Сем цудаў свету

Сем цудаў свету: помнікі чалавечай геніяльнасці і культурнай спадчыны

Сем цудаў свету — гэта ўмоўны спіс найбольш значных і ўражвальных архітэктурных і інжынерных збудаванняў, створаных у Старажытным свеце. Ідэя стварэння такога пераліку паходзіць з антычнай Грэцыі, дзе падобныя спісы лічыліся своеасаблівымі рытарычнымі і літаратурнымі практыкаваннямі. Выбар менавіта ліку «сем» быў невыпадковым: ён традыцыйна асацыяваўся са скончанасцю, дасканаласцю і сакральнасцю (як, напрыклад, у выражэннях «сем мудрацоў», «сем супраць Фіваў» і інш.).

Класічны спіс цудаў свету склаўся прыкладна ў III стагоддзі да н.э., хоць яго элементы ўзнікалі і змяняліся з цягам часу. Канчаткова спіс замацаваўся ў творах аўтараў антычнасці, такіх як Антыпатр Сідонскі і Філон Александрыйскі. У ім былі згаданыя наступныя збудаванні:

1. Піраміда Хеопса — адзіны з цудаў, які захаваўся да нашых дзён. Гэта грандыёзны пахавальны комплекс фараона Хуфу (Хеопса), які ўзвышаецца на плато Гіза ў Егіпце.
2. Вісячыя сады Сяміраміды — унікальны архітэктурна-ландшафтны ансамбль, паводле легенды ўзведзены для жонкі вавілонскага цара Навухаданосара II. Існаванне гэтых садоў дагэтуль выклікае спрэчкі сярод гісторыкаў.
3. Статуя Зеўса ў Алімпіі — грандыёзны бронзавы і залаты твор скульптара Фідыя, які ўзвышаўся ў храме Зеўса і быў знішчаны падчас пажару ў Канстанцінопалі.
4. Храм Артэміды ў Эфесе — велічны храм, узведзены ў гонар багіні Артэміды, які неаднаразова разбураўся і адбудоўваўся, пакуль не быў канчаткова знішчаны.
5. Маўзалей у Галікарнасе — пахавальнае збудаванне цара Маўсола, узведзенае яго жонкай Артэмісіяй. Менавіта ад гэтага маўзалея паходзіць само слова, якім сёння называюць вялікія надмагіллі.
6. Калос Радоскі — велізарная статуя бога Геліёса, якая была разбурана землятрусам праз некалькі дзесяцігоддзяў пасля будаўніцтва.
7. Александрыйскі маяк — старажытны маяк на востраве Фарос каля Александрыі, які служыў апорай для суднаходства і быў адным з першых у свеце марскіх маякоў.

Гэтыя цуды не толькі здзіўлялі сучаснікаў сваімі маштабамі, тэхнічнай дасканаласцю і мастацкай выразнасцю, але і сталі сведчаннем імкнення чалавецтва да стварэння вечных каштоўнасцяў. Хоць большая частка з гэтых помнікаў не захавалася, іх уяўны вобраз працягвае натхняць і сёння — як сімвал чалавечай творчай моцы, культурнага развіцця і гонару за мінулае.

Пытанні для абмеркавання

1. Які з сямі цудаў свету Вы хацелі б наведаць, калі б усе яны існавалі дагэтуль? Чаму?
2. Ці хацелі б Вы наведаць Вялікую піраміду Хеопса? Што Вас у ёй прыцягвае?
3. Ці цікавіць Вас архітэктура старажытных цывілізацый? Чаму?
4. Ці верыце Вы, што Вісячыя сады Сяміраміды сапраўды існавалі?
5. Якое з цудаў свету здаецца Вам найбольш загадкавым або незвычайным?
6. Як Вы мяркуеце, ці можна сёння пабудаваць нешта, што людзі праз тысячы гадоў назавуць цудам?
7. Калі б Вы маглі пабудаваць сваё “восьмае цуд свету”, што б гэта было?
8. Якое з цудаў Вы хацелі б аднавіць у сучаснасці? Што б у ім змянілі або захавалі?
9. Ці хацелі б Вы стаць архітэктарам або гісторыкам, які даследуе такія помнікі?
10. Як Вы думаеце, чаму людзі наогул імкнуцца будаваць нешта велічнае і вечнае?

Практыкаваньне. Перакладзіце наступныя выразы на беларускую мову.

1. Список семи чудес света возник как упражнение по риторике
2. Число семь символизирует завершённость и совершенство
3. Пирамида Хеопса считается символом вечности
4. Существование висячих садов Семирамида вызывает научные споры
5. Статуя Зевса сгорела в константинопольском пожаре
6. Храм Артемиды неоднократно восстанавливался после разрушений
7. Мавзолей в Галикарнасе дал название типу гробниц
8. Колосс Родосский был разрушен землетрясением
9. Александрийский маяк служил ориентиром для кораблей
10. Античные авторы зафиксировали классический список чудес света
11. Архитектурные шедевры поражали масштабами и сложностью
12. Строительство требовало огромных ресурсов и усилий
13. После разрушения некоторых чудес света остались лишь тексты и рисунки
14. Культурное наследие передаётся через поколения
15. Чудеса света символизировали величие древних цивилизаций