Усяслаў Чарадзей (А1)

Практыкаванне: Прачытайце тэкст пра Усяслава Чарадзея, адказваючы на пытанні пасля кожнага абзаца. 🧙‍♂️ Усяслаў Чарадзей — пачатак гісторыі

Усяслаў Чарадзей — гэта князь Полацка. Ён жыў з 1029 (тысяча дваццаць дзевятага) па 1101 (па тысяча сто першы год).  Людзі казалі, што ён меў 🪄 чароўную сілу. Таму яго называлі Чарадзеем. Ён быў смелым і разумным. Усяслаў любіў свой горад Полацк. Ён шмат думаў пра людзей і дзяржаву. Ён хацеў, каб яго народ жыў добра і спакойна. Ён таксама любіў 🏰 вандраваць, даслéдуючы новыя месцы.

1. 👤 Хто такі Усяслаў Чарадзей?
2. 📅 Калі ён нарадзіўся?
3. ✨ Чаму яго называлі Чарадзеем?
4. 💭 Якім ён быў чалавекам?
5. 🌍 Што ён любіў?

---

⚔️ Барацьба і сіла князя

Усяслаў быў моцным 🛡️ ваяром. У 1067 (тысяча шэсцьдзесят сёмым) годзе ён біўся на рацэ Нямізе. Гэта была важная 🪖 бітва. Пасля бітвы яго ўзялí ў 🔒 палон. Але людзі любілі яго. У 1068 (тысяча шэсцьдзесят восьмым) годзе людзі вызвалілі яго. Ён стаў князем у Кіеве. Гэта было вельмі вáжна. Ён паказаў, што ён смелы і моцны кіраўнік.

1. 🗺️ Дзе біўся Усяслаў?
2. 📆 Калі была бітва на Нямізе?
3. 🔗 Што з Усяславам Чарадзеем здарылася пасля бітвы?
4. 🔓 Калі яго вызвалілі?
5. 🏛️ У якім горадзе ён стаў князем?

---

👑 Апошнія гады і памяць

Пасля гэтага Усяслаў вярнуўся ў Полацк. Ён кіраваў доўга. Ён будаваў ⛪ цэрквы і развіваў горад. Людзі яго паважалі. У 1101 (тысяча сто першым годзе) ён памёр. Але памяць пра яго жыве. Усяслаў Чарадзей — гэта важная 🧠 гістарычная постаць. Пра яго пішуць кнігі і распавядаюць гісторыі. Ён застаўся ў памяці людзей як моцны і мудры князь.

1. 🏠 Куды вярнуўся Усяслаў?
2. 🏗️ Што ён рабіў у Полацку?
3. ⏳ Калі ён памёр?
4. ❤️ Ці памятаюць яго людзі?
5. 👑 Якім ён застаўся ў памяці?

---

🧠 Табліца-тэорыя: Месны склон з прыназоўнікамі “на”, “пры”, “па”, “у”

🧩 Тып назоўніка	📝 Што адбываецца	🌟 Прыклад
🪨 Цвёрды зычны	-е	горад → у горадзе
🌿 Мяккі зычны / й	-і	князь → пры князі
🔥 Ж, Ш, Ч, ДЖ, Р, Ц	-ы	ноч → уначы, вуліца → на вуліцы
👒 Жаночы род на -ка	-цы	кніжка → у кніжцы
👨Асоба мужчынскага полу	-у / -ю	брат → пры брату
👥 Множны лік	-ах / -ях	кнігі → у кнігах

✍️ Практыкаванне: пастаўце назоўнікі ў месны склон

1. 👑 Усяслаў → пры Усяслав…
2. ✨ Чарадзей → пры Чарадзе…
3. 📅 год → у годз…
4. 🏙️ горад → у горадз…
5. 🏰 Полацк → у Полацк…
6. 👥 людзі → пры людз…
7. 🧠 чалавек → пры чалавек…
8. 💫 чараўніцтва → у чараўніцтв…
9. ⏳ час → у час…
10. 🏛️ храм → у храм…
11. 👤 кіраўнік → (націск на канчатку) пры кіраўнік…
12. 📖 гісторыя → у гісторы…
13. 🌍 Беларусь → у Беларус…
14. 🧍 асоба → у (в) асоб…
15. ⚔️ бітва → у бітв…
16. 📌 падзея → у падзе…
17. ⛓️ палон → у палон…
18. 🏙️ Кіеў → у Кіев…
19. 🏠 вораг → пры вораг…
20. 📚 легенда → у легенд…
21. 🐺 воўк → (націск на канчатку) пры ваўк…
22. 🌙 ноч → уноч…
23. 🏫 школа → у школ…
24. 💀 смерць → пры смерц…
25. 🧠 памяць → у памяц…
26. 👑 князь → пры княз…
27. 📅 дата → у дац…
28. ❓ пытанне → у пытанн…
29. 🧑‍🏫 вучаніца → пры вучаніц…
30. 📜 тэкст → у тэксц…
31. 🎭 постаць → у постац…
32. 🌟 імя → у ім…

Запомніць:

1. 🌊 рака → на рац…
2. 🌊 Няміга → на Няміз…
3. 📘 кніга → у кніз…

✨ Усяслаў чарадзей (1029-1101): Чароўны князь і яго сіла

Усяслаў Чарадзей быў вельмі вядомым князем Полацка. Ён жыў вельмі даўно, але людзі 🧠 памятаюць яго па сёння. Чаму яго так называлі? Людзі верылі, што князь мае вялікую 🪄 чароўную сілу. Старыя 📜 легенды кажуць, што ён мог стаць шэрым 🐺 ваўком ці хуткаю 🦅 птушкаю. Усяслаў быў вельмі разумным, адважным і добрым чалавекам. Ён шмат 🗺️ вандраваў, 🔍 даследуючы новыя месцы і гарады. Князь вельмі любіў свой горад Полацк і хацеў, каб яго 👥 жыхарЫ жылі спакойна і шчаслíва.

• ✨ Калі б я мела чароўную сілу, я б ...
• 🐺 Калі б я магла ператварацца ў птушку ці звера, я б ...
• 📜 Мне здаецца, што Усяслаў быў ...
• 🗺️ Я люблю даследаваць новыя месцы, бо ...
• 🏘️ Каб жыхарЫ майго горада былі шчаслівымі, трэба ...

---

⚔️ Барацьба і жыццё ваяра

Усяслаў быў вельмі моцным 🛡️ ваяром і смелым 👑 кіраўніком. У 1067 (тысяча шЭсцьдзесят сёмым годзе) была важная ⚔️ бітва на рацэ Нямізе. Там князь мужна біўся за свае землі. Пасля гэтай бітвы ён трáпіў у 🔒 палон, але людзі вельмі любілі свайго князя. Праз год яны 🔓 вызвалілі яго. Тады Усяслаў стаў галоўным князем у горадзе Кіеве. Гэта была вялікая 🏆 перамога. Усяслаў Чарадзей паказаў усім, што ён вельмі моцны і адважны лідар, які любіць свой народ.

• ⚔️ Сапраўдны ваяр павінен быць ...
• 🔒 Калі чалавек трапляе ў цяжкую сітуацыю, ...
• 🔓 Людзі вызвалілі князя, бо ...
• 🏆 Для мяне важная перамога — гэта ...
• 👑 Быць добрым кіраўніком — гэта значыць ...

---

🏰 Мудры князь і памяць

Пасля вялікіх бітваў Усяслаў вярнуўся дадому ў родны Полацк. Там ён 🏛️ кіраваў вельмі доўга і мудра. Князь 🏗️ будаваў прыгожыя ⛪ цэрквы і вялікія дамы. Ён вельмі шмат працаваў, 📈 развіваючы свой горад. Усе людзі ❤️ паважалі яго за розум. У 1101 (тысяча сто першым) годзе князь памёр, але памяць пра яго жыве і зараз. Усяслаў Чарадзей — гэта важная 🧠 гістарычная постаць. Сёння мы чытаем кнігі і 🗣️ распавядаем цікавыя гісторыі пра яго. Для нас ён ⏳ застаўся наймудрэйшым полацкім князем.

• 🏰 Калі б я жыла ў старажытным Полацку, я б ...
• 🏗️ Я хацела б пабудаваць у сваім горадзе ...
• ❤️ Я паважаю людзей, якія ...
• 🗣️ Мая найулюбЁнейшая гісторыя пра мінулае — гэта ...
• 🧠 Важна ведаць гісторыю сваёй краіны, бо ...

---

Колькасныя ды парадкавыя лічэбнікі:

https://wordwall.net/resource/94767156

---

Утварэнне дзеепрыслоўяў незакончанага трывання:

вывучáць → яны вывучáюць → вывучáючы (изучая)

👑 Практыкаванне: Легенды пра Полацкага князя

1. ✨ (Памятаць) ________ пра чароўную сілу князя, людзі складалі пра яго легенды.
2. 🐺 (Бегаць) ________ па цёмным лесе ў вЫглядзе шэрага ваўкА, Усяслаў ахоўваў сваю зямлю.
3. 🦅 (Лётаць) ________ высока ў небе хуткай птушкай, ён бачыў усё, што адбываецца ў Полацку.
4. 🗺️ (Вандраваць) ________ па свеце, князь шукаў новых ведаў для свайго народа.
5. 🔍 (Шукаць) ________ чароўныя артэфакты, Усяслаў станавіўся ўсё мацнейшым.
6. ⚔️ (Ехаць) ________ на бітву да ракі Нямігі, ваяры верылі свайму лідару.
7. 🛡️ (Сустракаць) ________ ворага, князь Усяслаў не баяўся смерці.
8. 💂 (Вітаць) ________ сваё войска, князь падняў меч высока ўгору.
9. 🛡️ (Рабіць) ________ усё для перамогі, палачане мужна біліся на снезе.
10. 🔒 (Зачыняць) ________ дзверы турмы, ворагі спадзяваліся, што князь не выйдзе на волю.
11. 🛌 (Быць) ________ у палоне, Усяслаў думаў пра свой любімы Полацк.
12. 😢 (Плакаць) ________, людзі прасілі Бога вызваліць іх мудрага кіраўніка.
13. 🚪 (Выходзіць) ________ на волю, князь паабяцаў заўсёды абараняць свой народ.
14. 🤝 (Сустракаць) ________ новага князя, жыхары Кіева спявалі песні.
15. 🏘️ (Прыходзіць) ________ у родны горад пасля палону, Усяслаў збіраўся пачаць вялікую будоўлю.
16. 🏗️ (Будаваць) ________ новыя цэрквы, ён хацеў зрабіць Полацк найпрыгажэйшым.
17. 🔨 (Рабіць) ________ важную працу кожны дзень, Усяслаў Чарадзей выклікаў у жыхарОў павагу.
18. ❤️ (Любіць) ________ сваю краіну, Усяслаў развіваў культуру і рамёствы.
19. 🎓 (Вучыць) ________ маладых ваяроў, стары князь распавядаў ім свае сакрэты.
20. 🗨️ (Паўтараць) ________ традыцыі продкаў, Усяслаў захоўваў традыцыі Полацка.
21. 🎵 (Спяваць) ________ пра славу Чарадзея, гусляры хадзілі па вёсках ад хаты да хаты.
22. ⏳ (Чакаць) ________ новых часоў, князь да апошняга дня працаваў для людзей.
23. 🧠 (Памятаць) ________ пра гэтую слаўную гісторыю, мы і па сёння шануем нашых герояў.

---

📘 Тэорыя: Родны склон прыналежных займеннікаў

Займеннікі мой, твой, свой у родным склоне мужчынскага і ніякага роду заўсёды маюць канчатак -го.

📝 Назоўны склон (хто? што?)	🎯 Родны склон (каго? чаго?)	💡 Прыклад
🙋‍♂️ мой (князь / горад)	👤 майго	Няма майго 🏰 горада.
👤 твой (сябар / імя)	👥 твайго	Гісторыя твайго 📛 імЯ.
🔄 свой (конь / жыццё)	🏇 свайго	Усяслаў не баяўся за свайго 🐎 каня.

---

✍️ Практыкаванне: Пастаўце займеннік у форму роднага склону.

1. ✨ Людзі баяліся (свой) ________ чароўнага князя, але паважалі яго.
2. 🏰 У цэнтры (мой) ________ горада Полацка стаіць помнік Усяславу.
3. 🐺 Легенда (твой) ________ краю распавядае пра ваўкалака.
4. ⚔️ Пасля (свой) ________ 🛡️ першага бою князь стаў вельмі вядомым.
5. 🛡️ У войску (мой) ________ 👴 продка было шмат адважных ваяроў.
6. 🌊 Ці цячэ каля (твой) ________ 🏠 дома рака Няміга?
7. 📜 Я не ведаю (свой) ________ 🕰️ мінулага так добра, як Усяслаў.
8. 🪄 Сіла (мой) ________ ❤️ найулюбёнейшага героя была ў мудрасці.
9. 🦅 Птушка лётала каля (свой) ________ 🪺 гнязда.
10. 🏛️ Мы чакаем (твой) ________ 🗣️ новага аповеду пра старажытныя часы.
11. 🔒 Ворагі не хацелі выпускаць Усяслава з (свой) ________ ⛓️ палону.
12. 👤 Гэтая гістарычная постаць нагадвае мне (мой) ________ 🎓 наймудрэйшага настаўніка.
13. 🗺️ Для (свой) ________ 🐎 далёкага падарожжа князь выбраў найлепшых людзей.
14. 🧠 У памяці (мой) ________ 👥 народа гэты князь застаўся героем.
15. 🌳 У цÉні (свой) ________ 🍏 вялікага саду князь любіў думаць пра дзяржаву.
16. 👑 Ці бачыў ты партрэт (твой) ________ 🤴 караля?
17. 🗣️ Я хачу пачуць працяг (мой) ________ 📖 найулюбёнейшага падання.
18. ⏳ З часу (свой) ________ 👶 нараджэння і да смерці Усяслаў Чарадзей любіў Полацк.

---

🧙‍♂️ Усяслаў Чарадзей і легенды пра яго

Усяслаў Чарадзей быў князем Полацка. Людзі казалі, што ён меў 🪄 чароўную сілу, таму яго называлі Чарадзеем. У старых 📜 легендах Усяслаў мог ператварацца ў 🐺 ваўка і хутка бегчы па цёмным лесе. Часам людзі ўяўлялі, што ён мог быць 🦅 птушкаю і бачыць свой горад зверху. Ён быў смелы, разумны і моцны. Усяслаў вельмі любіў Полацк і хацеў, каб яго 👥 народ жыў спакойна. У легендах ён часта абараняў сваю зямлю ад ⚔️ ворагаў. Людзі верылі, што князь мог чуць далёкія гукі, ведаць будучыню і хутка з’яўляцца там, дзе патрэбная дапамога. Яго жыццё было складанае: ён трапляў у 🔒 палон, але людзі яго любілі і вызвалялі. Пасля гэтага ён вяртаўся ў родны горад і зноў кіраваў. Для многіх беларусаў Усяслаў Чарадзей — гэта не проста князь, а важная 🧠 гістарычная постаць. Ён застаўся ў памяці як мудры кіраўнік, смелы ваяр і загадкавы чалавек.

✍️ Дапішыце сказы сваімі словамі

🪄 Калі б я мела чароўную сілу, я б …

🐺 Калі б я магла ператварыцца ў жывёлу, я б выбрала …

🏙️ У сваім горадзе я больш за ўсё люблю …

👑 Добры кіраўнік павінен быць …

📜 Легенды цікавыя, бо …

⚔️ Калі чалавек трапляе ў цяжкую сітуацыю, ён …

🧠 Я думаю, што важна ведаць гісторыю, бо …

🦅 Калі б я магла лятаць над горадам, я б убачыла …

❤️ Я паважаю людзей, якія …

✨ Самая загадкавая гісторыя для мяне — гэта …

---

📝 Практыкаванне: Перакладзіце на беларускую мову

Выкарыстоўвайце прапанаваныя словы, змяняючы іх форму, каб атрымаўся правільны пераклад сказаў.

1. ⚔️ ваяр, 🛡️ моцны, 👑 князь, 🏰 Полацк, 📍 у, 🧠 людзі, ❤️ паважаць Сильного воина и князя уважали люди в Полоцке.
2. 🔒 палон, 🧍 ён, 📍 у, 🪖 пасля, ⚔️ бітва, 👥 узяць После битвы его взяли в плен.
3. ⛪ царква, 🏗️ будаваць,📍 у, 🧍 Усяслаў, 🗺️ горад, 🌱 развіваць Всеслав строил церкви и развивал город.
4. 🧠 памяць, ❤️ жыць, 👥 людзі, 📍 у, 👑 князь, 🛡️ мудры, 🖇️ пра Память о мудром князе живёт в людях.
5. 📚 кніга, 🗣️ распавядаць, 🧍 ён, 🖇️ пра, 📜 гісторыя, 👥 людзі, ✍️ пісаць Люди пишут книги и рассказывают истории о нём.
6. 👑 кіраўнік, 🛡️ моцны, 🧠 мудры, 🧍 ён, 🧠 памяць, 👥 людзі, 📍 у, ✨ застацца Он остался в памяти людей сильным и мудрым руководителем.
7. 🗺️ Няміга, 📍 на, ⚔️ біцца, 👑 князь, 🛡️ смелы, 📅 1067 год В 1067 году смелый князь бился на Немиге.
8. 🏗️ будаваць, ⛪ цэрквы, 🧍 яны, 🏰 горад, 🌱 развіваць, 🖇️ і Они строили церкви и развивали город.

📜 гістарычны, 🧍 постаць, ✨ важны, 👑 Усяслаў, 📚 кніга, 📍 у, ✍️ застацца

Всеслав остался в книгах как важной исторической фигурой.