Беларуская мова (па-ўкраінску)

🌿 Практыкаванне. Як Вы сёння маецеся?

🎯 Заданне: прачытайце пытанне і варыянты адказу. Потым выберыце той адказ, які сёння найбольш Вам падыходзіць.

---

❓ Як Вы сёння маецеся?

Як Ви сьогодні почуваєтеся?

---

1. 😊 Дзякуй, добра.  Дякую, добре.
2. 🙂 Усё добра.  Усе добре.
3. 👌 Усё ў парадку.  Усе гаразд.
4. 🌞 Вельмі добра, дзякуй.  Дуже добре, дякую.
5. ✨ Цудоўна!  Чудово!
6. 😌 Нядрэнна.  Непогано.
7. 😐 Нармалёва. / Нішто сабе / Ніштавага  Нормально.
8. 🌧️ Не надта добра.  Не дуже добре.
9. 😴 Я крыхý стаміўся.  Я трохи втомився.
10. 😴 Крыху стамілася.  Трохи втомилася.
11. 😟 Крыху хвалююся.  Трохи хвилююся.

🌱 Простыя словы: чытаем так, як напісана

👥 мы (ми), 👤 ты (ти), 👦 сын (син), 🌫️ дым (дим), 📌 факт (факт), 👤 сам (сам), ⏳ буду (буду), ✋ дам (дам), ➕ плюс (плюс), ➖ мінус (мінус)

🅾️ Літара о: у беларускай мове о звычайна пад націскам

🏠 дом (дім), 🐈 кот (кіт), 👃 нос (ніс), 📅 год (рік), 😴 сон (сон), 🧃 сок (сік), 🥛 малако (молоко), 🪟 акно (вікно), 🗣️ мова (мова), 💬 слова (слово), 👤 асоба (особа), (болото), 🪙 золата (золото), 🥶 холад (холод), 🍞 голад (голод), 👁️ вока (око), 🌾 колас (колос)

🔹 Літары і і е: часта змякчаюць папярэдні зычны

Пасля зычнага літары і і е часта паказваюць, што папярэдні зычны трэба чытаць мякчэй.

📄 ліст (лист), 🌳 ліпа (липа), 😊 мілы (милий), 🔵 сіні (синій), 🧮 лік (рахунок), 📖 кніга (книга), 🌲 лес (ліс), 🌤️ неба (небо), ⚪ белы (білий), 😊 весела (весело), 🪑 месца (місце), 🥛 пенка (пінка), 🧵 нітка (нитка), 🧍 сілы (сили), 🧂 сена (сіно), 🧊 снег (сніг), 🌱 семя (насіння), 🪵 пень (пень), 🧺 несці (нести), 👀 бачыць (бачити)

---

🧊 Мяккае вымаўленне с і з перад мяккімі зычнымі

У беларускай мове с і з перад мяккімі зычнымі часта вымаўляюцца мякка.

Гэта асабліва добра бачна ў словах, дзе пасля с / з стаіць зычны, які змякчаецца праз е, ё, ю, я, і.

📌 Прыклады:

снег чытаем мякка: [сьнег]

свет чытаем мякка: [сьвет]

звер чытаем мякка: [зьвер]

песня чытаем мякка: [песьня]

📖 Практыкаванне: прачытайце словы

❄️ снег (сніг), 🌍 свет (світ), 🐺 звер (звір), 🎵 песня (пісня), 😊 смех (сміх), 🔄 змена (зміна), 📝 змест (зміст), 🌱 зёлкі (трави), 🍽️ сняданак (сніданок), 🌙 сніць (снитися), 😁 усмешка (усмішка), 🧊 свежы (свіжий), 🕯️ святло (світло), 🎉 свята (свято), 👀 знешні (зовнішній), 🏠 змесціва (вміст), 🧭 злева (зліва), 🛏️ зняць (зняти), 🪶 сляза (сльоза)

🪨 Цвёрдае р

У беларускай мове р заўсёды цвёрдае. Яго не трэба змякчаць, нават калі побач стаяць мяккія галосныя.

🌊 рака (річка), 👴 стары (старий), 🔢 тры (три), 👨 брат (брат), 🧑‍🏫 настаўнік гаворыць (учитель говорить), 🍲 варыць (варити), 👨 Марыя (Марія)

🔥 Зацвярдзелыя ж, ш, ч, дж

У беларускай мове ж, ш, ч, дж заўсёды цвёрдыя. Пасля іх часта чытаем і пішам ы, а не мяккае і.

👩 жонка (дружина), 🌍 шырокі (широкий), 4️⃣ чатыры (чотири), ⚫ чорны (чорний), 🧼 чысты (чистий), 👀вочы (очі),🧳 чужы (чужий), ☕ чашка (чашка), 👖 джынсы (джинси), 🌧️ дождж (дощ), 🧍 чалавек (людина)

✂️ Апостраф: чытаем асобна

Апостраф паказвае, што зычны і наступныя я, е, ё, ю трэба чытаць асобна: з’яўляецца выразны гук й.

👨‍👩‍👧 сям’я (сім’я), 📢 аб’ява (оголошення), 🏢 пад’езд (під’їзд), 🚆 з’езд (з’їзд), 🎭 п’еса (п’єса), 🥤 п’ю (п’ю), 🧩 аб’ект (об’єкт), 🔗 аб’яднаць (об’єднати), 👁️ з’ява (явище), 🚪 пад’ехаць (під’їхати), 🧭 ад’ехаць (від’їхати), 📚 суб’ект (суб’єкт), 🧠 аб’ём (обсяг), 🎯 аб’ектыўны (об’єктивний), 🧳 з’ехаць (з’їхати),

🔔 Дзеканне: д + мяккасць → дз

У беларускай мове мяккі д часта чытаецца і пішацца як дз.

👴 дзед (дід), ☀️ дзень (день), 📍 дзе (де), 🙏 дзякуй (дякую), 👴 дзядуля (дідусь), 🚪 дзверы (двері), 🌈 надзея (надія), 🔢 адзін (один), 👀 дзіва (диво), 🚶 ідзі (іди), 🏃 хадзі (ходи), 🐻 мядзведзь (ведмідь), 🧊 лёд — на лёдзе (лід — на льоду), 🗓️ будзень (будень), 📖 дзённік (щоденник), 🧭 дзе-небудзь (де-небудь), 👂 чуеш? ідзі сюды (чуєш? іди сюди), 🏡 дзядзька (дядько), 💬 адказваць (відповідати), 📝 адказ (відповідь), 🔔 званок дзынкае (дзвінок дзвенить)

🌼 Цеканне: т + мяккасць → ц

У беларускай мове мяккі т часта чытаецца і пішацца як ц.

👤 цябе (тебе), ⏰ цяпер (тепер), 🌑 цень (тінь), 🔥 цёплы (теплий), 🤫 ціхі (тихий), 🧍 цела (тіло), 🐄 цяля (теля), 👩 цётка (тітка), ✋ цягнуць (тягнути), 💭 хацець (хотіти), 💳 плаціць (платити), 🕊️ ляцець (летіти), 🌿 жыццё (життя), 💓 пачуццё (почуття), 🔢 пяць (п’ять), 👧 дзеці (діти), 📖 чытаць (читати), 🏃 ісці (іти), 🧑‍🍳 пячы (пекти), 🎯 мэта — да мэты (мета — до мети), 📝 пісаць (писати)

🪽 Літара ў: у нескладовае

Беларуская ў не пачынае склад. Яна часта з’яўляецца пасля галоснай або ў канцы слова і чытаецца каротка, блізка да англійскага w.

👨 быў (був), 👩 была (була), 🚶 пайшоў (пішов), 🚪 прыйшоў (прийшов), 🔎 знайшоў (знайшов), 🐺 воўк (вовк), 💛 жоўты (жовтий), ✅ праўда (правда), ❤️ любоў (любов), 🩸 кроў (кров), 🧥 рукаў (рукав), 🏝️ востраў (острів), 🦁 леў (лев), 🌿 жыў (жив), 🛠️ зрабіў (зробив), 🧱 склаў (склав), 🧠 галоўны (головний), ⚖️ роўны (рівний), 📏 доўгі (довгий), 🫙 поўны (повний), 🗣️ маўчаць (мовчати)

🌿 Асноўныя фанетычныя законы беларускай мовы праз украінскую мову

🅾️ О-аканне

У беларускай мове о пішацца звычайна толькі пад націскам. Калі ў слове гук о не пад націскам, у беларускай мове ён пераходзіць у а.

Прыклады:

украінскае болото → беларускае балота

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

🥛 молоко, 🐄 корова, 🛣️ дорога, 🧠 голова, 🌾 колос, 🐦 ворона, 🧔 борода, 🐕 собака, 🥶 холод, 🍞 голод, *🚪 ворота, 🥔 город, 🫘 горох, 🪙 золото, 🐦 соловей, 🧂 порошок, 🪓 лопата, 🏠 комора, 👤 особа, 🌱 кропива

---

🌱 Яканне

У беларускай мове пасля мяккіх зычных гук е перад націскам часта пераходзіць у я.

Прыклады:

украінскае несу → беларускае нясу

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

🌸 весна, 🌍 земля, 🏡 село, 👧 сестра, 🌳 верба, 🟢 зелений, 🧭 веду, 🚗 везу, ✋ беру, 🛏️ лежу, 🕊️ лечу, 🌲 зелена, 🌾 зелене

---

🔤 Э-аканне

У беларускай мове ў многіх словах украінскае е пасля цвёрдых зычных можа пераходзіць у э або а.

Са славянскімі словамі:

Калі склад пад націскам, часта будзе э:

цегла → цэгла

Калі склад не пад націскам, ў славянскіз словах будзе а:

чекати → чакаць

З запазычанымі словамі:

У незалежнасці ад націску заўжды пішацца э:

теорема → тэарэма

---

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

💡 ефект, 🎭 театр, ✍️ пише, 💀 череп, 🧑‍🎓 студент, 📚 текст, 🗣️ шептати (-ць), 🧠 центр, 📝 рецепт, ❤️ серце, 🧑‍🔬 експерт, 🎨 тема, 🧾 чек, 🧪 експеримент

---

🔔 Дзеканне

У беларускай мове мяккі д пераходзіць у дз. Таму там, дзе ва ўкраінскай мове ёсць д + е / і / я / ю, у беларускай часта з’яўляецца дз.

Прыклады:

украінскае день → беларускае дзень

украінскае дякую → беларускае дзякую

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

☀️ день, 🙏 дякую, 🔢 дев’ять, 🔟 десять, ⚖️ суддя, ⏰ годинник, 🧓 дядько

---

4. 🌼 Цеканне

У беларускай мове мяккі т часта пераходзіць у ц. Таму ў беларускіх словах замест украінскага т + е / і / я / ю часта будзе ц.

Прыклады:

украінскае тепер → беларускае цяпер

украінскае тягнути → беларускае цягнуць

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

🐄 теля, ✋ тягну, 🤫 тихий, 💳 платити, 💓 почуття,

---

5. 🪨 Цвёрдасць беларускага р

У беларускай мове гук р заўсёды цвёрды. Таму пасля р у беларускай мове часта пішуцца а, о, у, э, ы, а не мяккія я, ё, ю, е, і.

Прыклады:

украінскае буряк → беларускае бурак

украінскае зоря → беларускае зара

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

🗣️ говорити, 🍲 варити, 👴 старий, 😊 добрий, 🌧️ мокрий, 🦊 хитрий, 💛 щирий, 🌊 море, 🧑‍💼 секретар, ⛪ монастир,

---

6. 🔥 Зацвярдзелыя ч, дж, ж, ш

У беларускай мове гукі ч, дж, ж, ш, шч заўсёды цвёрдыя. Пасля іх звычайна пішуцца а, о, у, э, ы, а не я, ё, ю, е, і.

Прыклады:

украінскае жити → беларускае жыць

украінскае широкий → беларускае шырокі

украінскае чистий → беларускае чысты

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

🧱 цегла, 🌿 червень, 🌿 жити, 🟢 живий, 🌍 широкий, 🪡 шити, 📖 читати,⚫ чорний, 🍓 джем

---

---

8. 🪽 З’яўленне ў

Беларуская літара ў называецца у нескладовае. Яна часта з’яўляецца там, дзе ва ўкраінскай мове ёсць в у канцы слова або пасля галоснай.

Прыклады:

украінскае був → беларускае быў

украінскае пішов → беларускае пайшоў

украінскае вовк → беларускае воўк

украінскае жовтий → беларускае жоўты

украінскае правда → беларускае праўда

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

🚪 прийшов, 🔎 знайшов, 🐺 вовк, 💛 жовтий, 📏 довгий, 🫙 повний, ✅ правда, ❤️ любов, 🩸 кров, 🤐 мовчати, 🦁 лев, 👕 рукав, 🛠️ зробив, 🌿 жив

---

🌿 Практыкаванне. Што Вы будзеце рабіць пасля заняткаў?

🎯 Заданне: прачытайце пытанне і варыянты адказу. Потым выберыце той адказ, які Вам найбольш падыходзіць.

---

❓ Што Вы будзеце рабіць пасля заняткаў?

Що Ви будете робити після заняття?

1. 🏠 Пайду дадому. Піду додому.
2. ☕ Вып’ю кавы. Вип’ю кави.
3. 🍵 Вып’ю гарбаты. Вип’ю чаю.
4. 🍽️ Паабедаю. Пообідаю.
5. 🥣 Павячэраю. Повечеряю.
6. 😴 Крыху адпачну. Трохи відпочину.
7. 🛋️ Палячу на канапе. Полежу на дивані.
8. 🚶 Пайду прагуляцца. Піду прогулятися.
9. 🛒 Зайду ў краму. Зайду до магазину.
10. 📞 Патэлефаную сябру. Зателефоную другові.
11. 📞 Патэлефаную сяброўцы. Зателефоную подрузі.
12. 👨‍👩‍👧 Пабуду з сям’ёй. Побуду з родиною.
13. 📖 Крыху пачытаю. Трохи почитаю.
14. 🎧 Паслухаю музыку. Послухаю музику.
15. 🎬 Пагляджу фільм або серыял. Подивлюся фільм або серіал.
16. 💻 Папрацую за камп’ютарам. Попрацюю за комп’ютером.
17. 📝 Зраблю хатняе заданне. Зроблю домашнє завдання.
18. 🔁 Паўтару новыя словы. Повторю нові слова.
19. 🧹 Зраблю некалькі хатніх спраў. Зроблю кілька хатніх справ.
20. 🛁 Прыму душ. Прийму душ.
21. 🌙 Буду адпачываць і нічога асаблівага не рабіць. Буду відпочивати й нічого особливого не робити.

---

📘 Практыкаванне. Спражэнне правільных дзеясловаў у цяперашнім часе

🎯 Заданне: прачытайце табліцу, а потым пастаўце дзеяслоў у дужках у патрэбную форму цяперашняга часу.

---

📌 Як змяняюцца правільныя дзеясловы

чытаць — читати

Беларуская мова	Українська мова
я чытаю	я читаю
ты чытаеш	ти читаєш
ён чытае	він читає
яна чытае	вона читає
яно чытае	воно читає
мы чытаем	ми читаємо
вы чытаеце	ви читаєте
яны чытаюць	вони читають

---

🌿 Найасноўнейшыя правільныя дзеясловы

• 📖 чытаць — читати
• 🎧 слухаць — слухати
• ❓ пытаць — питати
• 💬 адказваць — відповідати
• 🔁 паўтараць — повторювати
• 🧠 думаць — думати
• ✅ ведаць — знати
• 🧩 разумець — розуміти
• ⏳ чакаць — чекати
• 💼 працаваць — працювати
• 😴 адпачываць — відпочивати

---

✍️ Практыкаванне

1. ✍️ Практыкаванне
2. 📖 Я (чытаць) беларускі сказ. Я читаю білоруське речення.
3. 🎧 Ты (слухаць) выкладчыка. Ти слухаєш викладача.
4. ❓ Ён (пытаць) пра новае слова. Він питає про нове слово.
5. 💬 Яна (адказваць) вельмі спакойна. Вона відповідає дуже спокійно.
6. 🔁 Мы (паўтараць) цяжкае слова. Ми повторюємо важке слово.
7. 🧠 Вы (думаць) пра адказ. Ви думаєте про відповідь.
8. ✅ Яны (ведаць) гэтае правіла. Вони знають це правило.
9. 🧩 Я (разумець) беларускую мову. Я розумію білоруську мову.
10. ⏳ Ты (чакаць) пачатку заняткаў. Ти чекаєш початку заняття.
11. 💼 Ён (працаваць) сёння дома. Він працює сьогодні вдома.
12. 😴 Яна (адпачываць) пасля працы. Вона відпочиває після роботи.
13. 📖 Мы (чытаць) словы ўголас. Ми читаємо слова вголос.
14. 🎧 Вы (слухаць) новы тэкст. Ви слухаєте новий текст.
15. ❓ Яны (пытаць) пра пераклад. Вони питають про переклад.
16. 💬 Я (адказваць) на пытанне. Я відповідаю на запитання.
17. 🔁 Ты (паўтараць) сказ яшчэ раз. Ти повторюєш речення ще раз.
18. 🧠 Ён (думаць) па-беларуску. Він думає білоруською.
19. ✅ Яна (ведаць) некалькі беларускіх слоў. Вона знає кілька білоруських слів.
20. 🧩 Мы (разумець) гэтае заданне. Ми розуміємо це завдання.
21. ⏳ Вы (чакаць) адказу. Ви чекаєте відповіді.
22. 💼 Яны (працаваць) з тэкстам. Вони працюють із текстом.
23. 😴 Я (адпачываць) пасля заняткаў. Я відпочиваю після заняття.
24. 📖 Ты (чытаць) вельмі добра. Ти читаєш дуже добре.
25. 🎧 Мы (слухаць) і (паўтараць). Ми слухаємо і повторюємо.
26. ❓ Вы (пытаць), а я (адказваць). Ви питаєте, а я відповідаю.
27. 🧠 Яны (думаць), (разумець) і (ведаць) адказ. Вони думають, розуміють і знають відповідь.

🧠 Правіла

Украінская форма	Беларуская форма	Прыклад
-єш / -еш	-еш	ти даєш → ты даеш
-є / -е	-е	він дає → ён дае
-ємо / -емо	-ём	ми ідемо → мы ідзём

⚠️ Але часам змяняецца і корань слова пад уплывам асноўных фанетычных законаў:

ми несемо → мы нясём

ми ведемо → мы вядзём

ми веземо → мы вязём

він живе → ён жыве

---

✍️ Практыкаванне. Перакладзіце на беларускую мову

🍞 ти даєш, 🚶 ми ідемо, 🌊 ми пливемо, 📚 він несе, 🏡 вона живе, 🧭 ми ведемо, 🚗 ми веземо, 🌱 воно росте, 🧹 вона мете, 🧶 ми плетемо, 📦 вона несе, 🗝️ ти ідеш, 🌙 він іде, 🏞️ ми живемо, 🍲 ми даємо, 🌿 воно цвіте, 🐟 ти пливеш, 🧑‍🏫 ми ведемо, 🚕 ми веземо, 🌆 вона іде, 🎒 ти несеш, 🏠 він живе, 🍃 воно росте, 🪣 вона несе, 🧭 ти ведеш, 🛶 ми пливемо, 💐 вона цвіте.

🎭 Практыкаванне. Дыялог па ролях

🎯 Заданне: прачытайце дыялог па ролях. Потым памяняйцеся ролямі.

В — вучань

Н — настаўнік

---

Н: 👋 Вітаю!

Добрий день!

В: 👋 Добры дзень!

Добрий день!

Н: 😊 Як Вы сёння маецеся?

Як Ви сьогодні почуваєтеся?

В: 🙂 Дзякуй, добра. А Вы?

Дякую, добре. А Ви?

Н: 🌞 Таксама добра, дзякуй.

Також добре, дякую.

В: 🙋 Перапрашаю, можна задаць пытанне?

Вибачте, можна поставити запитання?

Н: 👌 Так, вядома. Калі ласка.

Так, звичайно. Будь ласка.

В: ❓ Што значыць гэтае слова?

Що означає це слово?

Н: 📖 Гэтае слова значыць “дзякуй”.

Це слово означає “дякую”.

В: 🙏 Дзякуй!

Дякую!

Н: 😊 Калі ласка.

Будь ласка.

В: 🔁 Паўтарыце, калі ласка.

Повторіть, будь ласка.

Н: 🗣️ Добра, я паўтару яшчэ раз.

Добре, я повторю ще раз.

В: 🐢 Скажыце, калі ласка, павольней.

Скажіть, будь ласка, повільніше.

Н: 👌 Добра, я скажу павольней.

Добре, я скажу повільніше.

В: 😕 Прабачце, я не зразумеў.

Вибачте, я не зрозумів.

Н: 🌿 Нічога страшнага. Паспрабуем яшчэ раз.

Нічого страшного. Спробуємо ще раз.

В: ✅ Цяпер я разумею.

Тепер я розумію.

Н: 👏 Вельмі добра!

Дуже добре!

В: 📝 Як гэта будзе па-беларуску?

Як це буде білоруською?

Н: 💬 Па-беларуску гэта будзе “дзякуй”.

Білоруською це буде “дякую”.

В: ✍️ Запішыце, калі ласка, гэтае слова.

Запишіть, будь ласка, це слово.

Н: 📝 Так, зараз запішу.

Так, зараз запишу.

В: 🙌 Дзякуй за дапамогу.

Дякую за допомогу.

Н: 🌸 Калі ласка. Рада дапамагчы.

Будь ласка. Рада допомогти.

В: 📚 Ці ёсць хатняе заданне?

Чи є домашнє завдання?

Н: 📖 Так, трэба паўтарыць новыя словы.

Так, треба повторити нові слова.

В: 👌 Добра, я паўтару.

Добре, я повторю.

Н: 🌿 Цудоўна. Дзякуй за заняткі!

Чудово. Дякую за заняття!

В: 🙏 І Вам дзякуй!

І Вам дякую!

Н: 👋 Да пабачэння!

До побачення!

В: 👋 Да пабачэння! Да сустрэчы!

До побачення! До зустрічі!

📖 Практыкаванне. Чытаем словы і пры неабходнасці перакладаем

Нарвегія, Украіна, 🏙️ горад, 👥 людзі, 🗣️ размова, 📚 занятак, 🇧🇾 беларуская мова, 🔤 вымаўленне, 🧠 правіла, ❓ пытанне, 💬 адказ, 📝 заданне, 🔁 паўтарэнне, 📖 пераклад, ✍️ памылка, 🎵 музыка, 🎤 песня, 🎸 гурт, 🎙️ вакал, 🥁 рытм, 🎼 мелодыя, 🎶 рэпетыцыя, 🎫 канцэрт, 💼 праца, 💻 камп’ютар, ☕ кава, 🍵 гарбата, 😴 стомлены, 😌 спакойны, 🌿 нядрэнна, 🧩 зразумела, 🐢 павольна, 👂 уважліва, 📖 чытаць, 🎧 слухаць, 🎤 спяваць, 🚶 шпацыраваць

Беларуская мова	Українська мова
я чытаю	я читаю
ты чытаеш	ти читаєш
ён чыта[й]е	він читає
яна чытае	вона читає
яно чытае	воно читає
мы чытаем	ми читаємо
вы чытаеце (цеканне)	ви читаєте
яны чытаюць	вони читають

✍️ Практыкаванне. Спражэнне правільных дзеясловаў у цяперашнім часе

🎯 Заданне: пастаўце дзеяслоў у дужках у патрэбную форму цяперашняга часу.

1. 📖 Я (чытаць) гэтае слова. Я читаю це слово.
2. 🎧 Ты (слухаць) беларускую песню. Ти слухаєш білоруську пісню.
3. ❓ Ён (пытаць) пра хатняе заданне. Він питає про домашнє завдання.
4. 💬 Яна (адказваць) на простае пытанне. Вона відповідає на просте запитання.
5. 🔁 Мы (паўтараць) новыя словы разам. Ми повторюємо нові слова разом.
6. 🧠 Вы (думаць) пра беларускую мову. Ви думаєте про білоруську мову.
7. ✅ Яны (ведаць) гэты адказ. Вони знають цю відповідь.
8. 🧩 Я (разумець) гэтае слова. Я розумію це слово.
9. ⏳ Ты (чакаць) выкладчыка. Ти чекаєш викладача.
10. 💼 Ён (працаваць) з новай кнігай. Він працює з новою книжкою.
11. 😴 Яна (адпачываць) дома пасля заняткаў. Вона відпочиває вдома після заняття.
12. 📖 Мы (чытаць) кароткі тэкст. Ми читаємо короткий текст.
13. 🎧 Вы (слухаць) і (разумець) выкладчыка. Ви слухаєте і розумієте викладача.
14. ❓ Яны (пытаць) пра гэтае правіла. Вони питають про це правило.
15. 💬 Я (адказваць) па-беларуску. Я відповідаю білоруською.
16. 🔁 Ты (паўтараць) гэтае пытанне. Ти повторюєш це запитання.
17. 🧠 Ён (думаць) пра пераклад. Він думає про переклад.
18. ✅ Яна (ведаць) гэтае беларускае слова. Вона знає це білоруське слово.
19. 🧩 Мы (разумець) гэты тэкст. Ми розуміємо цей текст.
20. ⏳ Вы (чакаць) пачатку ўрока. Ви чекаєте початку уроку.

🌿 Практыкаванне. Адкажыце на пытанні

🎯 Заданне: прачытайце пытанні і варыянты адказаў. Выберыце той адказ, які Вам найбольш падыходзіць.

---

❓ Як Вы сёння пачуваецеся?

Як Ви сьогодні почуваєтеся?

1. 😊 Дзякуй, добра. Дякую, добре.
2. 🙂 Усё добра. Усе добре.
3. 👌 Усё ў парадку. Усе гаразд.
4. 🌞 Вельмі добра, дзякуй. Дуже добре, дякую.
5. 😌 Нядрэнна. Непогано.
6. 😴 Я крыху стаміўся. Я трохи втомився.
7. 🎵 Я крыху стаміўся, але настрой добры. Я трохи втомився, але настрій добрий.

---

❓ Што Вы ўчора рабілі?

Що Ви вчора робили?

1. 🏠 Я быў дома. Я був удома.
2. 💼 Я працаваў. Я працював.
3. 📖 Я крыху чытаў. Я трохи читав.
4. 🎧 Я слухаў музыку. Я слухав музику.
5. 🎤 Я спяваў. Я співав.
6. 🎸 Я спяваў у гурце. Я співав у гурті.
7. 🚶 Я гуляў па горадзе. Я гуляв містом.
8. 🇳🇴 Я размаўляў у Нарвегіі з людзьмі. Я розмовляв у Норвегії з людьми.
9. 🇺🇦 Я ўспамінаў жыццё ва Украіне. Я згадував життя в Україні.

---

❓ Што Вы паспелі зрабіць сёння?

Що Ви встигли зробити сьогодні?

1. 🌞 Я прачнуўся. Я прокинувся.
2. ☕ Я выпіў кавы. Я випив кави.
3. 🍽️ Я паснедаў. Я поснідав.
4. 💼 Я крыху папрацаваў. Я трохи попрацював.
5. 📖 Я крыху пачытаў. Я трохи почитав.
6. 🎧 Я паслухаў музыку. Я послухав музику.
7. 🎤 Я крыху паспяваў. Я трохи поспівaв.
8. 📝 Я паўтарыў новыя словы. Я повторив нові слова.
9. 🇧🇾 Я пазаймаўся беларускай мовай. Я позаймався білоруською мовою.

---

❓ Што Вы будзеце рабіць пасля заняткаў?

Що Ви будете робити після заняття?

1. 🏠 Пайду дадому. Піду додому.
2. ☕ Вып’ю кавы. Вип’ю кави.
3. 🍵 Вып’ю гарбаты. Вип’ю чаю.
4. 🍽️ Паабедаю. Пообідаю.
5. 😴 Крыху адпачну. Трохи відпочину.
6. 🚶 Пайду прагуляцца. Піду прогулятися.
7. 🎧 Паслухаю музыку. Послухаю музику.
8. 🎤 Магчыма, паспяваю. Можливо, поспіваю.
9. 🇧🇾 Паўтару беларускія словы. Повторю білоруські слова.

---

🌿 Паказальны займеннік гэты ў назоўным склоне

Род / лік	Форма	Прыклад	Па-ўкраінску
Мужчынскі род	гэты	гэты сказ	це речення / цей вислів
Жаночы род	гэтая	гэтая мова	ця мова
Ніякі род	гэтае	гэтае слова	це слово
Множны лік	гэтыя	гэтыя словы	ці слова

---

✍️ Практыкаванне. Устаўце гэты / гэтая / гэтае / гэтыя

🎯 Заданне: пастаўце слова гэты ў патрэбную форму толькі ў назоўным склоне.

1. 📖 (гэты) сказ вельмі просты.
2. 🗣️ (гэты) мова вельмі прыгожая.
3. 💬 (гэты) слова новае.
4. 📚 (гэты) словы вельмі патрэбныя.
5. ❓ (гэты) пытанне важнае.
6. ✅ (гэты) адказ слушны.
7. 📝 (гэты) заданне лёгкае.
8. 🌿 (гэты) заняткі цікавыя.
9. 👨‍🏫 (гэты) выкладчык гаворыць павольна.
10. 🏠 (гэты) дом вялікі.
11. 🪟 (гэты) акно чыстае.
12. 📖 (гэты) кніга новая.
13. 🧠 (гэты) правіла важнае.
14. 🎧 (гэты) тэкст кароткі.
15. 😊 (гэты) усмешка шчырая.
16. 🌞 (гэты) дзень добры.
17. ☕ (гэты) кава гарачая.
18. 🍵 (гэты) гарбата смачная.
19. 👀 (гэты) вочы сінія.
20. 🧍 (гэты) чалавек спакойны.
21. 🧩 (гэты) пераклад правільны.
22. 🔁 (гэты) паўтарэнне карыснае.
23. 💼 (гэты) праца важная.
24. 😴 (гэты) адпачынак патрэбны.

---

✍️ Практыкаванне. Перакладзіце на беларускую мову

1. 📖 Я читаю білоруське речення.
2. 🎧 Ти слухаєш викладача.
3. ❓ Він питає про нове слово.
4. 💬 Вона відповідає дуже спокійно.
5. 🔁 Ми повторюємо важке слово.
6. 🧠 Ви думаєте про відповідь.
7. ✅ Вони знають це правило.
8. 🧩 Я розумію білоруську мову.
9. ⏳ Ти чекаєш початку заняття.
10. 💼 Він працює сьогодні вдома.
11. 😴 Вона відпочиває після роботи.
12. 📖 Ми читаємо слова вголос.
13. 🎧 Ви слухаєте новий текст.
14. ❓ Вони питають про переклад.
15. 💬 Я відповідаю на запитання.
16. 🔁 Ти повторюєш речення ще раз.
17. 🧠 Він думає білоруською.
18. ✅ Вона знає кілька білоруських слів.
19. 🧩 Ми розуміємо це завдання.

---

🌿 Практыкаванне. Эмоцыі і настрой

🎯 Заданне: прачытайце пытанне і варыянты адказаў. Выберыце той адказ, які сёння найбольш Вам падыходзіць. Потым растлумачце свой адказ.

❓ Якія эмоцыі Вы сёння адчуваеце і чаму?

1. 😊 Я адчуваю радасць, бо сёння ў мяне добры настрой. (Я відчуваю радість, бо сьогодні в мене гарний настрій.)
2. 😌 Я адчуваю спакой, бо сёння ў мяне няма шмат спраў. (Я відчуваю спокій, бо сьогодні в мене небагато справ.)
3. 😴 Я адчуваю стомленасць, бо ўчора позна лёг спаць. (Я відчуваю втому, бо вчора пізно ліг спати.)
4. 📚 Я крыху хвалююся, бо ў мяне шмат спраў ва ўніверсітэце. (Я трохи хвилююся, бо в мене багато справ в університеті.)
5. ✅ Я адчуваю задавальненне, бо сёння добра папрацаваў і шмат чаго паспеў. (Я відчуваю задоволення, бо сьогодні добре попрацював і багато чого встиг.)
6. 🇳🇴 Я адчуваю спакой, бо мне падабаецца жыццё ў Нарвегіі. (Я відчуваю спокій, бо мені подобається життя в Норвегії.)
7. 🇺🇦 Я крыху сумую, бо часам успамінаю жыццё ва Украіне. (Я трохи сумую, бо іноді згадую життя в Україні.)
8. 🎤 Я адчуваю радасць, бо сёння хачу крыху паспяваць. (Я відчуваю радість, бо сьогодні хочу трохи поспівати.)
9. 🎸 Я адчуваю натхненне, бо мне хочацца граць на гітары. (Я відчуваю натхнення, бо мені хочеться грати на гітарі.)
10. 🎶 Я крыху хвалююся перад рэпетыцыяй, але настрой у мяне добры. (Я трохи хвилююся перед репетицією, але настрій у мене гарний.)
11. 🌸 Я адчуваю цікавасць, бо нядаўна пачаў глядзець новае анімэ. (Я відчуваю цікавість, бо нещодавно почав дивитися нове аніме.)
12. 🌙 Сёння я адчуваю сябе крыху стомленым, таму пасля заняткаў хачу адпачыць і паглядзець анімэ. (Сьогодні я почуваюся трохи втомленим, тому після заняття хочу відпочити й подивитися аніме.)

---

🌱 Яканне

У беларускай мове пасля мяккіх зычных гук е перад націскам часта пераходзіць у я.

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

🌸 весна, 🌍 земля, 🏡 село, 👧 сестра, 🌳 верба, 🟢 зелений, 🧭 веду, 🚗 везу, ✋ беру, 🛏️ лежу, 🕊️ лечу, 🌲 зелена, 🌾 зелене

---

🔤 Э-аканне

У беларускай мове ў многіх словах украінскае е пасля цвёрдых зычных можа пераходзіць у э або а.

Са славянскімі словамі:

Калі склад пад націскам, часта будзе э:

цегла → цэгла

Калі склад не пад націскам, ў славянскіз словах будзе а:

чекати → чакаць

З запазычанымі словамі:

У незалежнасці ад націску заўжды пішацца э:

теорема → тэарэма

---

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

💡 ефект, 🎭 театр, ✍️ пише, 💀 череп, 🧑‍🎓 студент, 📚 текст, 🗣️ шептати (-ць), 🧠 центр, 📝 рецепт, ❤️ серце, 🧑‍🔬 експерт, 🎨 тема, 🧾 чек, 🧪 експеримент

---

🔔 Дзеканне

У беларускай мове мяккі д пераходзіць у дз. Таму там, дзе ва ўкраінскай мове ёсць д + е / і / я / ю, у беларускай часта з’яўляецца дз.

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

☀️ день, 🙏 дякую, 🔢 дев’ять, 🔟 десять, ⚖️ суддя, ⏰ годинник, 🧓 дядько

---

4. 🌼 Цеканне

У беларускай мове мяккі т часта пераходзіць у ц. Таму ў беларускіх словах замест украінскага т + е / і / я / ю часта будзе ц.

Прыклады:

украінскае тепер → беларускае цяпер

украінскае тягнути → беларускае цягнуць

Практыкаванне: перакладзіце на беларускую мову

🐄 теля, ✋ тягну, 🤫 тихий, 💳 платити, 💓 почуття

---

Украінская форма	Беларуская форма	Прыклад
-єш / -еш	-еш	ти даєш → ты даеш
-є / -е	-е	він дає → ён дае
-ємо / -емо	-ём	ми ідемо → мы ідзём

🧠 Правіла⚠️ Але часам змяняецца і корань слова пад уплывам асноўных фанетычных законаў:

ми несемо → мы нясём

ми ведемо → мы вядзём

ми веземо → мы вязём

він живе → ён жыве

---

✍️ Практыкаванне. Перакладзіце на беларускую мову

🍞 ти даєш, 🚶 ми ідемо, 🌊 ми пливемо, 📚 він несе, 🏡 вона живе, 🧭 ми ведемо, 🚗 ми веземо, 🌱 воно росте, 🧹 вона мете, 🧶 ми плетемо, 📦 вона несе, 🗝️ ти ідеш, 🌙 він іде, 🏞️ ми живемо, 🍲 ми даємо, 🌿 воно цвіте, 🐟 ти пливеш, 🧑‍🏫 ми ведемо, 🚕 ми веземо, 🌆 вона іде, 🎒 ти несеш, 🏠 він живе, 🍃 воно росте, 🪣 вона несе, 🧭 ти ведеш, 🛶 ми пливемо, 💐 вона цвіте.

🌿 Прыметнікі ў назоўным склоне

🌿 Прикметники в називному відмінку

🎯 Заданне: спачатку прачытайце табліцу. Потым пастаўце прыметнік у дужках у патрэбную форму: мужчынскага роду, жаночага роду, ніякага роду або множнага ліку.

📘 Основні форми прикметників

Род / лік	Пытанне	Канчаткі	Прыклад	Па-ўкраінску
👨 Мужчынскі род	які?	-ы, -і	добры настрой	чоловічий рід: гарний настрій
👩 Жаночы род	якая?	-ая, -яя	добрая песня	жіночий рід: гарна пісня
🌿 Ніякі род	якое?	-ае, -яе	добрае надвор’е	середній рід: гарна погода
👥 Множны лік	якія?	-ыя, -ія	добрыя людзі	множина: гарні люди

🔎 Порівняйте

👨 Мужчынскі род	👩 Жаночы род	🌿 Ніякі род	👥 Множны лік
цікавы	цікавая	цікавае	цікавыя
цікавий	цікава	цікаве	цікаві
добры	добрая	добрае	добрыя
добрий	добра	добре	добрі
прыгожы	прыгожая	прыгожае	прыгожыя
гарний	гарна	гарне	гарні
апошні	апошняя	апошняе	апошнія
останній	остання	останнє	останні

📌 Звярніце ўвагу:

• 👨 які? — новы студэнт який? — новий студент
• 👩 якая? — новая песня яка? — нова пісня
• 🌿 якое? — новае слова яке? — нове слово
• 👥 якія? — новыя заданні які? — нові завдання

---

✍️ Вправа. Поставте прикметник у правильну форму

1. 🎓 Гэта (цікавы) занятак ва ўніверсітэце. Це цікаве заняття в університеті.
2. Нарвегія — вельмі (прыгожы) краіна. Норвегія — дуже гарна країна.
3. 🌊 Нарвежскае мора сёння вельмі (спакойны). Норвезьке море сьогодні дуже спокійне.
4. 🏙️ Гэты нарвежскі горад (невялікі), але вельмі ўтульны. Це норвезьке місто невелике, але дуже затишне.
5. 📚 Гэта (новы) кніга для заняткаў. Це нова книга для занять.
6. 📝 Сёння ў нас (важны) заданне ва ўніверсітэце. Сьогодні в нас важливе завдання в університеті.
7. 👨‍🎓 У нашай групе вучацца вельмі (розны) студэнты. У нашій групі навчаються дуже різні студенти.
8. 🎤 Гэта мая (любімы) песня. Це моя улюблена пісня.
9. 🎸 У мяне ёсць (стары) гітара, але яна добра гучыць. У мене є стара гітара, але вона добре звучить.
10. 🎶 Сёння ў нас (доўгі) рэпетыцыя. Сьогодні в нас довга репетиція.
11. 🎵 Гэта вельмі (прыгожы) мелодыя. Це дуже гарна мелодія.
12. 🎧 Гэтыя песні вельмі (добры). Ці пісні дуже гарні.
13. 🌸 Гэта (цікавы) анімэ пра сяброўства. Це цікаве аніме про дружбу.
14. 👀 У гэтага героя вельмі (вялікі) вочы. У цього героя дуже великі очі.
15. 🎬 Апошняя серыя была вельмі (эмацыйны). Остання серія була дуже емоційна.
16. 🇺🇦 Украіна — мая (родны) краіна. Україна — моя рідна країна.
17. ☀️ Сёння (добры) надвор’е, таму я хачу пайсці шпацыраваць. Сьогодні гарна погода, тому я хочу піти прогулятися.
18. 😊 Пасля заняткаў у мяне звычайна (добры) настрой. Після занять у мене зазвичай гарний настрій.

Практыкаванне. Праўда або няпраўда?

🎯 Заданне: прачытайце сцверджанні. Скажыце, ці гэта праўда пра Вас. Паспрабуйце выкарыстоўваць розныя варыянты адказаў.

💬 Як можна адказаць?

✅ Гэта праўда	❌ Гэта няпраўда
Так, гэта праўда.	Не, гэта няпраўда.
Так, усё слушна.	Не, гэта няслушна.
Так, менавіта так.	Не, гэта не так.
Так, гэта пра мяне.	Не, гэта не пра мяне.
Так, цалкам згодны.	Не, я не згодны.
У асноўным так.	Хутчэй не.
Амаль так.	Не зусім.
Так, але не заўсёды.	Не, усё наадварот.
Гэта залежыць ад сітуацыі.	Насамрэч гэта не так.

---

🌿 Прачытайце сцверджанні і адкажыце

1. Вы цяпер жывяцé ў Нарвегіі. (Ви зараз живете в Норвегії.)
2. Раней Вы жылі ва Украіне. (Раніше Ви жили в Україні.)
3. 🎓 Вы цяпер вучыцеся ва ўніверсітэце. (Ви зараз навчаєтеся в університеті.)
4. 📚 Вам заўсёды лёгка вучыцца і рабіць усе заданні. (Вам завжди легко навчатися й виконувати всі завдання.)
5. 🌧️ Вам падабаецца нарвежскае надвор’е ў любую пару года. (Вам подобається норвезька погода будь-якої пори року.)
6. 🌲 Вы любіце прыроду і часам гуляеце ў прыгожых месцах. (Ви любите природу й іноді гуляєте в гарних місцях.)
7. 🗣️ Вы часта размаўляеце з людзьмі ў Нарвегіі. (Ви часто розмовляєте з людьми в Норвегії.)
8. 🏠 Вы любіце праводзіць увесь вольны час дома. (Ви любите проводити весь вільний час удома.)
9. 🎤 Вы часам спяваеце ў музычным гурце. (Ви іноді співаєте в музичному гурті.)
10. 🎸 Вы граеце на гітары амаль кожны дзень. (Ви граєте на гітарі майже щодня.)
11. 🎶 Музыка займае важнае месца ў Вашым жыцці. (Музика займає важливе місце у Вашому житті.)
12. 🎤 Вы ніколі не хвалюецеся перад выступленнем або рэпетыцыяй. (Ви ніколи не хвилюєтеся перед виступом або репетицією.)
13. 🌸 Вы любіце глядзець анімэ ў вольны час. (Ви любите дивитися аніме у вільний час.)
14. 🎬 Вы можаце паглядзець некалькі серый анімэ за адзін вечар. (Ви можете подивитися кілька серій аніме за один вечір.)
15. 📖 Пасля заняткаў ва ўніверсітэце Вы заўсёды адразу робіце хатняе заданне. (Після занять в університеті Ви завжди одразу робите домашнє завдання.)
16. ☕ Калі Вы стаміліся, Вам дапамагаюць адпачынак, музыка або гарачы напой. (Коли Ви втомилися, Вам допомагають відпочинок, музика або гарячий напій.)
17. 🇺🇦 Вы часам успамінаеце жыццё ва Украіне і людзей, якіх там ведаеце. (Ви іноді згадуєте життя в Україні та людей, яких там знаєте.)
18. 🌍 Жыццё ў Нарвегіі моцна адрозніваецца ад Вашага ранейшага жыцця ва Украіне. (Життя в Норвегії дуже відрізняється від Вашого попереднього життя в Україні.)

---

🌿 Практыкаванне 1. Эмоцыі, справы і планы

🎯 Заданне: перакладзіце пытанні і словы на ўкраінскую мову. Потым адкажыце на пытанні па-беларуску, выкарыстоўваючы поўныя сказы.

1. ❓ Як Ви сьогодні почуваєтеся?

😌 спокійний, 😊 задоволений, 😓 втомлений, 😴 сонний, ⚡ бадьорий, 😬 схвильований, 🌟 натхненний, 🤔 зацікавлений, 😲 здивований, 🤩 вражений, 💪 упевнений, 😟 невпевнений, 😵‍💫 розгублений, 💭 замислений, 🎯 зосереджений, 🧘 розслаблений, 😣 напружений, 😨 стривожений, 😥 занепокоєний, 😤 роздратований, 😡 розлючений, 😞 розчарований, 😔 засмучений, 🌧️ пригнічений, 🥀 самотній, 😐 байдужий, 😳 збентежений, 😱 наляканий, 🙏 вдячний, ⏳ нетерплячий, 🥹 зворушений, 🪫 виснажений

1. 🕰️ Що Ви сьогодні вже зробили?
2. 🔮 Що Ви будете робити після заняття?

---

Месны склон

Месны склон – гэта форма назоўніка, што паказвае на месца дзеяння.

Прыклады формаў меснага склону:

• гітара → граць на гітары
• клавішы → націскаць па клавішах

Асноўны алгарытм утварэння формы меснага склону:

1. Вызначыць, на якую галосную сканчваецца аснова назоўніка: гітара (-а — канчатак) → значыцца, зычны асновы — Р.
2. У залежнасці ад зычнага асновы вызначыць канчатак.

• Калі зычны асновы можа быць мяккім, але ён цвёрды — значыцца, будзе канчатак -Е: барабан (Н цвёрдая, але можа быць мяккаю) → на барабане;
• Калі зычны асновы ўжо мяккі — значыцца, будзе канчатак -І: басэтля (Л ужо мяккая) → на басэтлі.
• Калі зычны асновы не можа быць мяккім — значыцца, будзе канчатак -Ы: гітара (Р не можа быць мяккім) → на гітары.
• Калі слова стаіць у множным ліку, то заўжды будзе канчатак -АХ: бубны (гэта множны лік) → на бубнах.

Практыкаванне. Утварыце ад пададзеных словаў формы меснага склону з прыназоўнікамі “на”, “у”, “па”:

гітара, саксафон, барабан, клавішы, гармонік, трамбон, басэтля, труба, бемоль, акардэон, гарфа, ноты, сінітэзатар, рытм, тэмп, запіс, хор, група, кнопкі, выступ, рэпертуар, віяланчэль.

📍 Практыкаванне. Месны склон

🎯 Заданне: пастаўце назоўнік у дужках у месны склон. Устаўляйце поўную форму слова, а не толькі канчатак.

1. 🎓 Студэнт цяпер вучыцца ва (ўніверсітэт).
2. 🏙️ Учора мы доўга гулялі па (горад).
3. Цяпер ён жыве ў (Нарвегія).
4. Ён часта ўспамінае сваё жыццё ва (Украіна).
5. 📚 Мы сустрэліся ў (бібліятэка).
6. ☕ Сябры сядзяць у (кавярня) і размаўляюць.
7. 🏠 Ён адпачывае ў сваёй (кватэра).
8. 🏡 Увечары ў (дом) было вельмі ціха.
9. 📖 Мы гаварылі пра эмоцыі на (занятак).
10. 🧑‍🏫 Гэтае правіла мы вывучалі на (урок).
11. 🎶 Ён добра разбіраецца ў (музыка).
12. 🎤 Ён ужо некалькі гадоў спявае ў (гурт).
13. 🍹 Учора ўвечары ён выступаў у (бар).
14. 🎸 Музыкант граў на (гітара).
15. 🎫 Мы пазнаёміліся на (канцэрт).
16. 🎼 Спачатку ён крыху хваляваўся на (рэпетыцыя).
17. 🌲 У выхадныя мы доўга гулялі ў (лес).
18. 🌊 Улетку яны часта адпачываюць на (мора).
19. 🌾 У (поле) было ціха, толькі спявалі птушкі.
20. ☀️ Не пакідай прадукты на (сонца).
21. 🌳 Мы спыніліся адпачыць пры вялікім (дрэва).
22. 🌉 На (мост) стаяла шмат людзей.
23. 🌍 У (свет) існуе некалькі тысяч моў.
24. 🌧️ Пры моцным (дождж) лепш застацца дома.
25. 🌬️ Ягоныя валасы развяваліся на (вецер).
26. 🪨 На вялікім (камень) ляжаў зялёны мох.
27. 🚢 Падарожнікі некалькі дзён жылі на (карабель).
28. 🪟 На (акно) стаіць прыгожая кветка.
29. 🪑 Кніга і навушнікі ляжаць на (стол).
30. 💬 У гэтым (сказ) ёсць два новыя словы.
31. 📘 Па гэтым (правіла) змяняюцца многія назоўнікі.
32. 🏰 Турысты доўга хадзілі па старым (палац).
33. 🗼 На высокай (вежа) вісеў вялікі сцяг.
34. ❤️ У ягоным (сэрца) яшчэ заставалася надзея.

🌿 Дзеяслоў «хацець» у цяперашнім часе

📘 Дієслово «хотіти» в теперішньому часі

👤 Адзіночны лік	👥 Множны лік
я хачу — я хочу	мы хочам — ми хочемо
ты хочаш — ти хочеш	вы хочаце — ви хочете
ён хоча — він хоче	яны хочуць — вони хочуть
яна хоча — вона хоче
яно хоча — воно хоче

📌 Звярніце ўвагу:

хацець → я хачу, ты хочаш, ён / яна / яно хоча, мы хочам, вы хочаце, яны хочуць

✍️ Практыкаванне. Пастаўце дзеяслоў «хацець» у слушную форму

🎯 Заданне: пастаўце дзеяслоў хацець у дужках у патрэбную форму цяперашняга часу.

1. 🎸 Ён (хацець) сёння парэпеціраваць новыя песні.
2. ☕ Я (хацець) выпіць гарачай кавы.
3. 🌲 Яны (хацець) у выхадныя пагуляць у лесе.
4. 📚 Вы (хацець) паўтарыць гэтае правіла яшчэ раз?
5. 🎤 Яна (хацець) выступіць на канцэрце.
6. 🌊 Мы (хацець) летам паехаць на мора.
7. 🎧 Ты (хацець) паслухаць новую беларускую песню?
8. 🛋️ Я (хацець) крыху адпачыць пасля заняткаў.
9. 🇧🇾 Яны (хацець) лепш размаўляць па-беларуску.
10. 🍝 Ён (хацець) прыгатаваць курыцу са спагеці.
11. 📖 Вы (хацець) прачытаць гэты графічны раман?
12. 🚶 Яна (хацець) увечары пайсці шпацыраваць.
13. 📝 Мы (хацець) сёння выканаць усе заданні.
14. 🎬 Ты (хацець) паглядзець новую серыю анімэ?
15. 🛒 Я (хацець) пасля заняткаў зайсці ў краму.
16. 🌍 Яны (хацець) даследаваць новыя гарады і краіны.

🕰️ Мінулы час дзеясловаў

📘 Минулий час дієслів

У мінулым часе дзеяслоў змяняецца паводле роду і ліку асобы, якая выконвала дзеянне.

📚 Утварэнне мінулага часу

👤 Адзіночны лік	👥 Множны лік
👨 ён чытаў — він читав	👥 яны чыталі — вони читали
👩 яна чытала — вона читала	👥 мы чыталі — ми читали
🧸 яно чытала — воно читало	🙋 вы чыталі — ви читали

📌 Асноўныя канчаткі:

Род / лік	Беларуская форма	Украінскі аналаг
👨 Мужчынскі род	-ў / без асобнага канчатка: чытаў, нёс	-в / без закінчення: читав, ніс
👩 Жаночы род	-ла: чытала	-ла: читала
🧸 Ніякі род	-ла: чытала	-ло: читало
👥 Множны лік	-лі / -ліся: чыталі, сустрэліся	-ли / -лися: читали, зустрілися

⚠️ Звярніце ўвагу: у беларускай мове формы жаночага і ніякага роду часта супадаюць:

👩 яна працавала — вона працювала

🧸 яно працавала — воно працювало

🔎 Прыклады вывучаных дзеясловаў

Інфінітыў	👨 Ён	👩 Яна	🧸 Яно	👥 Яны
📖 чытаць	чытаў	чытала	чытала	чыталі
🎧 слухаць	слухаў	слухала	слухала	слухалі
💼 працаваць	працаваў	працавала	працавала	працавалі
😴 адпачываць	адпачываў	адпачывала	адпачывала	адпачывалі
🎤 спяваць	спяваў	спявала	спявала	спявалі
🚶 гуляць	гуляў	гуляла	гуляла	гулялі
🧠 думаць	думаў	думала	думала	думалі
🔁 паўтараць	паўтараў	паўтарала	паўтарала	паўтаралі

✍️ Практыкаванне. Пастаўце дзеяслоў у мінулы час

🎯 Заданне: пастаўце дзеяслоў у дужках у патрэбную форму мінулага часу. Звяртайце ўвагу на род і лік займенніка.

1. 🎸 Ён учора ўвечары (граць) на гітары.
2. 📚 Яна раніцай (вучыцца) ва ўніверсітэце.
3. 🎧 Мы доўга (слухаць) новую музыку.
4. 📖 Ты ўчора (чытаць) цікавы графічны раман.
5. 🎤 Яны ўвечары (спяваць) у невялікім бары.
6. 🏠 Я ўчора амаль увесь дзень (адпачываць) дома.
7. 🇧🇾 Вы на занятках (паўтараць) беларускія словы.
8. 🚶 Яна пасля ўніверсітэта (гуляць) па горадзе.
9. 💼 Ён учора шмат (працаваць) над перакладам.
10. 🧠 Яны доўга (думаць) пра свае планы на будучыню.
11. ☕ Мы пасля заняткаў (сустрэцца) з сябрамі ў кавярні.
12. 🎬 Ён увечары (глядзець) новую серыю анімэ.
13. 🍳 Яна (гатаваць) вячэру і слухала музыку.
14. ❓ Вы (пытаць) выкладчыка пра новае правіла.
15. 💬 Я (адказваць) на ўсе пытанні па-беларуску.
16. 📝 Яны ўчора (зрабіць) усе хатнія заданні.

Практыкава́нне. Пра́ўда ці няпра́ўда пра жыццё́ ў Нарве́гіі?

🎯 Зада́нне: прачыта́йце сцве́рджанні. Скажы́це, ці праўдзі́выя яны́ паво́дле Ва́шага до́сведу жыцця́ ў Нарве́гіі. Растлума́чце свой адка́з і прывядзі́це пры́клад.

💬 Як мо́жна адказа́ць?

✅ Гэ́та пра́ўда	❌ Гэ́та няпра́ўда
Так, гэ́та пра́ўда.	Не, гэ́та няпра́ўда.
Так, менаві́та так.	Не, гэ́та не так.
Так, усё́ слу́шна.	Не, гэ́та няслу́шна.
Збóльшага так.	Хутчэ́й не.
Ама́ль заўсё́ды так.	Гэ́та быва́е рэ́дка.
Так, а́ле не заўсё́ды.	Не зусі́м.
Паво́дле майго́ до́сведу, гэ́та пра́ўда.	Паво́дле майго́ до́сведу, гэ́та не так.
Гэ́та зале́жыць ад го́рада і сітуа́цыі.	Насамрэ́ч усё́ наадваро́т.

1. 🌧️ У Нарве́гіі надво́р’е мо́жа змяні́цца не́калькі разо́ў за адзі́н дзень. У Норвегії погода може змінитися кі́лька разів за один день.
2. 🌙 Узі́мку ў Нарве́гіі стано́віцца цё́мна даво́лі ра́на. Узимку в Норвегії темніє досить рано.
3. 💰 Праду́кты і паслу́гі ў Нарве́гіі кашту́юць даво́лі до́рага. Продукти й послуги в Норвегії коштують досить дорого.
4. 🌲 Мно́гія нарве́жцы лю́бяць право́дзіць во́льны час на прыро́дзе. Багато норвежців люблять проводити вільний час на природі.
5. 🥾 Нарве́жцы ча́ста хо́дзяць у го́ры, лес або́ на до́ўгія шпáцыры. Норвежці часто ходять у гори, ліс або́ на довгі прогулянки.
6. ☕ У Нарве́гіі лю́дзі п’юць шмат ка́вы на пра́цы і до́ма. У Норвегії люди пʼють багато кави на роботі й удома.
7. 🤫 У грама́дскім тра́нспарце нарве́жцы звыча́йна размаўля́юць даво́лі ці́ха. У громадському транспорті норвежці зазвичай розмовляють досить тихо.
8. 🚌 Грама́дскі тра́нспарт у нарве́жскіх гарада́х звыча́йна зру́чны, а́ле нята́нны. Громадський транспо́рт у норвезьких містах зазвичай зручний, а́ле́ недешевий.
9. ♻️ У Нарве́гіі лю́дзі сур’ё́зна ста́вяцца да сартава́ння сме́цця і перапрацо́ўкі. У Норвегії люди серйозно ставляться до сортування сміття й переробки.
10. 🏠 Нарве́жцы паважа́юць асабі́стую прасто́ру і не заўсё́ды ху́тка знаё́мяцца з но́вымі людзьмі́. Норвежці поважають особистий простір і не завжди швидко знайомляться з новими людьми.
11. 😊 Ка́лі нарве́жца лепш пазна́ць, ён мо́жа аказа́цца ве́льмі шчырым і прыя́зным чалаве́кам. Якщо краще пізнати норвежця, він може виявитися дуже відкритою й привітною людиною.

---

✍️ Практыкаванне. Тры граматычныя формы ў адным сказе

🎯 Заданне: у кожным сказе:

— пастаўце паказальны займеннік гэты + прыметнік у назоўны склон у залежнасці ад роду або ліку назоўніка;

— пастаўце дзеяслоў у патрэбную форму цяперашняга часу;

— пастаўце назоўнік у форму меснага склону.

1. 🎸 (Гэты, новы) гітара добра гучыць, і ён часта (граць) на ёй у (бар).
2. 🎤 (Гэты, вечаровы) выступ пачынаецца а дзявятай, і мы (спяваць) у невялікай (кавярня).
3. 🇳🇴 (Гэты, нарвежскі) горад знаходзіцца каля мора, і Вы ўжо другі год (жыць) у гэтым (горад).
4. 🌊 (Гэты, халодны) мора сёння спакойнае, таму мы (плысці) на лодцы па (мора).
5. 📚 (Гэты, японскі) кнігі вельмі цікавыя, і Вы часта (чытаць) іх у (зала).
6. 🌸 (Гэты, цікавы) анімэ мае незвычайны сюжэт, і ты (глядзець) яго ў сваім (пакой).
7. 📖 (Гэты, графічны) раман расказвае пра падарожжа, і ён (чытаць) яго ў (вагон).
8. 🎧 (Гэты, добры) навушнікі добра перадаюць гук, і я (слухаць) музыку ў (аўтобус).
9. ☕ (Гэты, гарачы) кава дапамагае мне прачнуцца, і я часта (піць) яе ў (кавярня).
10. 🌧️ (Гэты, моцны) дождж не спыняецца, таму мы (чакаць) цягніка на (вакзал).
11. 🌲 (Гэты, прыгожы) лес знаходзіцца недалёка ад дома, і яны часта (гуляць) у (лес).
12. 🏠 (Гэты, утульны) кватэра знаходзіцца ў ціхім раёне, і Вы (адпачываць) у сваёй (кватэра) пасля працы.
13. 🎼 (Гэты, прыгожы) мелодыя гучыць вельмі пяшчотна, і яна асабліва добра (гучаць) на (гітара).
14. 🎶 (Гэты, новы) песні ўжо амаль гатовыя, і мы (паўтараць) іх на (рэпетыцыя).
15. 🎓 (Гэты, складаны) заданне патрабуе шмат увагі, і ты (рабіць) яго ў (аўдыторыя).
16. 🧠 (Гэты, важны) правіла дапамагае лепш разумець беларускую мову, і Вы (вывучаць) яго ва (ўніверсітэт).
17. ❓ (Гэты, просты) пытанні дапамагаюць пачаць размову, і Вы (адказваць) на іх на (заняткі).
18. 🧳 (Гэты, цяжкі) валіза належыць музыканту, і ты (несці) яе па (вакзал).
19. 🚶 (Гэты, ціхі) вуліца вядзе да мора, і ты кожную раніцу (ісці) па гэтай (вуліца).
20. 🚗 (Гэты, музычны) інструменты патрэбныя для канцэрта, і мы (везці) іх у (вагон).
21. 🗺️ (Гэты, цікавы) экскурсія прысвечаная гісторыі горада, і мы (весці) турыстаў па (горад).
22. 🌱 (Гэты, малады) дрэва пасадзілі некалькі гадоў таму, і цяпер яно хутка (расці) у (сад).
23. 🧹 (Гэты, вялікі) двор заўсёды чысты, бо яна кожную раніцу (месці) у (двор).
24. 🧶 (Гэты, традыцыйны) ўзоры ўпрыгожваюць сцены, і мы (плесці) іх у (майстэрня).
25. 🌺 (Гэты, белы) кветка вельмі прыгожая, і яна кожнае лета (цвісці) ў (сад).

---

🖼️ Практыкаванне. Дапоўніце сказы і апішыце карціну

1. 🌍 На гэ́тай карці́не мы ба́чым… На цій картині ми бачимо…
2. 📍 Падзе́і адбыва́юцца ў… Події відбуваються в…
3. 🌊 На за́днім пла́не знахо́дзяцца… На задньому плані знаходяться…
4. 🎸 У ле́вым баку́ карці́ны малады́ мужчы́на… У лівій частині картини молодий чоловік…
5. ☕ На стале́… На столі…
6. 👥 У цэ́нтры карці́ны лю́дзі… У центрі картини люди…
7. 😊 Агу́льная атмасфе́ра карці́ны здае́цца… Загальна атмосфера картини здається…