Ў.

(После гласных безударное строчное У в начале следующего слова заменяется на Ў.)

✏️ Замяніце, дзе трэба, У на Ў.

(Замените, где нужно, У на Ў)

🌅 на усхо́дзе (на востоке), 🎓 вялі́кі універсітэ́т (большой университет), 🏫 мой універсітэ́т (мой университет), 🚪 хаце́ў увайсці́ (хотел войти), 🚪 хаце́ла увайсці́ (хотела войти), 🗺️ за Ура́лам (за Уралом), 👧 для Улляны (для Ульяны), 👵 для удавы́ (для вдовы), ⛪ царко́ўная у́нія (церковная уния), 👨‍👩‍👧 усе́ ра́зам (все вместе), 👶 наш уну́к (наш внук), 👧 на́ша уну́чка (на́ша внучка), 🏙️ ва Узбекіста́не (в Узбекистане), 🗑️ да у́рны (к урне), ⛰️ на Ура́льскіх гара́х (на Уральских го́рах)

---

📝 Практыкаванне на чытанне. Выразна прачытайце наступны дыялог.

👋 А: Добры дзень, спадару Борысе! Як Вы сёння маецеся?

😊 Б: Добры дзень, спадарыня Алена. У мяне ўсё добра, дзякую Вам. А як Вы сябе сёння адчуваеце?

❓ А: Нішто сабе. Усё нармалёва, але я крыху стомленая сёння. Што Вы сёння рабілі?

💻 Б: Я працаваў дома за камп’ютарам і пісаў паведамленні.

📚 А: Ці вучылі Вы сёння словы раніцаю ці ўдзень дома?

📚 Б: Так, я вучыў словы і слухаў музыку.

🛒 А: Ці хадзілі Вы сёння ў краму? Ці трэба Вам было набыць хлеб і малако?

🛒 Б: Так, я хадзіў у краму і набыў хлеб і малако.

🍳 А: Ці гатавалі Вы сняданак ці абед сёння?

🍳 Б: Так, я гатаваў сняданак і абед, потым адпачываў дома.

😔 А: А цяпер Вам сумна ці ўсё ў парадку?

🙂 Б: Усё ў парадку. Нядрэнна, але я таксама, як і Вы, крыху стомлены.

📱 А: Ці пісалі Вы сёння паведамленні сябрам? Ці толькі працавалі дома?

📱 Б: Я пісаў паведамленні і працаваў дома за камп’ютарам адначасова.

🚶 А: Ці шпацыравалі Вы каля дома?

🚶 Б: Так, я шпацыраваў каля дома, таму я шчаслівы.

❓ А: Што Вы будзеце рабіць пасля заняткаў сёння ўвечары?

💻 Б: Пасля заняткаў я буду працаваць дома за камп’ютарам і далей.

📚 А: А потым Вы будзеце вучыць словы ці пойдзеце ў краму?

🛒 Б: Я думаю, што пайду ў краму, а затым буду вучыць словы.

👋 А: Дзякую за размову, спадару Барысе! Да сустрэчы, добрага Вам вечара!

👋 Б: Наўзаéм! Усяго найлепшага! Да пабачэння!

---

❓ Што Вы бу́дзеце рабі́ць пасля́ заня́ткаў?

1. 💻 Я бу́ду працава́ць до́ма за кампʼю́тарам.
2. 📚 Я бу́ду вучы́ць сло́вы.
3. 🛒 Я пайду ў кра́му.
4. 🍳 Я бу́ду гатава́ць сняда́нак.
5. 📱 Я бу́ду піса́ць паведамле́нні.
6. 🚶 Я бу́ду шпацырава́ць каля́ до́ма.
7. 🎧 Я бу́ду слу́хаць му́зыку.
8. 😴 Я бу́ду адпачыва́ць до́ма.

---

📝 Практыкаванне. Прачытайце пытанне і выберыце адзін адказ.

❓ Як Вы маецеся?

1. 😊 У мяне ўсё добра.
2. 😄 Усё ў парадку.
3. 🙂 Нядрэнна, дзякуй.
4. 😌 Спакойна, без навíн.
5. 😅 Нармальна, я крыху стомленая.
6. 😴 Я сёння вельмі стомленая.
7. 🤔 Цяпер нармалёва.
8. 😔 Не (ня) надта добра.
9. 😟 Мне трохі сумна.
10. 🤒 Я крыху хворая.

---

❓ Што Вы сё́ння рабі́лі?

1. 💻 Я працавала дома за камп’ютарам.
2. 📚 Я вучыла словы.
3. 🛒 Я хадзіла ў краму.
4. 🍳 Я гатавала сняданак.
5. 🍽️ Я гатавала абед.
6. 📱 Я пісала паведамленні.
7. 🚶 Я шпацыравала каля дома.
8. 🎧 Я слухала музыку.
9. 📖 Я чытала дома.
10. 🧹 Я прыбірала кватэру.

---

❓ Што Вы бу́дзеце рабі́ць пасля́ заня́ткаў?

1. 💻 Я буду працаваць дома за камп’ютарам.
2. 📚 Я буду вучыць словы.
3. 🛒 Я пайду ў краму.
4. 🍳 Я буду гатаваць вячэру.
5. 📱 Я буду пісаць паведамленні.
6. 🚶 Я буду шпацыраваць каля дома.
7. 🎧 Я буду слухаць музыку.
8. 😴 Я буду адпачываць дома.
9. 🚿 Я прыму душ.
10. 📖 Я буду чытаць дома.

---

Практыкаванне. Прачытайце сказы і паспрабуйце іх перакласці на рускую мову.

1. ☀️ Лета заканчваецца, але сонца яшчэ грэе траву каля гэтага белага дома.
2. 👨‍🏫 Першы настаўнік верыў, што дзеці будуць добра ведаць родную мову і гісторыю.
3. 🚆 Мой брацік ішоў на цягнік, бо ён вельмі хоча наведаць прыгожую Міншчыну.
4. 😴 Сёння я вельмі стомленая, таму што доўга працавала за камп’ютарам і кепска спáла.
5. 🛒 Я хадзіла ў краму, набыла там малако, свежы хлеб і смачны ягадны джэм.
6. 💬 Шчыра дзякую за сустрэчу, мне было прыемна пазнаёміцца і паразмаўляць з Вамі сёння.
7. 🏢 У нашым універсітэце студэнты вучаць словы і занатоўваюць (й)іх у свае сшыткі.
8. 🧥 Дзяўчынка абула новыя чаравíкі, надзела сіні плашчычак і пайшла шпацыраваць каля дома.
9. 🌧️ На вуліцы ідзе дождж, таму я буду сядзець дома, гатаваць вячэру і адпачываць.
10. 🤔 Я не разумею гэтага складанага слова, калі ласка, перакладзіце яго на рускую мову.
11. 🎧 Пасля заняткаў я буду слухаць музыку ў слухáўках, каб крыху супакоіцца і адпачыць.
12. 👋 Да пабачэння, зычу вам добрага дня! Спадзяюся, што ў вас усё будзе нармалёва.

---

Практыкаванне. Праслухайце і запішыце наступныя сказы:

1. 👋 Добры дзень! Як Вы сёння маецеся?
2. 😊 У мяне ўсё добра, шчыра дзякую.
3. 🏠 Я зараз дома і чытаю кнігу.
4. 👨‍🏫 Вучаніца піша новае слова ў сшытак.
5. 🍎 Мая сястра набылá ў краме смачны яблык.
6. ☕ Я вельмі люблю піць раніцаю гарачую гарбату.
7. 👩‍💻 Яна шмат працуе за камп’ютарам кожны дзень.
8. 🚶 Мы любім шпацыраваць каля дома.
9. 🐱 Мой кот зараз спіць на канáпе.
10. ❓ Я не разумею, што гэта значыць.
11. 🥛 Брат пайшоў у краму па малако і белы хлеб.
12. 🎧 Я слухаю музыку і адпачываю дома.
13. 🧹 Ты прыбіраеш пакой, а я мыю посуд.
14. 🌙 Да сустрэчы! Дабранач і добрых Вам сноў!

---

📝 Практыкаванне: Спражэнне дзеясловаў у цяперашнім часе

Правіла:

1. У форме “ён” пасля Е не пішацца -Т, у астатніх выпадках пішацца -ЦЬ: ён умее, ён думае, ён крычыць, ён просіць.

2. У форме “яны” заўжды пішацца -ЦЬ замест -Т: яны умеюць, яны думаюць, яны крычаць, яны просяць.

Запоўніце пропускі, карыстаючыся (рус. пользуясь) правіламі спражэння.

Прыклад спражэння:

1. 📖 чытаць → аснова чыта- → ён чытае (без Т пасля Е), яны чытаюць (заўжды -ЦЬ)

1. 🧠 ведаць → ён ..., яны ...
2. 🤔 думаць → ён ..., яны ...
3. 👂 чуць (слыштать)→ ён ..., яны ...
4. 👀 бачыць → ён ..., яны ...
5. 💬 размаўляць → ён ..., яны ...
6. 👂 слухаць → ён ..., яны ...
7. 🛒 набываць (покупать) → ён ..., яны ...
8. 🍽️ абедаць → ён ..., яны ...
9. 😴 спаць → ён ..., яны ...
10. 🛌 адпачываць → ён ..., яны ...
11. 🧘 адчуваць сябе (чувствовать себя) → ён ..., яны ...
12. ❤️ любіць → ён ..., яны ...
13. 🔍 шукаць (искать) → ён ..., яны ...
14. 💡 разумець → ён ..., яны ...
15. 🧠 пáмятаць → ён ..., яны ...
16. 🏫 вучыць → ён ..., яны ...
17. ✍️ занатоўваць → ён ..., яны ...
18. 🔄 паўтараць → ён ..., яны ...
19. 📖 перакладаць → ён ..., яны ...
20. ✅ адказваць → ён ..., яны ...
21. 🧹 прыбіраць → ён ..., яны ...
22. 🧼 чысціць → ён ..., яны ...
23. 🎈 гуляць (играть) → ён ..., яны ...
24. 🧱 падаць → ён ..., яны ...
25. 📍 стаяць → ён ..., яны ...
26. 👋 вітаць → ён ..., яны ...

---

📖 Чыта́нне НЕ і БЕЗ

Правіла: Перад націска НЕ і БЕЗ чытаюцца як [НЯ] і [БЯЗ]

❓ У які́х вы́падках Е ў сло́вах “не” і “без” бу́дзе́ чыта́цца як Я?

👀 не ба́чу (не вижу), 🧠 не ве́даю (не зна́ю), 👤 без мяне́ (без меня), 🧼 не мы́ецца (не моется), 🌀 без то́лку (без то́лку), 🗣️ не кáжа (не говорит), 💧 без ва́ды́ (без во́ды), ➡️ не туды́ (не туда), 📏 не на́дта (не очень), 💬 без слоў (без слов), 😄 не смяе́цца (не смеётся), ✅ без сумне́ву (без сомнения), ❄️ без зі́мы́ (без зимы), 😏 не жарту́е (не шутит), 👨 не ён (не он), 🤝 не са мно́ю (не со мной), 👩 не з ёй (не с ней), 🤔 не разуме́ю (не понимаю), 🧩 не такі́ (не тако́й), 🌊 без мо́ра (без моря); 😇 не до́бры (не добрый), 😠 а злы (а злой).

---