Эмоцыі (А1)

🧩 Практыкаванне. Прачытайце назвы эмоцый, перакладзіце іх на рускую мову і скажыце, якія з іх і чаму Вы адчувалі апошнім часам.

❓ Пытанне: Якія эмоцыі Вы адчувалі апошнім часам?

😊 радасць, 😔 сум / смутак, 😠 злосць, 😟 занепакоенасць, 😨 боязь, 😳 сорам, 🤗 удзячнасць, 😌 спакой, 😤 раздражненне, 😞 роспач, 😮 здзіўленне, 🥱 стома, 🌟 натхненне, 💛 пяшчота, 🧊 абыякавасць

---

З якімі эмоцыямі ў Вас асацыююцца наступныя метафарычныя карткі?

---

📝 Практыкаванне на чытанне

📖 Прачытайце сказы. Звярніце ўвагу на прыметнікі, якія абазначаюць эмоцыі, і на зімовыя дзеянні пасля злучіка (рус. союза) “калі”.

1. 😊 Я ра́дасная, калі́ хаджу́ на лы́жах па ле́се.
2. 😔 Я су́мная, калі́ сяджу́ ў хало́дным аўто́бусе.
3. 😠 Я зла́я, калі́ па́даю на лёдзе на ву́ліцы.
4. 😟 Я занепако́еная, калі́ до́ўга хаджу́ ў бо́тах па глыбо́кім сне́зе.
5. 😨 Я спало́ханая, калі́ слі́згаю на лёдзе каля́ машы́н, які́я е́дуць.
6. 😳 Я сарамлі́вая, калі́ не магу́ зляпі́ць прыгóжую снегаву́ю ба́бу ў двары́.
7. 🤗 Я ўдзя́чная, калі́ грэ́юся каля́ пе́чы пасля́ до́ўгага шпа́цыру.
8. 😌 Я спако́йная, калі́ пʼю гарба́ту пры адкры́тым акне́ і гляджу́ на снег.
9. 😤 Я раздражнё́ная, калі́ нашу́ ко́лкі ша́лік на шы́і.
10. 😮 Я здзі́ўленая, калі́ ба́чу, як дзе́ці ве́села ката́юцца на са́нках па га́ры́.
11. 🥱 Я сто́мленая, калі́ ўвесь дзень вывуча́ю но́выя белару́скія сло́вы.
12. 🌟 Я натхнё́ная, калі́ шпацыру́ю ў ле́се і ба́чу прыго́жыя дрэ́вы.
13. 🧊 Я абыя́кавая, калі́ [й]і́ншыя лю́дзі гуля́юць у сне́жкі на ву́ліцы.
14. 😕 Я разгу́бленая, калі́ набыва́ю гарба́ту ў кра́ме і не ве́даю, яку́ю вы́браць.
15. 😢 Я пакры́ўджаная, калі́ сяджу́ ў до́ме адна́ і ніхто́ не хо́ча размаўля́ць са мно́ю.
16. 😎 Я го́рдая, калі́ магу́ ху́тка хадзі́ць на лы́жах па ле́се.
17. 💔 Я по́ўная няна́вісці, калі́ я на ву́ліцы ідзе́ мо́цны снег.

---

Месны склон

Правіла:

1. У множным ліку форма меснага склону сканчваецца на -ах: на крэслах (рус. на стульях), па правілах (рус. па правилам)

2. Літара Ў на канцы словы пры скланенне замяняецца на В: роў (рус. ров) → у рове (рус. во рве)

📝 Практыкаванне. Надайце назоўнікам у дужках формы меснага склону.

1. 🏙️ Яго́ мату́ля адчува́е злосць, бо ў сту́дзені ў (го́рад) у (цэнтр) шмат сне́гу.
2. 🎿 Міко́ла ра́дуецца, бо ў лю́тым ён хо́дзіць на лы́жах па (во́зера) ці па (стаў).
3. 🛷 Яна́ здзіўля́ецца, бо ў сакавіку́ дзе́ці ката́юцца на са́нках па (гара́) у (двор).
4. ❄️ Ты стамля́ешся, бо ў красавіку́ до́ўга хо́дзіш у (бо́ты) па (сумё́ты).
5. ☕ Мы супако́йваемся, бо ў чэ́рвені пʼём гарба́ту ў вялі́кай (за́ла).
6. 🍲 Яна́ задаво́леная, бо ў жні́ўні есць суп на (ку́хня).
7. 🍪 Яны́ ра́дуюцца, бо ў ве́расні яду́ць пе́чыва ў (віта́льня), а по́тым размаўля́юць у (пако́й).
8. 🚌 Вы занепако́еныя, бо ў кастры́чніку е́дзеце ў (аўто́бус) па (сяло́).
9. 🚗 Ён баі́цца, бо ў лістапа́дзе сядзі́ць у (машы́на) ў (цэнтр) го́рада і ба́чыць то́ўсты лёд на (асфа́льт).
10. 🕯️ Яна́ спако́йная, бо ў сне́жні сядзі́ць пры (святло́) у ро́дным (ме́сца) і чыта́е кні́гу.
11. 🌲 Та́та натхнё́ны, бо ў сту́дзені шпацыру́е ў (бор) ці (гай).
12. 🥾 Сястра́ разгу́бленая, бо ў красавіку́ не ве́дае, у які́х (чараві́кі) ісці́ па (шаша́).
13. ☕ Ма́ці ўдзя́чная, бо ў чэ́рвені знахо́дзіць гарба́ту на (вітры́на) у (кра́ма).
14. 🏪 Вы разгу́бленыя, бо ў жні́ўні набыва́еце гарба́ту на (база́р), а по́тым дóўга стаі́це́ на (касa).
15. 🍲 Яны́ сто́мленыя, бо ў ве́расні до́ўга яду́ць суп на (вера́нда).
16. 🍪 Ты рады́, бо ў кастры́чніку ясі́ пе́чыва ў (спа́льня) і глядзі́ш у [в] акно́.
17. 🚗 Ён занепако́ены, бо ў сне́жні засе́ў у (зато́р) пры (падʼе́зд) дадо́му.
18. 🌟 Наста́ўніца натхнё́ная, бо ў чэ́рвені шпацыру́е на (прыро́да) і ба́чыць прыгажо́сць у ко́жным (дрэ́ва).

---

📝 Практыкаванне. Надайце дзеясловам у дужках слушныя формы цяперашняга часу.

1. 😊 Я радасная, калі (хадзіць) на лыжах па лесе.
2. 😔 Ваша матуля сумная, бо (сядзець) у халодным аўтобусе.
3. 😠 Ён злы, бо (падаць) на лёдзе на вуліцы.
4. 😟 Яны занепакоеныя, калі (доўга хадзіць) у ботах па глыбокім снезе.
5. 😨 Мы спалоханыя, бо (слізгаць) на лёдзе каля машын, якія едуць.
6. 😳 Мая стрыечная сястра адчувае сорам, бо (не магчы) зляпіць прыгожую снегавую бабу ў двары.
7. 🤗 Падарожнік удзячны, бо (грэцца) каля печы пасля доўгага шпацыру.
8. 😌 Ты спакойны, бо (піць) гарбату і (глядзець) на тое, як павольна (падаць) снег.
9. 😤 Дзяўчына раздражнёная, бо (насіць) колкі шалік на шыі.
10. 😮 Бацькі здзіўленыя, бо (бачыць), як дзеці весела катаюцца на санках па стромкай гары.
11. 🥱 Студэнты стомленыя, бо ўвесь дзень (вывучаць) новыя беларускія словы.
12. 🌟 Іхняя цётка натхнёная, бо (шпацыраваць) у лесе і (бачыць) прыгожыя дрэвы.
13. 🧊 Ён абыякавы, калі яго знаёмыя (гуляць) у снежкі на вуліцы без яго.
14. 😕 Вы разгубленыя, бо (набываць) гарбату ў краме і (не ведаць), якую (хацець) выбраць.
15. 😢 Я пакрыўджаная, бо (сядзець) дома адна і ніхто (не хацець) размаўляць са мною.
16. 😎 Твой пляменнік горды, бо (магчы) хутка хадзіць на лыжах па лесе.
17. 💔 Яны поўныя нянавісці, калі (ісці) моцны снег і вельмі слізка.

---

Паўтарэнне словаў

---

Практыкаванне. Скажыце, якія эмоцыі Вы бачыце на выя́ве.

---

📝 Практыкаванне. Адкажыце на пытанне “Якія эмоцыі Вы адчувалі на гэтым тыдні?”, чытаючы сказы і выбіраючы тыя, што з’яўляюцца праўдзівымі.

1. 😊 Я адчувала радасць, бо піла гарбату дома разам з матуляю і нам было ўтульна.
2. 😣 Я адчувала раздражненне, калі мне трэба было надзець пальчаткі і я доўга іх шукала.
3. 😴 Я адчувала стому, бо ў школе было вельмі шмат заняткаў.
4. 😌 Я адчувала спакой, калі запальвала свечку ўвечары, каб дома было ўтульна.
5. 🧊 Я адчувала занепакоенасць, калі на вуліцы было слізка і я ішла па лёдзе да школы.
6. 🥶 Я адчувала страх, бо моцна мерзла і думала, што захварэю.
7. 💗 Я адчувала пяшчоту, калі мой кот ляжаў побач са мною і муркаў, пакуль я глядзела фільм.
8. 🐶💗 Я адчувала пяшчоту, калі пасля шпацыру мой сабака радасна сустракаў мяне дома.
9. 😔 Я адчувала сум, бо на дварэ было холадна і я ўвесь дзень заставалася дома.
10. 😳 Я адчувала сорам, калі мутля зайшла ў мой пакой, а я не паспела яго прыбраць. —-
11. 🙏 Я адчувала удзячнасць, бо матуля зрабіла мне цёплы суп, і я яго з задавальненнем з’ела.
12. 😮 Я адчувала здзіўленне, калі ўбачыла, колькі снега было на дварэ.
13. 😤 Я адчувала злосць, калі мокры снег прыліп на боты і іх давялося доўга чысціць.
14. 😵 Я адчувала разгубленасць, калі на вуліцы было вельмі холадна і я не ведала, што надзець: паліто ці шалік.
15. 🧣😖 Я адчувала раздражненне, калі надзявала шалік, а ён увесь час развязваўся.
16. 🧦🙂 Я адчувала спакой, калі адзела цёплыя шкарпэткі і нарэшце адчула цяпло.
17. 🛷😊 Я адчувала радасць, калі глядзела, як іншыя людзі катаюцца на санках.
18. ⛸️😬 Я адчувала занепакоенасць, калі ішла па лёдзе і думала, што магу ўпасці.
19. 🎿😊 Я адчувала радасць, калі хадзіла на лыжах па лесе.
20. 📖✨ Я адчувала натхненне, калі чытала кнігу, а мне хацелася нешта намаляваць.
21. 🎶🙂 Я адчувала спакой, калі слухала музыку ўвечары.
22. ☕🍫😊 Я адчувала радасць, калі піла гарачы шакалад, бо адразу стала цяплей.
23. 🧊😐 Я адчувала абыякавасць, калі глядзела ў [в] акно на снег: ні радасці, ні смутку.
24. 😢 Я адчувала крыўду, калі мне здавалася, што мяне не разумеюць, і я хацела проста заставацца дома.

---

Дзясловы ў цяперашнім часе ў форме “ён/яна/яно/яны”

Правіла:

Патэнцыйны канчатак -ет замяняецца на -е, -ут/ют, -ат/ят→ на -уць/юць, -аць/яць.

Прыклад: он умеет → ён умее, они умеют → яны умеюць, они берут → яны бяруць, они кричат → яны крычаць, они просят → яны просяць.

📝 Практыкава́нне. Уста́ўце дзеясло́ў у ду́жках у слу́шнай фо́рме цяпе́рашняго чáсу 3-й асо́бы адзіночнага ці множнага лі́ку.

1. 😊 Ён (адчува́ць)_____ вялі́кую ра́дасць пасля́ до́брага дня.
2. 🧣 Мая стрыéчная сястрá (надзявáць)_____ ша́лік пе́рад вы́хадам.
3. 📚 Яна́ (чыта́ць)_____ кні́гу і не зважа́е на ча́с.
4. 🧊 Хло́пчык (слі́згаць)_____ па лёдзе ка́ля́ до́ма.
5. 🎧 Сябры́ (слу́хаць)_____ му́зы́ку ў пако́і.
6. 😔 Яны́ (адчува́ць)_____ сму́так, калі́ до́ўга няма́ наві́н.
7. 🕯️ Ма́ці (запа́льваць)_____ све́чку, і ў пако́і ро́біцца ўту́льна.
8. 🧢 Дзе́ці (надзявáць)_____ ша́пкі, бо на дварэ́ хо́ладна.
9. 😠 Сусе́дзі (адчува́ць)_____ злосць, калі́ не́хта шумі́ць уначы́.
10. 🚿 Дзяўчы́на (прыма́ць)_____ цё́плы душ пасля́ шпáцыру ўзíмку.
11. 🧹 Ба́цька (прыбіра́ць)_____ пако́й і склада́е ўсе рэ́чы ў шáфу.
12. 😨 Дзіцё (адчува́ць)_____ страх, калі́ ве́льмі слі́зка.
13. 🧤 Хло́пчык (надзявáць)_____ пальча́ткі, але́ ру́кі ўсё аднó ме́рзнуць.
14. 😟 Кама́нда хакеíстаў (адчува́ць)_____ занепако́енасць пе́рад ва́жнай сустрэ́чай.
15. 😳 Вучані́ца (адчува́ць)_____ со́рам пасля́ памы́лкі.
16. 🧦 Бабýля (надзявáць)_____ цё́плыя шкарпэ́ткі.
17. 😤 Жанчы́на (адчува́ць)_____ раздражнё́насць, ка́лі́ до́ўга чака́е мýжа.
18. ⛄ Дзе́ці (ляпі́ць)_____ снегавіка на двары́.
19. 🥾 Салда́т (надзявáць)_____ бо́ты пе́рад вы́хадам.
20. 😞 Яны (адчува́ць)_____ ро́спач, калі́ пла́ны зрыва́юцца.
21. 🎶 Сябры (слу́хаць)_____ му́зы́ку і смяюцца.
22. 📖 Яны (чыта́ць)_____ кні́гу і абмярко́ўваюць сюжэ́т.
23. 🧊 Хло́пчык (па́даць)_____ на лёдзе і ху́тка ўстае́.
24. 🥱 Студэ́нт (адчува́ць)_____ санлі́васць по́зна ўве́чары.
25. 🙏 Сямʼя́ (адчува́ць)_____ удзя́чнасць за дапамо́гу.
26. 🧠 Ву́чні (вывуча́ць)_____ на́звы ме́сяцаў.

---

📝 Практыкаванне. Надайце назоўнікам у дужках формы меснага склону.

1. 🍲 Яна́ задаво́леная, бо ў жні́ўні есць суп на (ку́хня).
2. 🍪 Яны́ ра́дуюцца, бо ў ве́расні яду́ць пе́чыва ў (віта́льня), а по́тым размаўля́юць у (пако́й).
3. 🚌 Вы занепако́еныя, бо ў кастры́чніку е́дзеце ў (аўто́бус) па (сяло́).
4. 🚗 Ён баі́цца, бо ў лістапа́дзе сядзі́ць у (машы́на) ў (цэнтр) го́рада і ба́чыць то́ўсты лёд на (асфа́льт).
5. 🕯️ Яна́ спако́йная, бо ў сне́жні сядзі́ць пры (святло́) у ро́дным (ме́сца) і чыта́е кні́гу.
6. 🌲 Та́та натхнё́ны, бо ў сту́дзені шпацыру́е ў (бор) ці (гай).
7. 🥾 Сястра́ разгу́бленая, бо ў красавіку́ не ве́дае, у які́х (чараві́кі) ісці́ па (шаша́).
8. ☕ Ма́ці ўдзя́чная, бо ў чэ́рвені знахо́дзіць гарба́ту на (вітры́на) у (кра́ма).
9. 🏪 Вы разгу́бленыя, бо ў жні́ўні набыва́еце гарба́ту на (база́р), а по́тым дóўга стаі́це́ на (касa).
10. 🍲 Яны́ сто́мленыя, бо ў ве́расні до́ўга яду́ць суп на (вера́нда).
11. 🍪 Ты рады́, бо ў кастры́чніку ясі́ пе́чыва ў (спа́льня) і глядзі́ш у [в] акно́.
12. 🚗 Ён занепако́ены, бо ў сне́жні засе́ў у (зато́р) пры (падʼе́зд) дадо́му.
13. 🌟 Наста́ўніца натхнё́ная, бо ў чэ́рвені шпацыру́е на (прыро́да) і ба́чыць прыгажо́сць у ко́жным (дрэ́ва).

---

Правіла:

У месным склоне -ге мяняецца на -зе: парог → на парозе (а не на пароге), нага → па назе (а не па наге)

📝 Практыкаванне. Надайце назоўнікам у дужках формы меснага склону.

1. 🏠 Ба́цька спако́йны, бо ў сту́дзені сядзі́ць у (кватэра) і чыта́е цікавую інфармацыю ў (кні́га).
2. ☕ Ма́ці ра́дасная, бо ў лю́тым п’е гарба́ту ў (ку́хня) пры цёплым (святлó).
3. 🚌 Я занепако́ены, бо ў сакавіку́ е́ду ў (аўто́бус) па слізкай (да́рога).
4. ❄️ Ты сто́млены, бо ў красавіку́ ідзе́ш у (бо́ты) па густым (сне́г).
5. 🏫 Мы ўдзя́чныя, бо ў тра́ўні сустрака́емся ў (шко́ла) з настаўні́кам.
6. 🌳 Яна́ здзі́ўленая, бо ў чэ́рвені ба́чыць шмат птуша́к у (гай) і на (поле).
7. 🛒 Яны́ ра́дуюцца, бо ў ліпе́ні купля́юць новыя для сябе праду́кты на (базáр).
8. 🌧️ Ён су́мны, бо ў жні́ўні до́ўга стаі́ць на (зямля) пад дажджо́м.
9. 🏞️ Мы натхнё́ныя, бо ў ве́расні шпацыру́ем на (прыро́да).
10. 🧣 Я раздражнё́ны, бо ў кастры́чніку нашу нязручны ша́лік на (шы́я).
11. 🚶‍♀️ Яна́ спако́йная, бо ў лістапа́дзе паво́льна ідзе́ па (вулі́ца).
12. 📚 Ты ра́дасны, бо ў сне́жні чыта́еш кні́гі ў вялікай (гасцёўня).
13. 🏙️ Мы занепако́еныя, бо ў студзе́ні шука́ем ка́бінет ва (універсітэт).
14. 🍲 Я ўдзя́чны, бо ў лю́тым ем суп у (рэстарацыя).
15. 🧸 Калі хлопчык чхнуў ў (двор), хтосьці яму сказаў: «Ко́ціку ў ла́пку!»

---

Спражэнне зваротных дзеясловаў

🧩 Табліца спражэння дзеяслова “супакойвацца” (цяперашні час)

Адзіночны лік	Множны лік
я супакойваюся	мы супакойваемся
ты супакойваешся	вы супакойваецеся
ён / яна / яно супакойваецца	яны супакойваюцца

---

📝 Практыкаванне. Устаўце дзеяслоў супакойвацца ў слушнай форме

1. ❄️ Мы ________, калі ідзём па снезе, а потым лепім снегавіка.
2. 🚿 Ты ________, калі прымаеш цёплы душ пасля вуліцы.
3. 📚 Яны ________, калі чытаюць кнігу і прыбіраюць пакой.
4. 🕯️ Вы ________, калі запальваеце свечку і гледзіцé фільм.
5. 🍫 Мы ________, калі п’ём гарачы шакалад і слухаем музыку.
6. ☕ Яно [дзіцё] ________, калі п’е гарбату і застаецца дома.
7. 🧢 Яна ________, калі адзявае шапку, бо на вуліцы холадна.
8. 🧤 Ён ________, калі надзявае цёплыя шкарпэткі і боты.
9. 🧥 Ты ________, калі адзяваеш паліто перад выхадам.
10. 🧣 Я ________, калі надзяваю шалік і пальчаткі.

---

Правіла: У цяперашнім часам суфікс -ава- чаргуецца з суфіксам у -у-.

🧩 Табліца спражэння: радавацца (цяперашні час)

Адзіночны лік	Множны лік
я радуюся	мы радуемся
ты радуешся	вы радуецеся
ён / яна / яно радуецца	яны радуюцца

---

📝 Практыкаванне: устаўце дзеяслоў радавацца ў слушнай форме

(У кожным сказе адна форма падыходзіць лепш за ўсё.)

1. 🧹 Яны ________, калі прыбіраюць пакой.
2. 🎧 Мы ________, калі слухаем музыку.
3. 📚 Яно ________, калі чытае кнігу.
4. 🛷 Я ________, калі катаюся на санках.
5. 🍲 Мы ________, калі ямо суп.
6. ⛸️ Ты ________, калі катаешся на каньках.
7. 🕯️ Вы ________, калі запальваеце свечку.
8. 🎿 Ён ________, калі ходзіць на лыжах.
9. 🚿 Ты ________, калі прымаеш цёплы душ.
10. 📺 Яна ________, калі глядзіць фільм.

---

🧩 Табліца спражэння: стамляцца (цяперашні час)

Адзіночны лік	Множны лік
я стамляюся	мы стамляемся
ты стамляешся	вы стамляецеся
ён / яна / яно стамляецца	яны стамляюцца

📝 Практыкаванне: устаўце дзеяслоў стамляцца ў слушнай форме

(Зважайце на займеннікі.)

1. 🍫 Мы ________, калі позна вяртаемся дадому, але ўсё роўна п’ём гарачы шакалад.
2. 🛷 Яна ________, калі катаецца на санках з гары некалькі разоў.
3. ☕ Вы ________, калі мала спіце і ўсё адно п’яце гарбату позна.
4. ⛸️ Яно ________, калі катаецца на каньках па лёдзе.
5. 🧹 Я ________, калі доўга прыбіраю пакой.
6. 🚿 Ты ________, калі замёрзнеш на вуліцы, а потым прымаеш цёплы душ.
7. 🎿 Ён ________, калі ходзіць на лыжах увесь дзень.
8. 📚 Ты ________, калі доўга чытаеш кнігу позна ўвечары.
9. 🕯️ Яны ________, калі запальваюць свечку, глядзяць фільм і не адпачываюць.
10. ❄️ Мы ________, калі доўга ідзём па снезе.

---

🧩 Табліца спражэння: здзіўляцца (цяперашні час)

Адзіночны лік	Множны лік
я здзіўляюся	мы здзіўляемся
ты здзіўляешся	вы здзіўляецеся
ён / яна / яно здзіўляецца	яны здзіўляюцца

---

📝 Практыкаванне: устаўце дзеяслоў здзіўляцца ў слушнай форме

(Зважайце на займеннікі.)

1. 🕯️ Яны ________, калі запальваюць свечку, і ў пакоі адразу становіцца ўтульна.
2. ❄️ Я ________, калі іду па снезе і бачу вялікія сумёты.
3. 📚 Мы ________, калі знаходзім у кнізе нечаканую гісторыю.
4. ⛸️ Ён ________, калі ўпершыню коўзаецца па лёдзе.
5. ☕ Вы ________, калі п’яце гарбату і чуеце, як вецер гудзé
6. 🛷 Ты ________, калі катаешся на санках і рáптам падаеш.
7. 🏠 Яно ________, калі застаецца дома, а за вакном завірýха.
8. 🧤 Ты ________, калі надзяваеш пальчаткі, а рукі ўсё адно мерзнуць.
9. 🍫 Мы ________, калі п’ём гарачы шакалад пасля марозу.
10. 🎿 Яна ________, калі ходзіць на лыжах і не мерзне.

---

🧠 Слоўнік на тэму “Эмоцыі”

Беларуская	Руская
😊 радасць 😊 радасны / радасная 😊 радавацца	😊 радость 😊 радостный / радостная 😊 радоваться
😌 задавальнéнне 😌 задаволены / задаволеная	😌 удовлетворение 😌 довольный / довольная
😔 сум, смутак 😔 сумны / сумная 😔 сумаваць	😔 грусть / печаль 😔 грустный / грустная 😔 грустить
😡 злосць 😡 злы / злая 😡 злавáцца	😡 злость 😡 злой / злая 😡 злиться
😟 занепакоенасць 😟 занепакоены / занепакоеная 😟 занепакойвацца	😟 беспокойство / тревога 😟 обеспокоенный / обеспокоенная 😟 беспокоиться
😱 страх 😱 спалох 😱 жах 😱 спалоханы / спалоханая 😱 баяцца 😱 палохацца	😱 страх 😱 испуг 😱 ужас 😱 испуганный / испуганная 😱 бояться 😱 пугаться
😳 сорам 😳 сарамлівы / сарамлівая 😳 саромецца	😳 стыд 😳 стыдливы / стыдливая 😳 стыдиться
🙏 удзячнасць 🙏 удзячны / удзячная— 🙏 дзякаваць	🙏 благодарность— 🙏 благодарный / благодарная— 🙏 благодарить
😌 спакой 😌 спакойны / спакойная 😌 супакойвацца	😌 спокойствие 😌 спокойный / спокойная 😌 успокаиваться
😤 раздражненне 😤 раздражнёны / раздражнёная 😤 раздражняцца	😤 раздражение 😤 раздражённый / раздражённая 😤 раздражаться
😞 роспач 😞 адчайны / адчайная / у роспачы 😞 адчайвацца	😞 разочарование / отчаяние 😞 отчаянный / отчаянная / в отчаянии 😞 отчаиваться
😩 расчаравáнне 😩 расчаравáны / расчараванáя 😩 расчарáўвацца	😩 разочарование 😩 разочарованный / разочарова́нная 😩 разочаровываться
😮 здзіўленне 😮 здзіўлены / здзіўленая 😮 здзіўляцца	😮 удивление 😮 удивлённый / удивлённая 😮 удивляться
😴 стома 😴 стомлены / стомленая 😴 стамляцца	😴 усталость 😴 уставший / уставшая 😴 уставать
✨ натхненне ✨ натхнёны / натхнёная ✨ натхняцца	✨ вдохновение ✨ вдохновлённый / вдохновлённая ✨ вдохновляться
🤍 пяшчота 🤍 пяшчотны / пяшчотная	🤍 нежность 🤍 нежный / нежная
🧊 абыякавасць 🧊 абыякавы / абыякавая	🧊 равнодушие 🧊 равнодушный / равнодушная
😕 разгубленасць 😕 разгублены / разгубленая 😕 разгубіцца	😕 растерянность 😕 растерянный / растерянная 😕 растеряться
😔 крыўда 😔 пакрыўджаны / пакрыўджаная 😔 крыўдзіцца	😔 обида 😔 обиженный / обиженная 😔 обижаться
😎 гонар 😎 ганарлівы / ганарлівая 😎 ганарыцца	😎 гордость 😎 гордый / гордая 😎 гордиться
💔 нянáвісць 💔 нянавісны / нянавісная 💔 ненавідзець	💔 ненависть 💔 ненавистный / ненавистная 💔 ненавидеть
😴 санлівасць 😴 сонны	😴 сонливость 😴 сонный
🥰 замілавáнне 🥰 замілавáны	🥰 умиление 🥰 в умилении
🤔 задумéннасць 🤔 задуменны / задуменная	🤔 задумчивость 🤔 задумчивый / задумчивая
🕊️ воля 🕊️ вольны	🕊️ свобода 🕊️ свободный
💖 каханне	💖 любовь (романтическое чувство)
💞 любоў 💞 любіць	💞 любовь (привязанность) 💞 любить (нравится, иметь привязанность)
🧡 шчырасць 🧡 шчыры / шчырая	🧡 искренность 🧡 искренний / искренняя
⚖️ адказнасць ⚖️ адказны / адказная	⚖️ ответственность ⚖️ ответственный / ответственная
🌱 надзея 🌱 спадзявáцца	🌱 надежда 🌱 надеяться
🥀 адзінота, самота 🥀 самотны / самотная 🥀 на самоце	🥀 одиночество 🥀 одинокий / одинокая 🥀 в одиночестве
🙄 нуда 🙄 знýджаны / знýджаная 🙄 нудзíцца	🙄 скука 🙄 заскучавший / заскучавшая 🙄 скучать
☺️ шчасце ☺️ шчаслíвы / шчáсны // шчаслíвая / шчáсная	☺️ счастье ☺️ счастливый / счатливая
⚫ адмоўныя эмоцыі	⚫ отрицательные эмоции
✨ станоўчыя эмоцыі	✨ положительные эмоции

Эмоцыі ў штодзённасці

📝 Практыкаванне: Прачытайце тэкст. Пасля кожнай часткі адкажыце на пытанні пра сябе. Абярыце адзін з трох варыянтаў адказу.

🌅 Раніца і пачатак дня

Раніца ў мяне бывае розная. Часам я прачынаюся з санлівасцю і адчуваю стому: я яшчэ сонная і не адразу гатовая ўставаць. Калі я не спяшаюся, унутры з’яўляецца спакой, і я паступова супакойваюся. Калі дзень пачынаецца ўдала, я адчуваю радасць і станаўлюся радаснаю.

Але бываюць і іншыя дні. Калі планы не зразумелыя, з’яўляецца занепакоенасць. Калі нешта ідзе не так, узнікае разгубленасць. Калі ж мне ўдаецца даць рады з задачамі, я адчуваю задавальненне. Мне важна быць адказнай за свой дзень і адчуваць унутраную волю, каб рухацца далей.

❓ 😊 Калі твой дзень пачынаецца з радасці?

A) Калі я не разумею, што мне рабіць.

B) Калі я адразу адчуваю страх і трывогу.

C) Калі я прачынаюся без паспéхуі маю добры настрой.

❓ 😟 Калі ў цябе ўзнікае занепакоенасць?

A) Калі я сплю і адпачываю.

B) Калі я думаю пра важныя справы і баюся не паспець.

C) Калі я адчуваю пяшчоту.

❓ 😌 Калі ты адчуваеш задавальненне?

A) Калі я адчуваю крыўду.

B) Калі мне ўдаецца зрабіць тое, што я планавала.

C) Калі я злуся на іншых.

---

💬 Людзі і адносіны

На працягу дня я шмат размаўляю з людзьмі. З блізкімі мне важныя шчырасць і пяшчота — я хачу быць шчырай і адкрытай. Калі мне дапамагаюць, я адчуваю удзячнасць. У маім жыцці ёсць любоў і прыхільнасць: я магу моцна любіць чалавека ці жывёлу. Часам з’яўляецца і каханне, якое робіць мяне вельмі чуллівай.

Але не ўсе эмоцыі лёгкія. Калі мяне крыўдзяць, узнікае крыўда, і я магу доўга маўчаць. Грубыя словы выклікаюць злосць. Часам дробязі прыводзяць да раздражненняа. Калі я раблю памылку, з’яўляецца сорам: я саромеюся. Я стараюся заўважаць адмоўныя эмоцыі, але выбіраць станоўчыя эмоцыі.

❓ 💖 Калі ты адчуваеш любоў або прыхільнасць?

A) Калі на мяне крычаць.

B) Калі я думаю пра блізкага чалавека або любімую жывёлу.

C) Калі я адчуваю злосць.

❓ 😡 Калі ў цябе з’яўляецца злосць?

A) Калі мне кажуць цёплыя словы.

B) Калі я адпачываю ў цішыні.

C) Калі са мной размаўляюць груба або несправядліва.

❓ 😳 Калі ты саромеешся?

A) Калі я спакойная і задаволеная.

B) Калі адчуваю радасць.

C) Калі зрабіла памылку перад іншымі людзьмі.

---

🌙 Вечар і ўнутраныя думкі

Увечары я вяртаюся дадому і застаюся з сабой. Часта я адчуваю стому і хачу пабыць у цішыні. Бывае, што з’яўляецца самота, або адзінота, і я адчуваю сябе самотнай. Калі нешта не атрымалася, можа прыйсці роспач. Калі мае чаканні не спраўдзіліся, з’яўляецца расчараванне.

Часам узнікае страх — раптоўны спалох або нават жах, і я магу баяцца любых гукаў. Але паступова я знаходжу сілы, каб пачаць супакойвацца. Музыка або размова з блізкім вяртае спакой. У такія хвіліны я адчуваю натхненне і зноў спадзяюся на лепшае. Нават у складаныя дні мне важна захоўваць надзею і гонар за тое, што я рухаюся наперад без нянавісці і злосці.

❓ 😴 Калі ты адчуваеш стому ўвечары?

A) Калі я толькі прачнулася і адпачыла.

B) Пасля доўгага і напружанага дня.

C) Калі я адчуваю радасць.

❓ 😱 Што ты робіш, калі адчуваеш страх?

A) Я злюся на ўсіх вакол.

B) Я адчуваю абыякавасць.

C) Я стараюся супакоіцца і знайсці падтрымку.

❓ 🌱 Калі ў цябе з’яўляецца надзея?

A) Калі я адчуваю нянавісць.

B) Калі я зусім не думаю пра будучыню.

C) Калі я думаю пра новы дзень і магчымасці.

---

Скланенне займеннікаў

меня → мяне	мне → мне
тебя → цябе	тебе → табе
себя → сябе	себе → сабе

Практыкаванне. Перакладзіце займеннікі ў дужках на беларускую мову

1. 😊 Сёння раніцай я адчула вялікую радасць, калі настаўнік пахваліў (меня) і паставіў (мне) добрую адзнаку.
2. 😴 Моцная стома замінае (мне) працаваць, таму я дазваляю (себе) трохі адпачываць.
3. 😔 Настаўнік паведаміў (мне), што лекар пайшоў на лякарневы і не можа прыняць (тебя) сёння.
4. ✨ Гэты прыгожы верш Максіма Багдановіча падарыў (мне) сапраўднае натхненне і веру ў (себя).
5. 😡 Я адчуваю моцную злосць на (себя), бо мы зноў спазніліся да лекара на прыём.
6. 🙏 Я вельмі ўдзячная (тебе) за шчырасць і за тое, што ты купіла (мне) смачную шакаладку.
7. 🏠 Мы павінныя былі адвезці (тебя) да лекара, але вырашылі пакінуць (тебя) дома праз кепскае надвор'е.
8. 😟 Твая занепакоенасць перадалася (мне), і цяпер я таксама не магу трымаць (себе) у руках.
9. 🌙 Калі я чытаю верш Якуба Коласа “Вясна”, я адчуваю пяшчоту, якая напаўняе (меня) чароўным святлом.
10. 😮 Тваё здзіўленне вельмі пацешыла (меня), бо я таксама не чакаў сустрэць (тебя) на вуліцы.
11. 😞 Глыбокая роспач ахапіла (меня), калі я чытала верш Янкі Купалы “Сонцу”.
12. 🕊️ Воля — гэта тое, што дазваляе (тебе) быць сапраўдным і заўсёды верыць у (себя).
13. 😳 Мне было вельмі сорамна перад (тобой), таму я вырашыў патлумачыць (тебе) прычыну свайго спазнення.
14. ❄️ Твая абыякавасць моцна раніць (меня), бо я спадзяваўся на тваю падтрымку і дапамогу.
15. 🤔 У задуменнасці я часта пытаюся ў (себя), чаму гэтыя радкі вершаў Максіма Багдановіча выклікаюць у (меня) сум.
16. ⚡ Калі пачалася моцная навальніца, страх ахапіў (меня), і я хутка пабегла да (тебе).
17. 🌱 Надзея заўсёды жыве ўва (мне) і дапамагае (мне) пераадольваць любыя жыццёвыя цяжкасці.
18. 🥰 Тваё замілаванне прыродай прымусіла (меня) паглядзець на гэты стары лес зусім інакш.
19. ⚖️ Вялікая адказнасць ляжыць на (мне), таму я павінная патлумачыць (тебе) усе правілы.
20. 🥀 Адзінота часта прыходзіць да (меня) увечары, калі я чытаю верш Якуба Коласа “Вясна”.
21. ⛈️ Першы гром і маланка моцна напалохалі (меня), і я папрасіла (тебя) зачыніць акно.
22. ❤️ Маё каханне да (тебя) дае (мне) сілы кожную раніцу прачынацца з усмешкаю.
23. 😐 Гэтая нуда мучыць (меня), давай я распавяду (тебе) цікавую гісторыю пра зоры.
24. 💧 Вада ў ручаях нагадвае (мне) пра вясну, якую я так жадаю сустрэць.
25. 😁 Сапраўднае шчасце — гэта калі ты дапамагаеш (себе) і ўсім навокал (себя).

---

Дзеясловы ў цяперашнім часе ў форме “ён/яна/яно/яны”

Правіла:

Патэнцыйны канчатак -ет → -е, -ут/-ют, -ат/-ят → -уць/-юць, -аць/-яць.

Прыклад: он умеет → ён умее, они умеют → яны умеюць, они берут → яны бяруць, они кричат → яны крычаць, они просят → яны просяць.

Суфіксы -ава-/-ява- замяняюцца на -у-/-ю-.

Прыклад: працаваць → ён працуе, маляваць → яны малююць.

📝 Практыкаванне. Устаўце дзеяслоў у дужках у слушнай форме цяперашняга часу (3-я асоба адзіночнага або множнага ліку: ён/яна/яно/яны).

1. 😊 Мая сяброўка (адчуваць)_____ радасць, калі ты прыносіш ёй гарбату.
2. 😔 Мой брат (думаць)_____ пра сяброў, калі ён доўга сядзіць адзін.
3. 😟 Дзядзька (чакаць)_____ лекара і баіцца спазніцца вярнуцца дахаты.
4. 😨 Дзіця (слухаць)_____ гром і адчувае страх падчас навальніцы.
5. 😱 Дзеці (глядзець)_____ у акно, калі маланка бліскае над домам.
6. 🙏 Маці (дзякаваць)_____ табе, бо ты тлумачыш заданне вельмі зразумела.
7. 😌 Айчым (чытаць)_____ кнігу і застаецца ў спакоі.
8. 😤 Жанчына (выказваць)_____ раздражненне, калі аўтобус доўга едзе па слізкай дарозе.
9. 😞 Студэнт не (зважаць)_____ на час, а потым (адчуваць) роспач перад заняткамі.
10. 😮 Сябры (пытаць) настаўніцу _____ пра верш Якуба Коласа “Вясна”, бо ён выклікае  ў ўсіх здзіўленне.
11. 😴 Дзеці (працаваць)_____ доўга і таму адчуваюць стому ўвечары.
12. ✨ Максім Багдановіч (стварáць)_____ вершы, калі ў яго ёсць натхненне.
13. 🤍 Маці (выказваць)_____ пяшчоту, калі яна (абдымаць) сваё дзіця.
14. 🧊 Хлопец (паказваць)_____ абыякавасць, калі ён не слухае сваіх сяброў.
15. 😕 Вучаніца (шукаць)_____ адказ на сваё пытанне ў вершы Янкі Купалы “Сонцу”.
16. 😔 Твая сяброўка (трымаць)_____ крыўду, калі ты не пішаш ёй увесь дзень.
17. 😎 Студэнты (атрымліваць)_____ добрыя адзнакі і (адчуваюць) гонар за сябе.
18. 💔 Гэты чалавек (памятаць)_____ мінулае і (адчуваць) нянáвісць да хлусні.
19. 😪 Мая сяброўка (адчуваць)_____ санлівасць, бо яна позна кладзецца спаць.
20. 🥰 Дзеці (зазнаваць)_____ замілаваннем, калі бачаць зоркі ў небе.
21. 🤔 Чытач (разумець)_____ верш Максіма Багдановіча «Я хацеў бы спатка́цца з Вамі на вуліцы…», але маўчыць.
22. 🌞 Настаўніца (чытаць)_____ верш Янкі Купалы “Сонцу”, і ў класе робіцца ціха.
23. 🌱 Вучні (слухаць)_____ верш Якуба Коласа “Вясна” і (адчуваць) надзею на лепшае.
24. 🕊️ Гэтая жанчына (шпацыраваць)_____ адзін і адчувае сябе вольным.
25. ❤️ Мая сяброўка (кахáць)_____ і кажа пра свае пачуцці шчыра.
26. ⚖️ Вучні (паважаць)_____ правілы і паказваюць адказнасць на занятках.
27. 🌑 Дзяўчаты (сядзець)_____ дома і (адчуваць) самоту ўвечары.
28. 😐 Хлопчык (чакаць)_____ на аўтобус і нудзіцца на прыпынку.
29. 🍫 Вучаніца (набываць)_____ шакаладку і дорыць яе матулі пасля ўрока.
30. ⏰ Сябры (прыходзіць)_____ да лекара, хаця дарога вельмі слізкая.
31. 🚗 Вучаніца (навéдваць)_____ лекара, але не (паспяваць) на заняткі.
32. 📚 Студэнты (перачытваць)_____ вершы Янкі Купалы і (адчуваць) спакой у душы.
33. 🗣️ Настаўнікі (тлумачыць)_____ заданне, і вучні ўсё (разумець).
34. 🎭 Вучаніца (распавядае)_____ пра свае эмоцыі і смела глядзіць на свайго сябра.
35. 🌩️ Дзеці (бачыць)_____ маланку і адразу (закрываць) акно.
36. 🕯️ Маці (запальваць)_____ свечку, і ў пакоі робіцца ўтульна.
37. 📖 Чытач (адкрываць)_____ кнігу і адразу знаходзіць свой улюбёны верш Якуба Коласа.
38. 😁 Сямʼя (сустракаць)_____ вечар разам і (зазнае) сапраўднае шчасце.

🧩 Практыкаванне: Эмоцыі і самаадчуванне

📖 Прачытайце назвы эмоцый, перакладзіце іх на рускую мову і скажыце, якія з іх і чаму Вы адчувалі апошнім часам.

❓ Пытанні для разважання:

1️⃣ 😊 Якія эмоцыі ты адчуваў апошнім часам?

2️⃣ 🪞 Якім ты быў апошнім часам?

💬 Прыклады адказаў:

• 🗣️ Я адчуваў радасць, бо …
• 🌟 Я быў радасным / радым, бо …

😊 радасць — радасны, рáды, 😔 сум / смутак — сумны / смутны, 😠 злосць — злы, раззлавáны, 😟 занепакоенасць — занепакоены, 😨 боязь — баязлівы, 😳 сорам — сарамлівы, 🤗 удзячнасць — удзячны, 😌 спакой — спакойны, 😤 раздражненне — раздражнёны, 😞 роспач — у роспачы, 😮 здзіўленне — здзіўлены, 🥱 стома — стомлены, 🌟 натхненне — натхнёны, 💛 пяшчота — пяшчотны, 🧊 абыякавасць — абыякавы

❓ Што ты рабіў на мінулым тыдні?

❓ Што ты будзеш рабіць на гэтым тыдні?

✨ Размі́нка: Як прайшлí твая рáніца і дзень?

1. 😊 Які́я эмо́цыі ты паспе́ла сё́ння зазна́ць? (Мóжаш скарыста́цца слóўнікам: рáдасць, стóма, натхненне, занепакоенасць...)
2. 📝 Чым ты сё́ння ме́ла займа́цца?

(Які́я былі́ заняткі ў шко́ле ці хáтнія спра́вы?)

1. 🌆 Чым ты плану́еш займа́цца па́сля заня́ткаў?

(Які́я ты мáеш пла́ны на ве́чар: адпачы́нак, шпа́цыр ці чыта́нне кні́гі?)

1. ❄️ Яко́е надво́р’е сё́ння за акно́м і як яно́ ўплыва́е на твой настро́й? (Табе́ радасна ад со́нца ці хо́чацца спаць праз снег?)
2. 📱 Ці бáчыла ты сё́ння ў сацсе́тках не́шта, што вы́клікала ў цябé здзіўле́нне? (Мо нейкае ціка́вае відэа або́ прыго́жы фо́таздымак?)
3. 🎒 Ці ця́жка табе́ было́ сё́ння збіра́цца і ісці́ куды́сьці праз маро́з? (Ты адчува́ла сто́му ці была́ по́ўная клёку і натхне́ння?)

Зімо́выя бу́дні і по́дых кла́сікі

Зіма́ ў го́радзе ча́ста пачына́ецца са сто́мы 🥱 і занепако́енасці 😟. Калі́ я ба́чу бру́дны снег на асфа́льце або́ стаю́ ў зато́ры 🚗, маё́ раздражне́нне 😤 толькі расце́. Ча́сам надыхо́дзіць сапра́ўдная скру́ха (глыбо́кая ро́спач) 😞, падо́бная да той, пра яку́ю піса́ў Я́нка Купа́ла ў ве́ршы «Со́нцу». Я адчува́ю сябе́ марко́тным, ні́бы́ той няшча́сны вандро́ўнік, што абіва́ў паро́гі паноў 🏰 і не ба́чыў ра́дасці ў жыцці́. У такі́я мо́манты зіма́ здае́цца бяско́нцай, а адзіно́та 🥀 ці́сне на сэ́рца. Адна́к ва́рта паглядзе́ць на со́нца ☀️, яко́е све́ціць я́сна, і тады пачынáе узніка́ць надзе́я 🌱. Гэ́тае святло́ дапамага́е мне пераадо́лець злосць 😠 на маро́з і знайсці́ клёк, каб быць адка́зным ⚖️ за свой дзень і сваё шчасце.

1. ❓ 🚗 Што цябе́ найбóльш раздражня́е ўзімку: бру́дны снег пад нага́мі ці заторы на даро́зе?
2. ❓ ☀️ Ці паляпша́ецца твой настро́й, ка́лі́ ты ба́чыш со́нца ў хало́дны дзень?

---

Калі́ я выхо́джу на шпа́цыр у бор 🌲, атмасфе́ра змяня́ецца. Тут, сяро́д цішыні́, мяне́ мо́цна закрана́е верш Максі́ма Багдано́віча, якí я ўзгáдваю. Я гляджу́ на буйны́я зо́ркі 🌟 Геркуле́са і разуме́ю, нако́лькі дро́бнымі зʼяўля́юцца на́шы што́дзё́нныя сва́ркі і зва́дкі ⚔️. Мы ўсе — то́лькі падаро́жныя 🚶 сяро́д нябё́с, і ў гэ́тым ёсць свая́ таямні́ца і го́нар 😎. Мой эстэты́чны густ дазваля́е адчу́ць натхне́нне ✨ ад ко́жнага сло́ва паэ́та. Гэ́та не про́ста літарату́ра, гэ́та сапра́ўдны смак жыцця́, які́ вярта́е мне спако́й 😌 і во́лю 🕊️. На́ват калі́ я адчува́ю разгу́бленасць 😕 пе́рад ве́ліччу ко́смасу, яна́ больш не пало́хае, а хутчэ́й выкліка́е здзіўленне 😮, гонар і адказнасць.

1. ❓ 🌲 Дзе табе́ лягчэ́й супако́іцца: дома ці на прыро́дзе?
2. ❓ ⚔️ Ці атрымлі́ваецца ў цябе́ не зважа́ць на дробныя сва́ркі з лю́дзьмі?
3. ❓ ✨ Што апо́шнім ча́сам выклі́кала ў цябе́ сапра́ўднае здзіўленне?

---

Уве́чары, калі́ я вярта́юся дадо́му, пачу́цці́ стано́вяцца больш цё́плымі. Я пʼю гарба́ту ☕ і адчува́ю пяшчо́ту 💛 да сваі́х блі́зкіх. Ка́лі́ я чыта́ю верш Яку́ба Ко́ласа пра жада́ную 🌼 вясну́, мой сум 😔 зніка́е. Я ве́ру, што прыро́да прачне́цца 🌳, і лугí ды палí акры́юцца 🌱 зялё́наю траво́ю. Гэ́тыя ду́мкі прыно́сяць мне сапра́ўднае шча́сце ☺️ і замілава́нне 🥰. Хоць мая́ маладóсць 👶 не ве́рнецца так ху́тка, як со́нечныя дні, я супако́йваюся і адчува́ю удзя́чнасць 🤗 за ко́жны пражы́ты мо́мант. Навальні́ца 🌩️ за [в] акно́м ужо́ не здае́цца стра́шнаю, бо ўнутры́ мяне́ гучы́ць му́зы́ка 🎼 бу́дучай вясны́, яка́я абавязко́ва ве́рнецца.

1. ❓ ☕ Якую гарба́ту ты лю́біш піць, ка́лі́ хо́чаш адпачы́ць уве́чары?
2. ❓ 🤗 Каму́ ты магла́ б падзя́каваць сё́ння за добры настро́й?

---

🥣 Таблі́ца спражэ́ння дзеясло́ва «е́сці» ў цяпе́рашнім часе

Адзіно́чны лік	Мно́жны лік
я ем	мы ямо́
ты ясі́	вы ясце́
ён / яна́ / яно́ есць	яны́ яду́ць

---

✍️ Практыкава́нне: Уста́ўце дзеясло́ў «е́сці» ў слу́шнай фо́рме

1. 😊 Я ра́дасна _______ гара́чы суп, калі́ прыхо́джу дадо́му па́сля́ до́ўгага шпа́цыру.
2. 😤 Ты раздражнё́на _______ ка́шу, бо вы́мушаная спяша́цца ў шко́лу.
3. 🍲 Яна́ задаво́лена _______ мóркву на ку́хні пры цё́плым святле́.
4. 🏫 Мы ху́тка _______ бутэрбро́ды на перапы́нку, бо ма́ем шмат заня́ткаў.
5. 📱 Вы абыя́кава _______ пе́чыва і адначасо́ва гледзіцé но́выя відэа ў тэлефо́не.
6. 🍰 Яны́ сапра́ўды з пачуццём шча́сця _______ торт на свя́це ў го́нар дня нарóдзінаў.

1. 🍊 Ён з го́нарам _______ апельсі́н, бо сам набы́ў яго́ ў кра́ме за го́радам.
2. 😔 Я су́мна _______ сняда́нак, бо на ву́ліцы пахму́рна і няма́ со́нца.
3. 🥨 Мы з пяшчо́тай _______ вы́печку і слу́хаем му́зыку, яка́я гучы́ць у пако́і.
4. 🥪 Яны́ разгу́блена _______ свае́ сáндвічы, бо не паспе́лі вы́канаць дамáшняе зада́нне.
5. 🥐 Яна́ марко́тна _______ бу́лачку, калі́ адчува́е скру́ху і не хо́ча размаўля́ць.
6. 🥨 Ты здзі́ўлена _______ гэ́ты крэ́ндзель, бо ён ма́е нечака́ны і ціка́вы смак.
7. 🥗 Мы _______ гаро́дніну, бо хо́чам мець добры стан здаро́ўя ўзі́мку.
8. ❄️ Я спако́йна _______ я́блык і гляджу́ праз акно́ на густы́я сумёты.
9. 🥐 Вы сарамлі́ва _______ круаса́н у кавя́рні, бо не вéдаеце, якую ка́ву да яго вы́браць.
10. 🍦 Ты са стра́хам _______ хало́днае маро́зіва, бо баі́шся захварэ́ць у мо́цны маро́з.
11. 🥣 Мы з удзя́чнасцю _______ ха́тнюю е́жу, якую мату́ля прыгатава́ла для ўсё́й сям’і́.
12. 🍫 Ён _______ шакала́дку, пакýль  з натхне́ннем чыта́е цудо́ўны верш Ма́ксі́ма Багдано́віча.
13. 🥞 Я _______ блінцы́ і адчува́ю надзе́ю на сапраўды́ добры ве́чар.
14. 😒 Ты _______ вячэ́ру ў адзіно́це, калі́ твае́ сябры́ табе́ нічóга не пі́шуць.
15. 🍪 Вы раза́м _______ сма́чнае пе́чыва і абмярко́ўваеце пла́ны на зімо́выя вакáцыі.
16. 🥞 Я з замілава́ннем _______ блінцы́, якія нага́дваюць мне пра жада́ную вясну́.
17. 🍕 Яны́ сто́млена _______ пі́цу па́сля́ таго́, як увесь дзень вывуча́лі нямéцкую мо́ву.
18. 🍲 Яны́ ў ро́спачы _______ суп, бо на ву́ліцы мо́цная навальні́ца.

---

🥣 Таблі́ца спражэ́ння дзеясло́ва «е́сці» ў цяпе́рашнім часе

Адзіно́чны лік	Мно́жны лік
я ем	мы ямо́
ты ясі́	вы ясце́
ён / яна́ / яно́ есць	яны́ яду́ць

✍️ Практыкава́нне: Уста́ўце дзеясло́ў «е́сці» ў слу́шнай фо́рме

1. 🍫 Ён з натхненнем _______ шакаладку, пакуль чытае верш Максіма Багдановіча.
2. 🥗 Мы радасна _______ гародніну, каб падтрымаць добрае здароўе зімой.
3. 😒 Ты ў адзіноце _______ вячэру, калі сябры не адказваюць на паведамленні.
4. 🍕 Яны стомлена _______ піцу пасля доўгага працоўнага дня.
5. 🥣 Мы з удзячнасцю _______ хатнюю ежу, якую маці прыгатавала для нас раніцаю.
6. 🥐 Вы сарамліва _______ круасан у кавярні, бо маеце не шмат грошай.
7. 😊 Я з радасцю _______ гарачы суп, калі вяртаюся дадому пасля шпацыру.
8. 🍦 Ты з асцярогай _______ марозіва, бо на двары моцны мароз.
9. 🥪 Яны разгублена _______ свае сандвічы перад кантрольнаю работаю.
10. ❄️ Я спакойна _______ яблык і гляджу на вялікія сумёты за акном.
11. 🥞 Я з замілаваннем _______ блінцы, якія нагадваюць пра хуткую вясну.
12. 😔 Я з сумам _______ сняданак, сённяшняя раніца пахмурная.
13. 🥨 Ты здзіўлена _______ крэндзель і адчуваеш незвычайны смак.
14. 🍰 Яны з задавальненнем _______ торт на свяце ў гонар дня нараджэння сябра.
15. 🏫 Мы хутка _______ бутэрброды на перапынку паміж заняткамі.
16. 🍲 Яны ў роспачы _______ суп, слухаючы гром за вакном.
17. 🥐 Яна маркотна _______ булачку і маўчыць, бо перад гэтым чытала сумны верш.
18. 📱 Вы абыякава _______ печыва, адначасова гартаючы стужку профілю ў тэлефоне.
19. 🍊 Ён з гонарам _______ апельсін, які сам выбраў у краме.
20. 😤 Ты раздражнёна _______ кашу, бо зноў спазняешся.
21. 🥞 Я _______ блінцы і адчуваю, што вечар будзе спакойным і ўтульным.
22. 🍪 Вы разам _______ печыва і абмяркоўваеце планы на выходныя.
23. 🥨 Мы з пяшчотай _______ выпечку, слухаючы ціхую музыку.
24. 🍲 Яна задаволена _______ моркву на кухні, каб падтрымаць свай здароўе.

---

🧩 Табліца спражэння дзеяслова «даць» (просты будучы час)

Адзіночны лік	Множны лік
я дам	мы дамо́
ты дасі́	вы дасце́
ён / яна / яно дасць	яны даду́ць

📝 Практыкава́нне. Уста́ўце дзеясло́ў «даць» у слу́шнай фо́рме

1. 😊 Я ________ табе́ гэ́тую ці́ка́вую кні́гу, каб ты адчу́вала ра́дасць і ўтýльнасць, а рóспач і самóту.
2. 🧣 Ты ________ мне цё́плы ша́лік, калі́ на ву́ліцы бу́дзе́ мо́цны маро́з.
3. 🏠 Ён ________ нам ключы́ ад кватэ́ры, бо мы хо́чам прыбра́ць пако́й.
4. ☕ Мы ________ мату́лі ку́бак гара́чай гарба́ты пасля́ до́ўгага шпа́цыру ў ле́се.
5. 🍫 Вы ________ дзіця́ці сма́чную шакала́дку, і яно́ адра́зу супако́іцца.
6. ❄️ Яны́ ________ мне новыя бо́ты, калі́ я бу́ду́ до́ўга хадзі́ць па мóкрым сне́зе.
7. 🎒 Вы ________ мне запле́чнік, бо я паві́нен ісці́ ва універсітэ́т.
8. 🥣 Ты ________ бра́ту цё́плы суп, каб ён больш не адчува́ў мóцнага хóладу.
9. ☀️ Я ________ табе́ надзе́ю на ле́пшае, і ты не бýдзеш адчу́ваць ро́спачы.
10. 🧺 Яны́ ________ матýлі вядрó, калі́ я́на́ бу́дзе́ прыбіра́цца на ку́хні.
11. ⚖️ Я ________ табе́ пара́ду, як быць адка́зным за свой дзень, каб ты адчувáў сябé шчаслі́вым.
12. 🌳 Ты ________ мне во́лю шпацырава́ць аднаму́ ў гэ́тым прыго́жым бары́.
13. 🏙️ Гэ́тая гарадскáя атмас(ь)фéра ________ нам спако́й, калі́ мы зно́йдзем ці́хую ву́ліцу.
14. ✨ Гэты краявíд ________ вам натхне́нне, калі́ мы ра́зам по́йдзем глядзе́ць на мала́нку.
15. 🐈 Яны́ ________ кату́ малако́, калі́ ён бу́дзе му́ркаць каля́ пе́чы.
16. 🧤 Вы ________ сястры́ пальча́ткі, бо ў яе́ мо́цна ме́рзнуць ру́кі.
17. 🐕 Я ________ саба́ку е́жу, бо ён заўсё́ды ра́дасна сустрака́е мяне́.
18. 🥨 Яны́ ________ нам салóдкае пе́чыва, калі́ мы бу́дзем піць какавý уве́чары.
19. 📖 Я ________ табе́ пачыта́ць верш Ма́ксі́ма Багдано́віча пра буйны́я зо́ркі — тóлькі нагадáй мне.
20. 🤗 Яны́ абавязкóва ________ табе́ шчы́ру́ю пяшчо́ту і падзя́ку за тваю́ адка́знасць.
21. 🕯️ Яна́ ________ нам све́чку, і ў на́шай гасцё́ўні ста́не ве́льмі ўту́льна.
22. 🍎 Ты ________ абыя́каваму хло́пчыку я́блык, і ён табе́ падзя́куе.
23. 🛷 Вы ________ дзе́цям са́нкі, каб яны́ ве́села ката́ліся з гóркі.
24. 🌱 Мы ________ сабé ве́ру ў вясну́ і надзéю на лéпшае, калі́ прачыта́ем верш Ко́ласа.
25. 🚌 Наста́ўніца ________ ву́чням адка́з, калі́ пры́едзе на аўто́бусе ў шко́лу.

---

Практыкаванне. Вырáзна прачытайце наступныя сказы.

1. 🌞 Калі я чытаю верш Янкі Купалы "Сонцу", я адчуваю сум праз тое, што герой не ведаў радасці ў малалецтве і мусіў абіваць панскія парогі.
2. 🌌 Задумéннасць ахоплівае мяне, калі я гляджу на буйныя зоркі Геркулеса і разумею, што ўсе мы толькі падарожныя сярод нябёс.
3. ⛈️ Першы гром і маланка выклікаюць у мяне спалох, але потым прыходзіць замілаванне прыродай, якая абуджаецца і адзяваецца ва ўсё зялёнае.
4. 🏢 Лекар адчувае натхненне і адказнасць, калі кожны дзень дапамагае людзям на працы ў сваім кабінеце.
5. 💻 Супрацоўнікі ў [в] офісе часам адчуваюць нудý, калі вымушаныя а восьмай гадзіне раніцы адказваць на лісты на электроннай пошце.
6. ❄️ На вуліцы моцны мароз, таму дзяўчына яшчэ на парозе адчувае спалох і хутка адзявае шалік, каб не замéрзнуць.
7. 🏛️ Студэнтка на семінары адчувае сорам праз сваю памылку, але шчырасць і дабрыня настаўніцы дапамагае ёй вярнуць спакой і веру ў сябе.
8. 🚌 Пасажыры ў [в] аўтобусе глядзяць на слізкую шашý з занепакоенасцю, страхам і сумам, бо кожны хоча хутчэй апынýцца дома ў бяспецы.
9. 🕊️ Воля і каханне — гэта тыя пачуцці, якія даюць чалавеку шчасце нават тады, калі навокал пануюць сваркі і звадкі.
10. 🌱 Нават калі ў сэрцы пасялілася адзінота ці роспач, надзея заўсёды вернецца, як вяртаецца жаданая вясна ў вершы Якуба Коласа.

---

Падтэма: Сны і пачуцці

Практыкаванне. Якія сны ты бачыш на выявах? Якія эмоцыі яны ў цябе выклікаюць?

💤 Практыкаванне. Прачытай пачатак пытання і яго працяг. Скажы, якія эмоцыі ты б адчувала ў пэўным (рус. том или ином) сне.

Пыта́нне: Які́я эмо́цыі ты мо́жаш адчува́ць, калі́ сніш, што...

1. ☕ ...ты сядзі́ш ра́ніцай на ку́хні, пʼеш сма́чную гарбáту чорную і ніку́ды не спяша́ешся.
2. 📖 ...ты адкрыва́еш кні́гу і ба́чыш, што там напі́саны прыго́жы верш пра тваё жыццё́.
3. 👣 ...ты ідзе́ш па ву́ліцы ўзíмку і ра́птам разуме́еш, што забы́лася надзе́ць абу́так.
4. 🏫 ...ты прыхо́дзіш у шкóлу, а там пача́ўся іспы́т, да яко́га ты не рыхтава́лася.
5. ❄️ ...ты шпацыру́еш па зімо́вым ле́се, снег ве́льмі бе́лы, а паве́тра све́жае і прые́мнае.
6. 🚌 ...ты ста[й]і́ш на прыпы́нку, ба́чыш свой аўто́бус, але́ ён праязджáе мíма цябе і ты не мо́жаш да яго́ дабе́гчы.
7. 🎁 ...не́хта знаё́мы до́рыць табе́ шакала́дку і ка́жа, што ты ве́льмі до́бры чалаве́к.
8. 🚪 ...ты спрабу́еш адчыні́ць дзве́ры ў свою кватэру, але́ твой ключ чаму́сьці не падыхо́дзіць.
9. 🐕 ...ты шпацырýеш у па́рку са сваі́м саба́кам, ён ра́дасна бе́гае па траве́ і гуля́е з табо́й.
10. 🕯️ ...ты запа́льваеш све́чку ў цё́мным пако́і, і адра́зу стано́віцца ве́льмі ўту́льна.
11. 📞 ...табе́ тэлефану́е стары́ ся́бар, яко́га ты ве́льмі даўно́ не ба́чыла і не чу́ла́.
12. 🧺 ...ты цэ́лы дзень прыбіра́еш у кватэ́ры, але́ пако́і ўсё ро́ўна застаю́цца бру́днымі.
13. 🌷 ...ты ба́чыш, як у тваі́м са́дзе пачына́юць расці́ пе́ршыя веснавы́я кве́ткі.
14. 🏙️ ...ты ідзе́ш па незнаё́мым го́радзе, вако́л шмат людзе́й, і ты не ве́даеш даро́гі дадо́му.
15. 🤗 ...блі́зкі чалаве́к мо́цна абдыма́е цябе́ і дзя́куе за тваю́ дапамо́гу.
16. 🧊 ...ты ідзе́ш па лёдзе, ён ве́льмі слі́зкі, і ты баі́шся ўпа́сці ко́жную секу́нду.
17. 😴 ...ты мо́цна хо́чаш спаць, кладзе́шся ў ло́жак, але́ вако́л ве́льмі гу́чна гра́е му́зыка, што замінáе табе заснуць.
18. 🍲 ...ты ясі́ цё́плы суп, які́ звары́ла мату́ля, і адчува́еш сябе́ як у дзяці́нстве.
19. 💼 ...ты спазня́ешся у шкóлу, бяжы́ш па шашы́, а час ідзе́ ве́льмі ху́тка, і ты разумеш, што не паспéеш.
20. ✨ ...ты глядзі́ш у [в] акно́ і ба́чыш, як у не́бе паво́льна з’яўляюцца буйны́я зо́ркі. ----

Правіла: -ка замяняецца на -цы: скрынка (рус. коробка) → у скрынцы.

🌠 зо́рка → на ..., 🌾 луг → на ..., 🚪 паро́г → на ..., 🌩️ мала́нка → пры ..., 🎻 му́зыка → у ..., 🌿 прыро́да → на ..., 🌬️ паве́тра → на ..., 🏙️ ву́ліца → на ..., 👣 асфа́льт → на ..., 🏢 ко́рпус → у ..., 🧪 лабарато́рыя → у ..., 🏛️ універсітэ́т → ва ..., 📚 энцыклапе́дыя → у [в] ..., 🛋️ гасцё́ўня → у ..., 🧱 падло́га → на ..., 🪑 крэ́сла → на ..., 🍫 шакала́д → у ..., 🥨 пе́чыва → у ..., 🍯 мёд → у ..., 🧂 соль → на ..., 🥔 бульба → на ..., 🧺 ку́хня → на ..., 🏢 о́фіс → у [в] ..., 🗄️ кабіне́т → у ..., 📧 по́шта → на ..., 💻 сайт → на ..., 📱 про́філь → у ..., 💬 семіна́р → на ..., 📉 ле́кцыя → на ..., 📑 а́ркуш → на ..., 🏔️ схіл → на ..., 🌊 стаў → на ..., 🌊 руча́й → у ..., 🧤 пальча́тка → па ..., 👒 ша́пка → на ..., 🛣️ даро́га → на ..., 🛣️ шаша́ → па ..., 🚗 аўто́бус → у [в] ..., 🌊 лу́жына → у ..., 🍂 маладóсць → у ..., 👶 мале́цтва → у ..., 🌍 свет → у ..., 💔 бяда́ → у ..., 🏰 па́лац → у ..., 🛶 падаро́жжа → у ..., 🤝 дапамо́га → у ..., ⚖️ зго́да → у ..., 🤍 шчы́расць → у ..., 😠 злосць → у ..., 😳 со́рам → у ..., 🙄 разгу́бленасць → у ..., 😔 крыўда → у ..., 🤔 заду́меннасць → у ..., 🌑 само́та → у ..., 😐 нуда́ → у ..., 😁 шча́сце → у ..., 🌟 натхне́нне → у ..., 🫂 замілава́нне → у ..., 🥀 ро́спач → у ..., ❄️ маро́з → на ..., 💨 ве́цер → на ..., 🌨️ снег → на ..., 🛤️ лёд → на ..., 🌩️ навальні́ца → пры ..., 🏙️ раён → у ..., 🌳 гай → у ..., 🌲 бор → па ..., ⛲ сквер → у ..., 🏡 кватэ́ра → у ..., 🏠 віта́льня → у ..., 🍽️ рэстара́цыя → у ..., ☕ кавя́рня → у ..., 🍸 бар → у ..., ⏳ гадзі́на → а шостай ...

---

Практыкаванне. Праспрагайце пададзеныя дзеясловы згодна з пазначаными займеннікамі ў цяперашнім часе.

Правіла:

рус. -ет → -е

рус. -ит → -іць / -ыць

рус. -ат/ -ят/ -ут/ -ют → -аць/ -яць/ уць/ -юць

1. 🧤 надзяваць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
2. 🎿 хадзіць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
3. ❄️ гуляць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
4. ☃️ ляпіць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
5. 🧣 насіць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
6. 🏠 сядзець → ты ..., ён / яна..., яны ...,
7. 🔥 грэць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
8. 🧊 слізгаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
9. 🌨️ марыць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
10. 🧊 пáдаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
11. ❤️ любіць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
12. 💞 кахаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
13. 😶 маўчаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
14. 🏫 вывучаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
15. 🏪 набываць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
16. 🕯️ запальваць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
17. 🚿 прымаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
18. 🧹 прыбіраць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
19. 📦 складаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
20. 🤒 мерзнуць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
21. 🎧 слухаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
22. 📖 чытаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
23. 🗣️ размаўляць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
24. 🧼 чысціць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
25. 🤝 дапамагаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
26. 🧸 чхаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
27. ❓ адказваць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
28. 🧩 тлумачыць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
29. 💡 цяміць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
30. 🛒 набываць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
31. 📢 выклікаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
32. 🗣️ абмяркоўваць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
33. 🏃 бегчы (рус. бежать) → ты ..., ён / яна..., яны ...,
34. 🔍 шукаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
35. 🙌 хваліць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
36. 🚫 замінаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
37. 📢 паведамляць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
38. 💡 дазваляць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
39. ✋ трымаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
40. 🤝 сустракаць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
41. 🤔 лічыць → ты ..., ён / яна...,, яны ...,
42. 🎼 спяваць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
43. ☀️ свеціць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
44. 🧣 адзяваць → ты ..., ён / яна..., яны ...,
45. 📺 глядзець → ты ..., ён / яна..., яны ...

Практыкаванне. Выразна прачытайце наступныя сказы:

1. 🧥 Я адзяваю цёплую куртку і іду ў школу.
2. 🧣 Я нашу зімовы шалік, бо надвор’е халоднае.
3. ❄️ Я ляплю снегавую бабу, і мне весела.
4. 🧊 Я слізгаю па лёдзе, але трымаюся ў руках.
5. 🔥 Я грэю рукі, бо ў паветры моцны мароз.
6. 🌨️ Снег падае ціха, і ў доме ўтульна.
7. 📚 Я люблю літаратуру і чытаю верш увечары.
8. 🏫 Я хаджу ў школу штодня, амаль не спазняюся.
9. 😶 На ўроку я маўчу ўвесь час і слухаю.
10. 📝 Мне не падабаецца гэты прадмет, але я стараюся.
11. 🎒 У мяне тройкі па прадметах, і мне сорамна.
12. 👩‍🏫 У нас змянілася настаўніца, і гэта здзівіла.
13. 📖 Настаўніца вядзе прадмет спакойна і вельмі лагічна.
14. 🏠 Я сяджу дома, бо няма ветру і снегу.
15. ☀️ Сонечнае надвор’е ўплывае на мой настрой.
16. 🌧️ Сёння няма дажджу, і на дварэ суха.
17. 🎨 Я фарбую валасы, бо хачу новых адчуванняў.
18. 🌅 Я пафарбавалася раніцай і адчула гонар.
19. 🩶 У мяне цёмна-шэрае валоссе, і мне падабаецца.
20. 😴 Я легла спаць позна і трошкі праспала.
21. ⏰ Я прачнулася раніцай а палове на дзявятую.
22. 😤 Абураны чалавек крычыць, але я маўчу.
23. 📦 Я іду ў пункт выдавання замоў пасля заняткаў.
24. 👕 Я надзяваю байку, бо дзіўна цёпла.
25. 🍪 Ён хутка есць печыва з шакаладам у пакоі.
26. 🍲 Я радасна ем гарачы суп і адчуваю скаж.
27. 😳 Мне сорам за памылку, але я выпраўляюся.
28. 🌌 Я гляджу на буйныя зоркі і задумляюся.
29. 💬 Пасля заняткаў я планую карэктаваць тэксты.
30. 🚶 Я шпацыраваў па зімовым лесе без абутку.

• её, … неё → яе
• ей, … ней → ёй
• его, него → яго
• им, … ним → [й]ім
• (на) нём → (на) [й]ім

Практыкаванне. Перакладзіце займеннікі ў дужках на беларускую мову.

1. 📦 Пу́нкт вы́дачы замо́ў працу́е до́бра, і лю́дзі ча́ста прыхо́дзяць у (него).
2. 🎨 Дзяўчы́на пафарбава́ла валасы́ ў цёмна-шэ́ры ко́лер, і гэ́та пасу́е (ей).
3. 🧡 Каха́ць чалаве́ка — зна́чы́ць заўсё́ды шчы́ра ве́рыць у (него).
4. 🏥 Ле́кар за́ра́з на лякарне́вым, бо здаро́ўе такса́ма ве́льмі ва́жнае для (него).
5. ⛸️ Слі́згаць па лё́дзе ве́льмі ве́села, ка́лі ты ўпэ́ўнена стаі́ш на (нём).
6. 📱 Дзяўчы́на глядзе́ла карці́нкі ў сацсе́тках, паку́ль я́ны не надаку́чылі (ей).
7. 🏫 Наста́ўніца вядзе́ ці́кавы прадме́т, таму́ мы заўсё́ды ўва́жліва слу́хаем (её).
8. 🧥 Ма́ма набыла́ цёплую ку́ртку, каб (ей) было́ больш уту́льна.
9. 🧣 Твой но́вы зімо́вы ша́лік ве́льмі прыго́жы, я ма́ру, каб ты мне даў панасі́ць (его).
10. 🍲 Я́на ра́дасна есць гара́чы суп, я́кі ма́ці прыгатава́ла спецыя́льна для (неё).
11. 😡 Абу́раны чалаве́к адчува́е со́рам шáпку, якáя былá на (нём).
12. 🏠 Ка́лі сябро́ўка прыйшла́ ў ха́ту, мы адра́зу прапанава́лі (ей) пае́сці.
13. 📚 Гэ́ты скла́даны іспы́т вы́клікаў у (неё) вялі́кі жах.
14. ❄️ Сё́ння на ву́ліцы ве́льмі прыго́жа, і снег па́дае акура́т на (него).
15. 🧥 Трэ́ба хутчэ́й надзява́ць цёплую ку́ртку, каб (ей) не было́ хало́дна ўзі́мку.
16. 👩‍🏫 Наста́ўніца праяві́ла дабры́ню, і мы за гэ́та ве́льмі ўдзя́чны (ей).
17. ☕ Бабу́ля прыгатава́ла сма́чную гарба́ту і пакла́ла кава́лачак цытры́ны ў (её).
18. 🧺 Яму́ трэ́ба прыбра́ць пако́й, паку́ль ба́цькі не пачалі́ сва́рыцца на (него).
19. 📱 Глядзе́ць у сацсе́тках ро́зныя ві́дэа ста́ла ва́жнаю спра́ваю для (него).
20. 🏫 Наста́ўніца вядзе́ ці́кавы прадме́т, і мы заўсё́ды ўва́жліва (её) слу́хаем.
21. ⛄ Мы вы́рашылі ляпі́ць снегаву́ю ба́бу і паста́віць по́бач з (ней) мятлу́.
22. 🧡 Каха́ць чалаве́ка азнача́е ве́рыць у (него) і заўсё́ды быць по́бач.
23. 🧣 Дзяўчы́на надзе́ла но́вы зімо́вы ша́лік, бо (ей) ста́ла ве́льмі хо́ладна на дварэ́.
24. ⛄ Мы зляпі́лі вялі́кую снегаву́ю ба́бу і паста́вілі старо́е вядро́ на (неё).
25. 😴 Сё́ння я́на по́зна ле́гла спа́ць, таму́ сто́ма мо́цна апано́ўвае (её).
26. 📦 Пу́нкт вы́дачы замо́ў працу́е дапазна́, і мы ча́ста захо́дзім у (него).

Практыкаванне. Перакладзіце займеннікі ў дужках на белрарускую мову.

1. 🚌 Пасажыры зайшлі ў аўтобус, і кіроўца хутка павёз (их) у цэнтр.
2. 🎨 Дзяўчыне падабаюцца пафарбаваныя валасы, таму яна заўсёды сочыць за (ними).
3. 😊 Маё шчырае каханне дапамагае (им) адчуваць сябе ў поўнай бяспецы.
4. ✍️ Я планую карэктаваць гэтыя тэксты, каб пасля адправіць (их).
5. 🌞 Сонечнае надвор'е ўплывае на настрой, і яно вельмі падабаецца (им).
6. 🍭 Не купляй столькі смакоццяў, бо дзеці хутка з’ядуць (их).
7. 🌌 Буйныя зоркі свецяць ярка, і я доўга глядзеў на (них).
8. 🥐 Сябры ядуць выпечку з пяшчотай, бо яна вельмі падабаецца (им).
9. 🍰 Яны ядуць торт з пачуццём шчасця, якое вельмі патрэбнае (им).
10. 🚌 Пасажыры ў аўтобусе моўчаць, бо стома вельмі моцна ўплывае на (них).
11. 🌞 Сонечнае надвор'е за акном заўсёды выклікае ў (них) пачуццё радасці.
12. 😢 Адзінота ў сэрцы і роспач часам перашкаджаюць (им) рухацца далей.
13. 🥐 Яны ядуць выпечку з пяшчотаю, бо яна вельмі падабаецца (им).
14. 🚶 Шпацыраваць па зімовым лесе — гэта найлепшы спосаб адпачыць для (них).

Скланенне займеннікаў

Жаночы род:

1. её, … неё → яе
2. ей, … ней → ёй

Мужчынскі род:

1. ему, … нему → яму
2. его, него → яго
3. им, … ним → [й]ім

1. 😊 я (ему) ўдзя́чная
2. 🎁 ён дорыць (ей) падару́нак
3. 📩 яна пі́ша (ему) па́ведамленне
4. 🧠 мы ўве́сь час ду́маем пра (него)
5. 🕯️ вы ўспаміна́еце пра (неё) ўве́чары
6. 🎧 ён уважліва слу́хае (ее)
7. 🗣️ яна кáжа (ему) пра́ўду
8. 🤝 мы давяра́ем (ей)
9. 🧩 вы тлу́мачыце (ему) пра́віла
10. 🧭 яны паказва́юць (ей) даро́гу
11. 🧥 ма́ма дапамага́е (ей) адзе́ць ку́ртку
12. ☕ ба́буля наліва́е (ей) гарба́ту
13. 🍪 сястрá часту́е (его) печы́вам
14. 🧣 бра́т дорыць (ей) цё́плы ша́лік
15. 🌿 дачка́ жада́е (ему) спако́ю
16. 🌱 сябры даю́ць (ей) надзе́ю
17. 😮 наста́ўніца здзіўля́ецца (ему)
18. 😠 ён злуéцца на (неё)
19. 😤 яна раз’ю́шаная, бо бáчыць (него)
20. 😔 мы кры́ўдзімся на (неё)
21. 🧊 ён застае́цца абыяка́вы пры (ней)
22. 🤍 мы адчува́ем пяшчо́ту да (неё)
23. 🥰 ён за́мілаваны (ей)
24. 😳 яму́ со́рамна перад (ней)
25. 🕊️ яна зычыць (ему) усяго найлепшага
26. ⚖️ бра́т нагадва́е (ей) пра адказна́сць
27. 🏰 дзяўчы́на сустрака́ецца з (ним) у за́мку
28. 🍷 госці сядзя́ць пры (ней) за стало́м
29. 🍽️ мы дзялі́мся з (ней) е́жай
30. 🥘 ма́ці гату́е (ему) вячэ́ру
31. 🐾 дзяўча́ты шпацыру́юць з (ним) па парку́
32. 🌨️ хло́пец чака́е на (её) ў заве́ю
33. 🥶 ім хо́ладна без (неё)
34. 😁 дзе́ці адчува́юць шчасце́ з (ней)
35. 😢 (ей) станóвіцца сумна без (него)
36. 😴 мы ху́тка стамля́емся без (её)
37. ✨ яна натхня́ецца (им)
38. 📚 наста́ўнік ра́іць (ей) прачыта́ць ве́рш
39. 🧭 мы шука́ем (ее) ў нато́ўпе
40. 🪟 хлопцы глядзя́ць на (нее) праз акно́
41. ❤️ яна каха́е (его)

Практыкаванне. Адкажыце на наступныя пытанні на тэму "Эмацыйны стан".

1. 😊 Які ў Вас сёння настрой і чаму?
2. 🛠 Чым Вы займаліся сёння і ўчора?
3. 🌦️ Якое зараз надвор’е ў Маскве і як яно ўплывае на Ваш настрой?
4. 😌 Што звычайна дапамагае Вам супакоіцца, калі Вы хвалюецеся?
5. 😟 Калі Вы апошнім часам адчувалі занепакоенасць, што яе выклікала?
6. 😄 Што Вас радуе  часцей за ўсё ў штодзённым жыцці?
7. 😔 Калі Вам сумна, што Вы робіце, каб стала лягчэй?
8. 😠 Што можа Вас раззлаваць?
9. 🙏 За што Вы можаце адчуваць ўдзячнасць?
10. 🥰 Калі Вы адчуваеце пяшчоту або цеплыню?
11. 🌙 Які настрой у Вас бывае ўвечары перад сном?

• её, … неё → яе
• ей, … ней → ёй
• его, … него → яго
• им, … ним → [й]ім
• (на) нём → (на) [й]ім (на кім?)
• ими, … ними → [й]імі
• их, … них → [й]іх

Практыкаванне. Перакладзіце займеннікі ў дужках на беларускую мову.

1. 🥐 Сябры ядуць выпечку з пяшчотай, бо яна вельмі падабаецца (им).
2. 📱 Дзяўчына глядзела карцінкі ў сацсетках, пакуль яны не надакучылі (ей).
3. 🏫 Настаўніца вядзе цікавы прадмет, і мы заўсёды ўвáжліва (её) слýхаем.
4. 😴 Сёння яна позна лягла спаць, таму стома моцна апаноўвае (её).
5. 🎨 Дзяўчына пафарбавала валасы ў цёмна-шэры колер, і гэта пасуе (ей).
6. 🏠 Калі сяброўка прыйшла ў хату, мы адразу прапанавалі (ей) паесці.
7. 👩‍🏫 Настаўніца праявіла дабрыню, і мы за гэта вельмі ўдзячныя (ей).
8. 🧣 Твой новы зімовы шалік вельмі прыгожы, я мару, каб ты мне даў панасіць (его).
9. 📦 Пункт выдачы замоў працуе добра, і людзі часта прыходзяць у (него).
10. 🧡 Кахаць чалавека — значыць заўсёды шчыра верыць у (него).
11. 🌞 Сонечнае надвор'е за акном заўсёды выклікае ў (них) пачуццё радасці.
12. 🥐 Яны ядуць выпечку з пяшчотаю, бо яна вельмі падабаецца (им).
13. ❄️ Сёння на вуліцы вельмі прыгожа, і снег падае акурат на (него).
14. 🧥 Трэба хутчэй надзяваць цёплую куртку, каб (ей) не было халодна ўзімку.
15. ☕ Бабуля прыгатавала смачную гарбату і паклала кавалачак цытрыны ў (её).
16. 🧺 Яму трэба прыбраць пакой, пакуль бацькі не пачалі сварыцца на (него).
17. 🍰 Яны ядуць торт з пачуццём шчасця, якое вельмі патрэбнае (им).
18. 📱 Глядзець у сацсетках розныя відэа стала важнаю справаю для (него).
19. 🌌 Буйныя зоркі свецяць ярка, і я доўга глядзеў на (них).
20. 🍭 Не купляй столькі смакоццяў, бо дзеці хутка з’ядуць (их).
21. 🧡 Кахаць чалавека азначае верыць у (него) і заўсёды быць побач.
22. 🎨 Дзяўчыне падабаюцца пафарбаваныя валасы, таму яна заўсёды даглядае (их).
23. 🚌 Пасажыры зайшлі ў аўтобус, і кіроўца хутка павёз у цэнтр.
24. 🧣 Дзяўчына надзела новы зімовы шалік, бо (ей) стала вельмі холадна на дварэ.
25. ⛸️ Слізґаць па лёдзе вельмі весела, калі ты ўпэўнена стаіш на (нём)
26. 📦 Пункт выдачы замоў працуе дапазна, і мы часта заходзім у (него).
27. 🚌 Пасажыры ў аўтобусе моўчаць, бо стома вельмі моцна ўплывае на (них).
28. 🌞 Сонечнае надвор'е ўплывае на настрой, і яно вельмі падабаецца (им).
29. 🧥 Мама набыла цёплую куртку, каб (ей) было больш утульна.
30. ⛄ Мы вырашылі ляпіць снегавую бабу і паставіць побач з (ней) мятлу.
31. 😢 Адзінота ў сэрцы і роспач часам перашкаджаюць (им) рухацца далей.
32. 📚 Гэты складаны іспыт выклікаў у (неё) вялікі жах.
33. ✍️ Я планую карэктаваць гэтыя тэксты, каб пасля адправіць (их).
34. 🏥 Лекар зараз на лякáрневым, бо здароўе таксама вельмі важнае для (него).
35. 😊 Маё шчырае каханне дапамагае (им) адчуваць сябе ў поўнай бяспецы.
36. 🚶 Шпацыраваць па зімовым лесе — гэта найлепшы спосаб адпачыць для (них).
37. 😡 Абураны чалавек адчувае сорам, бо на (нём) была дзіўная шапка.
38. 🍲 Яна радасна есць гарачы суп, які маці прыгатавала спецыяльна для (неё).
39. ⛄ Мы зляпілі вялікую снегавую бабу і паставілі старое вядро на (неё).

---

Пытанні:

1. 📱 Ці ўплыва́юць сацыя́льныя се́ткі на твой настро́й? Як менаві́та?
2. 🎧 Яка́я му́зы́ка дапамага́е табе́ узня́ць свой настро́й?
3. 📚 Ці ча́ста ты хвалю́ешся пе́рад кантро́льнымі або́ іспы́тамі?
4. 👭 З кім табе́ найлягчэ́й падзялі́цца сваі́мі пачу́ццямі?
5.  💭 Пра што ты найчасце́й ду́маеш пе́рад сном?
6. 🎨 Ці мáеш ты занятак, якí дапамага́е табе́ адчува́ць сябе́ лепш?
7. 🌟 Яку́ю эмо́цыю ты хаце́ла б адчува́ць найчасце́й?

---

🧩 Практыкаванне. Перакладзіце 15 сказаў з рускай мовы на беларускую.

1. 😊 Я чувствую радость, когда дети катаются на санках.
2. 😔 Мы чувствуем грусть, когда долго сидим дома зимой в одиночестве.
3. 😠 Он чувствует злость, когда падает на льду.
4. 😟 Она чувствует беспокойство, потому что дорога очень скользкая.
5. 😨 Они чувствуют страх, когда машины едут рядом.
6. 😳 Я чувствую стыд, когда не могу ответить на вопрос.
7. 🤗 Мы чувствуем благодарность, потому что мама купила вкусный чай.
8. 😌 Он чувствует спокойствие, когда смотрит на снег.
9. 😤 Она чувствует раздражение, потому что шарф на шее колется.
10. 😞 Они чувствуют отчаяние и не знают, что делать.
11. 😮 Я чувствую удивление, когда вижу большие сугробы.
12. 🥱 Мы чувствуем усталость, когда весь день учим слова.
13. 🌟 Она чувствует вдохновение, когда гуляет по лесу зимой.
14. 💛 Он чувствует нежность, когда кот спит рядом.
15. 🧊 Я чувствую равнодушие, но мои друзья играют в снежки и радуются.

---

Практыкаванне. Выразна прачытайце наступныя сказы:

1. 🏠 Настаўніца вядзе вельмі цікавы прадмет, таму я люблю вывучаць літаратуру і заўсёды з задавальненнем хаджу ў школу.
2. 🛒 Сёння раніцай я змагла набыць у краме смачнае печыва з шакаладам і прыгожую цёплую куртку.
3. ❄️ Калі на дварэ падае снег і дзьме моцны вецер, прыемна сядзець дома і піць гарачую гарбату.
4. 🧣 Зімой трэба насіць зімовы шалік і адзяваць цёплую куртку, каб не мёрзнуць на холадзе.
5. ☕ Пасля складаных заняткаў я прыйшла ў хату, прыбрала пакой і пачала піць гарбату з цытрынаю.
6. 🕯️ Цяпер на свята Калядаў мы заўсёды будзем запальваць свечку на кухні, каб адчуваць спакой і ўтульнасць.
7. 📦 Пункт выдавання замоў працуе добра, таму я змагу хутка забраць сваю замову і прыйсці дамоў.
8. 🎨 Сёння рáненька я вырашыла пафарбаваць свае валасы ў цёмна-шэры колер, які вельмі пасуе да майго твару.
9. ☀️ Сонечнае надвор'е за акном заўсёды ўплывае на мой настрой і выклікае ў мяне толькі станоўчыя эмоцыі.
10. 🧸 Маленькае дзіця абыякава есць печыва, і здаецца, што яно зусім не ведае радасці і шчасця ў дзяцінстве.
11. 🌌 Позна ўвечары мяне ахоплівае задуменнасць, калі я доўга гляджу на буйныя зоркі праз акно пакоя.
12. 🚌 Пасажыры ў аўтобусе спакойна глядзелі на слізкую шашу і шчыра верылі, што [й]іх доўгая паездка будзе бяспечнаю.
13. 🍰 Мы ямо прыгожы вясёлкавы торт з пачуццём шчасця, пакуль матуля вядзе цікавую размову пра нашыя вакацыі.
14. 🧥 Трэба зашпілíць цёплую куртку і пачаць грэць рукі, бо адчуваць моцны холад — гэта вельмі непрыемна.
15. 😴 Я планую легчы спаць своечасова, каб добра выспацца і нáват раненька адчуваць сябе бадзёраю і вельмі моцнаю.

---

Месны склон ды адзенне: https://learningapps.org/display?v=pwpzeyn3k26

---

Практыкаванне. Перакладзіце сказы на беларускую мову.

1. 😊 Я чувствую радость и спокойствие, когда дома всё хорошо.
2. 😌 Ты чувствуешь спокойствие и надежду, когда отдыхаешь вечером.
3. 😔 Он чувствует грусть и печаль, когда весь день один.
4. 😠 Она чувствует злость и раздражение, когда всё сложно.
5. 😟 Мы чувствуем беспокойство и страх, когда не получаем ответа от коллег.
6. 😨 Вы чувствуете страх и тревогу, потому что находитесь в новом месте.
7. 😳 Они чувствуют стыд и растерянность, когда делаете много ошибок. 🙏 Я чувствую благодарность и нежность к близким людям.
8. 😴 Ты чувствуешь усталость и сонливость после долгого дня.
9. ✨ Он чувствует вдохновение и радость, когда видит результат в своей работе.
10. 💛 Она чувствует любовь и искренность при разговоре с друзьями и членами семьи.
11. 🧊 Мы чувствуем равнодушие и скуку без общения с близкими людьми.
12. 😞 Вы чувствуете отчаяние и обиду, когда нет поддержки.
13. 🌱 Они чувствуют надежду и ответственность за своё решение.
14. 😊 Я чувствую счастье и радость, когда спокойно работаю над новым проектом.