Біяграфія Вітаўта

Вітаўт, у (крещении) Аляксандр (каля 1350 — 27 кастрычніка 1430), быў адным з (самых выдающихся) дзяржаўных (деятелей) у гісторыі Вялікага Княства Літоўскага. Сын Кейстута і (племянник) вялікага князя Альгерда, ён рана (приобщился) да палітычнага жыцця і ўжо ў 1370-я гады (занимал должность) князя гарадзенскага.

Пасля смерці Альгерда распачалася складаная (борьба за власть) паміж Ягайлам і Кейстутам. (В результате) інтрыг і вайсковых (столкновений) Кейстут (погиб) у Крэўскім замку, а Вітаўт, які (попал в плен), (сумел) уцячы з дапамогай жонкі. Ён (несколько раз) шукаў падтрымку ў (Тевтонского ордена), аддаючы Жамойць у абмен на дапамогу, але (в конце концов) вярнуўся ў Літву.

У 1392 годзе Вітаўт і Ягайла прыйшлі (к соглашению), паводле якога Вітаўт стаў фактычным кіраўніком ВКЛ як намеснік Ягайлы. Ён праводзіў палітыку цэнтралізацыі, (ограничил) удзельныя княствы і ствараў (условия для усиления) велікакняскай улады. Пры ім дзяржава (достигла) максімальнай тэрытарыяльнай экспансіі — ад Чорнага мора да Пскова, ад Акі да Карпат.

(Особенной страницей) у яго біяграфіі стала (Грюнвальдская битва) 1410 года, у якой ён (сыграл ключевую роль) ў разгроме Тэўтонскага ордэна. Вітаўт таксама актыўна (учавствовал) у заходнееўрапейскіх (дипломатических) кантактах, (пробовал) атрымаць каралеўскую карону, але яго каранацыя была сарвана польскімі магнатамі. Ён памёр у 1430 годзе перад самай (церемонией).

Пры Вітаўту развіваліся гарады, пашыралася колькасць гарадоў з (самоуправлением) шляхам увядзення Магдэбургскага права. Яго (деятельность) спрыяла (укреплению) міжнароднага (авторитета) ВКЛ. (Похоронен) ў Віленскім кафедральным (соборе), Вітаўт застаўся ў памяці народа як князь, які (стремілся) (отстоять) незалежнасць дзяржавы і зрабіць яе адной з (самых сільных) у Еўропе.

🛡️ Практыкаванне. Надайце наступным словам форму меснага склону.

Вітаўт, Аляксандр, Кейстут, Ягайла, жыццё, пасада, барацьба, улада, замак, жонка, дапамога, Літва, палітыка, княствы, дзяржава, экспансія, біяграфія, карона, цырымонія, сабор.

🛡️ Практыкаванне. Устаўце правільную форму меснага склону назоўнікаў у дужках:

1. 🏰 Вітаўт нарадзіўся ў (Старыя Трокі) і выхоўваўся пры (двор) бацькі.
2. 📜 Яго імя згадваецца ў (хроніка) і ў (літоўскі летапіс).
3. 🎓 У юнацтве ён вучыўся пры (каралеўскі двор) і ў (каталіцкая школа).
4. ⚔️ У (Грунвальдская бітва) войска Вітаўта атакавала фланг тэўтонцаў.
5. 🤝 Перамовы Вітаўта ў (польскі сойм) далі моцную падтрымку ВКЛ.
6. 🏛️ Ён часта прымаў гасцей у (вялікакняская рэзідэнцыя) у Вільні.
7. 📚 У (каралеўскі архіў) захаваліся копіі яго грамат і лістоў.
8. 🗣️ На (нарада) баяр абмяркоўваліся рашэнні ўнутранай палітыкі.
9. 📜 Ва (унія) 1413 года былі пацверджаныя правы шляхты.
10. ⛪ Вітаўт удзельнічаў у (мерапрыемствы) у (царкоўны сабор) у (Навагрудак).
11. 🕯️ Пры (пахаванне) Вітаўта сабраліся прадстаўнікі розных земляў.
12. 🧠 У (вобраз) Вітаўта спалучаліся рысы дыпламата і палкаводца.
13. 🏯 У (замак) у (Гродна) Вітаўт прымаў замежных паслоў.
14. 📄 У (дакумент) былі акрэсленыя межы Вялікага Княства.
15. 🏢 Вітаўт удзельнічаў у (нарады) у (вялікакняская канцылярыя).
16. 👑 У (каралеўская грамата) былі пацверджаныя яго паўнамоцтвы.
17. 🏛️ У (каралеўская зала) адбываліся сустрэчы з дыпламатамі.
18. 📜 У (граматы) да гарадоў згадваюцца свабоды, дадзеныя Вітаўтам.
19. ⚖️ У (дзяржаўная палітыка) Вітаўт падтрымліваў праваслаўе і каталіцтва.
20. 🗺️ У (Вялікае Княства Літоўскае) тады панавала адносная стабільнасць.
21. 🕊️ У (памяць) народа Вітаўт застаўся як абаронца сваёй дзяржавы.
22. 🌍 На (мапа) таго часу Літва займала вялікую частку Еўропы.

Пытанні для абмеркавання

1. 🏰 Чаму некаторыя кіраўнікі застаюцца ў памяці народа на стагоддзі?
2. 🗣️ Чаму мова часта становіцца часткай палітычнай барацьбы?
3. 🌍 Ці можа культура ўплываць на моц дзяржавы?
4.  🕰️ Чаму людзі працягваюць цікавіцца сярэднявеччам?
5. 🌌 Ці можа мастацкі твор дапамагчы лепш зразумець гісторыю?
6. 🧩 Чаму адны гістарычныя падзеі становяцца сімваламі, а іншыя забываюцца?
7. 🎭 Ці можна праз літаратуру і мастацтва пераасэнсаваць мінулае?