Жэставая мова

Практыкаванне. Паглядзеўшы на відарыс, зрабіце здагадку наконт таго, у якіх сфера паказанае ўжыванне жэставае мовы.

Жэставая мова: што гэта такое?

Жэставая мова — гэта мова, якой карыстаюцца глухія людзі. Яны не могуць чуць гукі, таму размаўляюць з дапамогай рук, мімікі, позірку і рухаў цела. Жэсты замяняюць словы. Напрыклад, каб сказаць “вітаю”, чалавек пакажа жэст рукой.

👉 Чаму глухія людзі размаўляюць жэстамі і што яны выкарыстоўваюць замест слоў?

Кожны жэст мае сэнс. Некаторыя жэсты падобныя да рухаў у звычайным жыцці. Іншыя — трэба вывучыць. Жэсты могуць быць рознымі ў розных краінах. У Францыі — адна жэставая мова, у ЗША — другая, у Англіі — трэцяя.

Гэта як з гукавымі мовамі: беларускую, англійскую, нямецкую — трэба вучыць асобна. Жэставая мова — не тое ж самае, што паказ рукамі. Гэта сапраўдная мова са сваімі правіламі. У ёй ёсць сінтаксіс, граматыка, лексіка. Жэсты, позірк, міміка — усё важнае.

👉 Чаму жэставая мова лічыцца паўнавартаснай і што ў ёй ёсць, акрамя жэстаў?

Першыя згадкі пра жэставую мову былі яшчэ ў Старажытным Егіпце. У некаторых манастырах манахі маўчалі і карысталіся жэстамі. У Асманскай імперыі султаны размаўлялі на мігі, бо ў палацы мусілі маўчаць. У ХІХ стагоддзі з’явіліся першыя школы для глухіх, дзе дысыпліны выкладалі на жэставай мове. У Францыі гэтую школу адкрыў абат Шарль Мішэль дэ л’Эпэ. Цяпер шмат глухіх людзей ведаюць дзве мовы: жэставую і нацыянальную. Яны могуць размаўляць і жэстамі, а таксама пісаць і чытаць. У многіх краінах праводзяцца фестывалі, кіно і спектаклі на мове жэстаў. Жэставая мова — гэта сродак, што дапамагае людзям. Яна вучыць бачыць не толькі словы, але і пачуцці. Гэта не толькі пра глухіх. Жэставая мова — гэта частка чалавечай культуры. І яна можа быць прыгожай і выразнай, як і любая іншая мова.

👉 Якую ролю жэставая мова адыгрывае ў сучасным жыцці людзей?

📘 Практыкаванне. Устаўце дзеясловы ў дужках у слушнай форме цяперашняга часу.

А1-А2:

1. Я (вучыцца) ___ мове жэстаў ад верасня.
2. Мая сястра (разумець) ___ жэсты лепш за мяне.
3. Мы часта (размаўляем) ___ з сябрамі на мігі.
4. Дзеці (глядзець) ___ паказ на жэставай мове.
5. Ты (дапамагаць) ___ глухому чалавеку размаўляць з іншымі?
6. Яны (размаўляць) ___ на жэставай мове ў школе.
7. Ён (паказваць) ___ простыя словы рукамі.
8. Яна (выказвае) ___ думкі праз рухі і ківомігі.
9. Мы (ведаць) ___, што ў кожнай краіне — свая мова жэстаў.
10. Ці (разумець) ___ Вы значэнне гэтага жэста?
11. У Францыі студэнты (выкарыстоўваць) ___ адмысловую жэставую мову.
12. Ты (вучыцца) ___ жэстам разам з сябрамі?
13. Я (адказваць) ___ на пытанні на мігі.
14. Мы (размаўляць) ___ з настаўніцай без слоў.
15. Ты (любіць) ___ вывучаць іншыя спосабы камунікацыі?
16. Я (ведаць) ___ некалькі жэстаў, але хачу даведацца болей.
17. Заняткі (наладжвацца) ___ у цішыні, але вельмі цікава.
18. Вы (разумець) ___ граматыку гэтае мовы?
19. Яна (вучыцца) ___ злічваць эмоцыі па міміцы.
20. Дзеці (адказваць) ___ рухамі рук, а не вербальна.
21. Мы (разумець) ___, што мова — гэта не толькі гукі.
22. Сурдаперакладчык (перакладаць) ___ паведамленне для глухіх падчас сустрэчы.
23. Ты (паказваць) ___ добры прыклад для іншых.
24. Яны (карыстацца) ___ дактыльным алфавітам амаль штодня.

В1-В2:

1. Жэставая мова (развівацца) ___ разам з патрэбамі грамадства.
2. Усе, хто (працаваць) ___ у цэнтры глухіх, добра (ведаць) мову жэстаў.
3. Я (ужываць) ___ жэставую мову падчас заняткаў з дзецьмі з інклюзіўных класаў.
4. Ці ты (усведамляць) ___, як важна ведаць іншую форму камунікацыі?
5. Глухія людзі часта (адчуваць) ___ сябе больш упэўнена, калі іх разумеюць.
6. Гэта школа (спалучаць) ___ традыцыйныя метады з навучаннем на жэставай мове.
7. Ён (імкнуцца) ___ размаўляць не толькі з дапамогай жэстаў, але і праз ківомігі.
8. Я (сустракаць) ___ людзей, якія вывучаюць жэсты толькі з цікаўнасці.
9. Ці (удзельнічаць) ___ Вы ў фестывалі культуры глухіх?
10. Яна (тлумачыць) ___ складаныя паняткі вельмі хуткі рухамі.
11. Мы (натхняцца) ___ тым, як супольнасць глухіх падтрымлівае адзін аднаго.
12. Многія (меркаваць) ___, што глухія могуць камунікаваць і толькі праз міміку, але гэта зусім няпраўда.
13. Ты (здаваць) ___ экзамен па жэставай мове ў гэтым семестры?
14. Студэнты (абмяркоўваць) ___ ролю жэстаў у перадаванні эмоцый.
15. Я (даследаваць) ___, як жэставая мова ўплывае на мысленне.
16. Вы (падтрымліваць) ___ сувязь з мясцовай супольнасцю глухіх?
17. Вы (імкнуцца) ___ уключаць жэставую мову ў публічныя падзеі.
18. У гэтай краіне (існаваць) ___ некалькі дыялектаў жэставай мовы.
19. Мы (ствараць) ___ навучальныя матэрыялы для розных узроўняў.
20. Яна (навучаць) ___ дзяцей, якія ніколі не размаўлялі раней.
21. Моўны бар’ер (змяншацца) ___ дзякуючы інтэнсіўнаму навучанню.
22. Ты (прыкладаць) ___ шмат намаганняў, каб авалодаць новай знакавай сістэмаю.
23. Я (падкрэсліваць) ___ значэнне невербальнай камунікацыі ў сваіх артыкулах.
24. Яны (вітаць) ___ усіх гасцей на мове жэстаў.

📘 Практыкаванне. Устаўце слушную форму займенніка па-беларуску.

её → яе (н)ей → ёй (н)им → ім (на) нём → (на) ім им → ім (н)их → іх

мне → мне меня → мяне тебе → табе тебя → цябе себе → сабе себя → сябе

1. Настаўніца жэставай мовы паказала вучням, як трэба з (ней) вітацца і дзякаваць (ей).
2. Мы навучылі (их) некалькім жэстам і запрасілі (их) на наступныя заняткі.
3. Яна часта распавядае пра (себя), калі тлумачыць (мне) складаныя тэмы.
4. Ты можаш паказаць (ему) гэты жэст, бо ён (тебя) дакладна зразумее.
5. Размаўляючы пра новы курс, падзяліліся з (ней) нашымі ўражаннямі.
6. Яны падзякавалі (тебе) і пажадалі поспеху.
7. Ці бачылі Вы, як ён тлумачыць (ей) новыя словы?
8. Заняткі вельмі (им) спадабаліся, і я заўважыў, як яны глядзелі на (её).
9. Я хачу параіць (тебе) гэты курс і даслаць (тебе)  спасылку на (него) на пошту.
10. Яна перадала паведамленне (им), каб яны даслалі (его) (ей).
11. Гэтыя жэсты (меня) здзівілі, але цяпер яны мне падабаюцца.
12. Я бачыў (её) ў зале, яна памахала (мне) рукою і ўсміхнулася.
13. Настаўнік растлумачыў (ему) заданне і паказаў (ей) прыклады.
14. Ён часта паказвае жэсты (себе) праз люстэрка.
15. Мы прапанавалі (им) далучыцца да нашай супольнасці.
16. Ці заўважыў ты, як яны слухаюць (её) і рэагуюць на словы?
17. Ён папрасіў (тебя) растлумачыць гэта (ему) яшчэ раз.
18. Мы павінныя слухаць (их), падтрымліваць (их) і вучыцца разам з (ими).
19. Я хацеў (ей) усё растлумачыць, але яна (меня) не жадала слухаць.
20. Ты можаш давяраць (мне), я вытлумачу (тебе) гэта пакрокава.
21. Яна назірала за (им), але думала пра (себя) і пра (тебя).
22. Яны спыталі (меня), ці можна распавесці пра гэта (тебе).
23. Мы хочам прапанаваць гэтую ідэю (тебе) і абмеркаваць (её) з (ним).
24. Ён паказаў (ей) некалькі жэстаў і папрасіў (её) паўтарыць (их).
25. Ты думаеш пра (себя), але трэба памятаць і пра (их), бо (им) патрэбна падтрымка.

Практыкаванне. Што могуць значыць наступныя жэсты ў беларускай і рускай жэставай мове?

Практыкаванне. Што могуць значыць наступныя мульціковыя жэсты?