У сусвеце коней

Практыкаванне. Распавядзіце пра гісторыю развіцця адносін паміж чалавекам і коньмі, выкарыстоўваючы комікс ніжэй.

🐎 Коні і людзі: гісторыя ўзаемадзеяння

Коні — адны з самых (близких) да чалавека жывёл. Спачатку, у старажытныя (времена), людзі палявалі на іх дзеля мяса і (кожи). Але паступова яны заўважылі, што гэтая (сильная) і (умная) жывёла можа быць не (только) здабычай, але і надзейным памагатым.

Каля пяці тысяч гадоў (назад) пачалася гісторыя прыручэння 🏡 коней. З таго (времени) яны сталі выкарыстоўвацца для (работы в поле) і (перевозки) грузаў 📦. Для шмат якіх (народов) конь быў сімвалам багацця 💰 і моцы.

У антычным (мире) 🏛️ коні былі незаменнымі ў арміі: конніца (делала) войска магутнейшым. У сярэднявеччы (рыцари не могли) ўявіць сябе без баявога каня. Ён быў (другом) у дарозе і абаронцам (в битве).

З цягам часу ролю коней (в жизни) людзей паступова (заменили) машыны і (техника). Аднак коні (не исчезли) з адносін паміж (человеком и природой). Яны засталіся ў спорце, (искусстве) і традыцыях 🎭. Конны спорт, іпадромы, верхавыя (прогулки) — усё гэта нагадвае нам пра (длинную) гісторыю (дружбы между) чалавекам і канём.

Сёння (лошадь) — гэта не толькі ўвасабленне (красоты и силы), але і жывёла, якая (помогает) чалавеку (чувствовать) повязь ☯️ з прыродаю. Людзі (учатся) разумець «мову цела» каня: яго (движения), паставы, нават выраз (глаз). І (если) чалавек паважае каня і (доверяет ему), конь (отвечает) тым самым. ❤️

Скланенне слова “конь”

Склoн	Адзіночны лік	Множны лік
Назоўны (хто? што?)	конь	коні
Родны (каго? чаго?)	каня	коней
Даўальны (каму? чаму?)	каню	коням
Вінавальны (каго? што?)	каня	коней
Творны (кім? чым?)	канём	коньмі
Месны (дзе? на кім? у чым?)	на кані	на конях

📝 Практыкаванне. Устаўце ў сказы слова «конь» у патрэбнай форме (адзіночны ці множны лік). Назоўны склон не выкарыстоўваецца.

1. Я бачу белага __________ на дарозе.
2. Мы падышлі да прыгожага __________.
3. Дзяўчынка захаплялася грацыёзнымі __________.
4. Я распавядаў сябрам пра хуткіх __________.
5. Старажытныя ваяры ганарыліся баявымі __________.
6. Дзеці прынеслі моркву для хатняга __________.
7. Старажытныя паляўнічыя лавілі дзікіх __________.
8. Гаспадар быў задаволены працавітымі __________.
9. Турысцкая група паехала ў лес на спакойных __________.
10. Мы заўважылі сляды ад капытоў __________ каля ракі.
11. У пастаўніку стаялі тры чорныя __________.
12. Я любаваўся грацыёзным __________ у лузе.
13. Дзяўчына ад маленства марыла пакатацца на жвавых __________.
14. Мы атрымалі падарунак ад сябра — статнага __________.
15. Каралеўская карэта была запрэжаная прыгожымі  __________.
16. Асілак паклала руку на шыю свайго вернага __________.
17. Яны ганарыліся перамогай сваіх __________ у спаборніцтвах.
18. Мы прайшлі праз поле на сваіх уласных __________.
19. Гаспадар гладзіў стомленага __________ пасля знясільнай працы.
20. На вяселле прывялі ўпрыгожаных __________ з суседняй вёскі.

📘 Практыкаванне. Утварыце ад пададзеных ніжэй словаў формы меснага склону з дапамогаю прыназоўнікаў на, у, пры, па.

📘 Практыкаванне. Утварыце ад пададзеных ніжэй словаў формы меснага склону з дапамогаю прыназоўнікаў на, у, пры, па.

Схема-напамін:

• -ка (ж.р.) → -цы: казка → у казцы
• -ка (ж.р.) (націск.) → рака → у рацэ
• -к (м.р., н.р.) → -ку: парк → у парку
• -г (м.р.) → -зе: парог → на парозе
• зацвярдзелы зычны (Ж, Ш, Дж, Ч, Р + Ц) → -ы: плошча → на плошчы
• мяккі зычны → -і: конь → на кані
• астатнія выпадкі → -е: лес → у лесе
• мужчынскі род → -у/-ю: на студэнту, пры кавалю
• балота → у балоце

---

Словы для практыкавання:

конь, поле, войска, дарога, бітва, фестываль, спорт, традыцыя, музей, іпадром, мастацтва, армія, карэта, рынак, сімвал, князь, гармонія, прырода, прыручэнне, сяброўства

---

📘 Практыкаванне. Надайце назоўнікам у дужках форму меснага склону.

1. У старажытным (войска) коні адыгрывалі вялікую ролю.
2. На шырокім (поле) рыцары чакалі нападу ворагаў.
3. Коннікі з князем ішлі  па камянистай (дарога) .
4. У сярэднявечнай (армія) не маглі абысціся без коней.
5. На (іпадром) праходзілі штогадовыя спаборніцтвы.
6. У (музей) гісторыі мы ўбачылі старажытныя сёдла.
7. У (мастацтва) конь заўсёды быў сімвалам моцы.
8. На (фестываль) прэзентавалі паказы з удзелам коней.
9. У (культура) шмат якіх народаў конь меў асаблівае месца.
10. У (бітва) рыцар трывала абапіраўся на свайго каня.
11. У залатой (карэта) ехалі заможныя людзі.
12. На (рынак) ганарыста стаялі коней для продажу.
13. Пры (прыручэнне) коней людзі былі вельмі паслядоўнымі і асцярожнымі.
14. На (конь) трывала сядзеў юнак.
15. У (сяброўства) чалавека і каня схавана шмат нечаканых фактаў.
16. На (плошча) паказвалі рыцарскія турніры.
17. Трэба прызнаць, што на (прырода) конь адчувае сябе вальнейшым.
18. На (гербы) багатых родаў часцяком можна пабачыць выявы коней.
19. Пры (князь) заўсёды былі баявыя коні.