Жывёльны свет

Праўдзівыя і хлуслівыя факты пра жывёл:

1. https://learningapps.org/display?v=ppbpcaetn25

2. https://learningapps.org/display?v=ph3xfee5v25

Практыкаванне. Суаднясіце апісанні жывотных з іхнімі назвамі: https://wordwall.net/resource/95633621

Пытанні для абмеркавання:

1. 🐾 Якіх хатніх гадаванцаў Вы мелі ў сваім жыцці і як яны паўплывалі на Вас як на асобу?
2. 🐘 Ці была калі-небудзь у Вашым жыцці сустрэча з дзікай жывёлай, якая Вас уразіла або нават змяніла Ваш погляд на прыроду?
3. 🧠 Ці ёсць жывёла, з якою Вы сябе асацыюеце? :) Чаму?

📝 Спосабы ўтварэння прыметнікаў

Заданне: Утварыце прыметнікі ад назоўнікаў у дужках.

Правіла:

У беларускай мове ўсё ж ёсць кароткія прыметнікі 🙂

Напрыклад: лебядзіны пух, але каровін рог. Калі прыметнік кароткі, то канчаткі замяняюцца наступным чынам: м.р.: -ы → нулявы, ж.р.: -ая → -а, н.р.: -ае → -а, мн.л.: -ыя / -ія → -ы / -і

Дакладных правілаў утварэння прыметнікаў няма.

1. (бабёр) футра → __________ футра
2. (воўк) ікол → __________ ікол
3. (алень) рогі → __________ рогі
4. (мядзведзь) шкура → __________ шкура
5. (вол) рогі → __________ рогі
6. (карова) малако → __________ малако
7. (рыба) тлушч → __________ тлушч
8. (каза) малако → __________ малако
9. (пчала) воск → __________ воск
10. (ласось) ікра → __________ ікра
11. (перапёлка) яйкі → __________ яйкі
12. (конь) збруя → __________ збруя
13. (гусь) пёры → __________ пёры
14. (сабака) аброжак → __________ аброжак
15. (воўк) зуб → __________ зуб
16. (парсюк) сала → __________ сала
17. (бабёр) струмень → __________ струмень
18. (зубр) шкура → __________ шкура
19. (арол) кіпцюры → __________ кіпцюры
20. (вожык) іголкі → __________ іголкі
21. (жаба) ікра → __________  ікра
22. (баран) рог → __________ рог
23. (певень) пёры → __________ пёры
24. (бусел) лапкі → __________ лапкі
25. (казёл) поўсць → __________ поўсць
26. (гусь) тлушч → __________ тлушч
27. (кабыла) капыт → __________ капыт
28. (гадзюка) яд → __________ яд
29. (сакол) позірк → __________ позірк
30. (ястраб) палёт → __________ палёт
31. (ліса) хітрасць → __________ хітрасць
32. (качка) пёры → __________ пёры
33. (кіт) вус → __________ вус
34. (заяц) поўсць → __________ поўсць
35. (карп) луска → __________ луска
36. (пліска) пёры → __________ пёры
37. (рысь) кутасікі → __________ кутасікі
38. (цецярук) гняздо → __________ гняздо
39. (глушэц) ток → __________ ток
40. (ластаўка) палёт → __________ палёт
41. (хахуля) нора → __________ нора
42. (тхор) пах → __________ пах
43. (сініца) песня → __________ песня
44. (чмель) гудзенне → __________ гудзенне
45. (бусел) гняздо → __________ гняздо
46. (зязюля) голас → __________ голас
47. (салавей) спеў → __________ спеў
48. (крумкач) карканне → __________ карканне

Тэрмны: https://wordwall.net/resource/95634974

Заагалічныя тэрміны: https://wordwall.net/resource/95634974

🦁 Заапаркі: між адукацыяй і этычнай праблемай

Практыкаванне. Перакладзіце словы ў дужках на беларускую мову.

Заапаркі (представляют собой) спецыяльна арганізаваныя (учреждения), дзе ўтрымліваюцца (дикие животные) з розных куткоў планеты. Яны маюць як (образовательную), так і навуковую мэту — дапамагаюць (сохранять) віды, што (находятся под угрозой исчезновения), і (повышают осведомлённость) людзей пра праблемы (экологии).

(С положительной стороны), заапаркі служаць (центрами изучения) жывёльнага свету. Наведвальнікі, асабліва дзеці, могуць (увидеть вживую) такіх жывёл, якіх яны ніколі не сустрэлі б у прыродзе: (жирафов), (тигров), (слонов), пінгвінаў і іншых. Такі досвед (способствует развитию эмпатии), павышае (интерес) да навукі і (формирует уважительное отношение) да прыроды.

(Кроме того), шматлікія заапаркі ўдзельнічаюць у (международных программах разведения), дзе рэдкія віды, як амурскі леапард ці чорны насарог, (размножаются в неволе), а затым (реинтродуцируются) у прыроднае асяроддзе. Такі падыход можа (спасти от вымирания) цэлыя папуляцыі.

Аднак ёсць і (отрицательные стороны). Многія крытыкі сцвярджаюць, што заапаркі (нарушают естественные потребности) жывёл. Жывёлы, якія (находятся в ограниченном пространстве), часта (испытывают стресс), (страдают от скуки) і (развивают ненормальное поведение), вядомае як (зооз). Таксама некаторыя заапаркі (не соответствуют стандартам) дабрабыту, што прыводзіць да (неудовлетворительных условий содержания).

(В последние годы), павялічылася колькасць (эко-парков) і прыродных рэзерватараў, дзе жывёлы (живут в более естественной среде) і маюць (просторные вольеры). Гэта (расширяет возможности) для (наблюдения) за імі без (ущерба) для іх (благополучия).

(В целом), заапаркі — гэта складанае (явление), якое патрабуе (баланса) паміж адукацыйнай, навуковай і этычнай місіяй. Яны могуць быць (полезными инструментами охраны природы), але толькі пры (ответственном управлении) і (уважительном отношении) да жывёл. Будучыня заапаркаў залежыць ад таго, наколькі грамадства будзе (готово пересматривать) свае (взгляды) на ўтрыманне жывёл у няволі.

📝 Практыкаванне: Надайце словам у дужках форму меснага склону (дзе? у чым? на чым? пры чым?)

1. 🦌 Казуля хавалася ў (густы хмызняк) каля ўзлесся.
2. 📘 Мы прачыталі пра качкадзюба ў (энцыклапедыя) пра рэдкія віды.
3. 🐿️ Вавёрка сядзела на (высокая елка) і трымала ў лапках шышку.
4. 🌳 На (векавы дуб) птушкі зрабілі гняздо.
5. 🦡 Тхары схаваліся у (шчыліна) і назіралі за дзіком.
6. 🐆 Рысь сустрэлі ў (глыбокая палеская пушча).
7. 🔬 У (падручнік па біялогіі) вучні чыталі пра паразітаў і іх уплыў.
8. 🐻 Мядзведзь доўга спіць у (зімовы бярлог), пакуль не прыйдзе вясна.
9. 🐾 Хахуля жыве толькі ў (спакойны лясны ручай).
10. 🦉 Ляляк адпачывае ўдзень на (галінка) старога дрэва.
11. 🏞️ У (дзіцячы заапарк) мы бачылі качкадзюба і слухалі пра яго арэал.
12. 🐂 У (паляўнічая выстава) быў прэзентаваны шкілет зубра і яго поўсць.
13. 🌾 У (забалочаная нізіна) мы заўважылі сляды выдры.
14. 🦆 Глушэц такаваў у (ранішні хваёвы лес) і не заўважаў нічога навокал.
15. 🧠 У (прэзентацыя) пра жывёл гучала слова "інстынкт" некалькі разоў.
16. 🐦 Птушкі затрымаліся ў (балота з трыснягом) падчас міграцыі.
17. 🔒 Мы назіралі за жывёламі ў (вялікі вальер) для драпежнікаў.
18. 🌲 Крыжадзюб жыве ў (хвойнік) і жывіцца ігліцай і насеннем.
19. 🪺 У (гняздо перапёлкі) мы заўважылі маленькія плямістыя яйкі.
20. 🎭 Камуфляж савы асабліва добра відаць на (кара) дрэва, калі яна нерухома сядзіць і сочыць за здабычай.

🧠 Віктарына «Жывёльны сусвет» (30 пытанняў)

1. 🛠️ Якая з гэтых жывёл вядомая тым, што будуе гаці?
2. A) Вавёрка
3. B) Бабёр
4. C) Тхор
5. Якая жывёла жыве толькі ў Аўстраліі і адкладае яйкі, хоць належыць да сысуноў?
6. A) Хахуля
7. B) Качкадзюб
8. C) Выдра
9. ❄️ У якой жывёлы шчыльная поўсць і зімой яна спіць у бярлозе?
10. A) Мядзведзь
11. B) Рысь
12. C) Парсюк
13. 🌍 Як называецца тэрыторыя, дзе жыве пэўны від жывёлы?
14. A) Арэал
15. B) Ток
16. C) Камуфляж
17. 🕺 Якая птушка вядомая сваім такаваннем?
18. A) Цецярук
19. B) Зязюля
20. C) Пугач
21. 💦 Якая жывёла жыве ў забалочаных мясцінах і мае вусаты нос?
22. A) Тхор
23. B) Хахуля
24. C) Вавёрка
25. 🎭 Якая жывёла выкарыстоўвае камуфляж, каб схавацца на кары дрэва?
26. A) Ляляк
27. B) Сініца
28. C) Бусел
29. 🧠 Як называецца прыроджаная форма паводзін, якая не патрабуе навучання?
30. A) Рэфлекс
31. B) Інстынкт
32. C) Кампульсія
33. 🌊 У якой жывёлы поўсць такая шчыльная, што яна не намокае нават у вадзе?
34. A) Хахуля
35. B) Выдра
36. C) Лось
37. 👂 Якая жывёла мае “кутасікі” на вушах?
38. A) Рысь
39. B) Казуля
40. C) Воўк
41. 🎵 Што такое такаванне?
42. A) Этап развіцця птушаня
43. B) Інстынктыўная барацьба самцоў за самку
44. C) Пералёт птушак у вырай
45. 🌌 У якой жывёлы вострыя кіпцюры і добры зрок у цемры?
46. A) Вожык
47. B) Тхор
48. C) Пугач
49. 🪶 Якая птушка ловіць насякомых падчас палёта і мае камуфляжнае апярэнне?
50. A) Ластаўка
51. B) Ляляк
52. C) Пліска
53. ✈️ Што такое міграцыя?
54. A) Сезоннае перасяленне жывёл
55. B) Спячка
56. C) Паляванне
57. 🧴 У якой жывёлы падчас стрэсу вылучаецца моцны пах?
58. A) Тхор
59. B) Вавёрка
60. C) Бабёр
61. 🐸 У якой жывёлы шурпатая скура і яна мае начны лад жыцця?
62. A) Выдра
63. B) Рысь
64. C) Рапуха
65. 🐟 Хто адкладае ікру?
66. A) Лосось
67. B) Мядзведзь
68. C) Бусел
69. 🎨 Як называецца здольнасць злівацца з наваколлем?
70. A) Арэал
71. B) Камуфляж
72. C) Флора
73. 🦟 Хто з гэтых з’яўляецца паразітам?
74. A) Глушэц
75. B) Авадзень
76. C) Вожык
77. 🔧 У якой птушкі дзюба складаецца з частак, што перасякаюцца?
78. A) Крыжадзюб
79. B) Зязюля
80. C) Папугай
81. 🦔 Якая жывёла мае на спіне іголкі дзеля абароны ад драпежнікаў?
82. A) Вавёрка
83. B) Вожык
84. C) Казуля
85. 🌡️ Якая жывёла мяняе арэал з-за кліматычных змен?
86. A) Хахуля
87. B) Бусел
88. C) Зубр
89. 🌰 Хто жыве на дрэвах і робіць запасы?
90. A) Мядзведзь
91. B) Вавёрка
92. C) Выдра
93. 🐾 Што такое кіпцюры?
94. A) Перапончатыя лапы
95. B) Вострыя выгнутыя кіпці
96. C) Гняздо
97. 🤱 Хто нараджае маладняк, а не адкладае яйкі?
98. A) Казуля
99. B) Качка
100. C) Змяя
101. 🕊️ Якая птушка — сімвал Беларусі?
102. A) Сініца
103. B) Жураўль
104. C) Крыжадзюб
105. 🧬 Што з гэтага з’яўляецца інстынктам?
106. A) Гутарка
107. B) Міграцыя
108. C) Адрастанне пёраў
109. 🦆 У якой жывёлы дзюба падобная на качыную?
110. A) Хахуля
111. B) Качкадзюб
112. C) Сова
113. 🌳 Хто жыве ў логаве пад каранямі?
114. A) Бабёр
115. B) Ласіца
116. C) Дзік
117. 🌙 Хто водзіць начны лад жыцця і лятае бясшумна?
118. A) Пугач
119. B) Певень
120. C) Зязюля