Японія

Практыкаванне. Што з прыведзенага Вы бачыце на малюнку, размешчаным ніжэй:

• Самурай — воінская каста, якая захоўвала кодэкс гонару бусідо
• Гейша — жанчына — выканаўца традыцыйных мастацтваў
• Маскі тэатра Но — сімвал класічнага японскага тэатру
• Мандзю — салодкі пірожок, прыгатаваны на пары, часта з пастай з чырвонай фасолі “анка” (рус. анко)
• Гарады з мноствам шматпавярховікаў
• Прагрэсіўныя тэхналогіі
• Анімэ і манга
• Катана — традыцыйны самурайскі меч
• Храм Хару-дзі (рус. Хорю-дзи) — адзін з найстарэйшых драўляных будынкаў у свеце
• Танец з веерам — элемент традыцыйных японскіх выступаў
• Фудзіяма — святая гара, нацыянальны сімвал
• Торыі — вароты, што пазначаюць уваход у святое месца
• Сад з камянямі — частка дзэн-культуры і медытацыі
• Каліграфія — мастацтва прыгожага пісьма
• Сакура — вішня, сімвал прыгажосці і ціхамірнасці (рус. безметежности)
• Хакусай — мастак эпохі Эда, вядомы гравюрай «Вялікая хваля»
• Будыйскі храм — частка рэлігійнай традыцыі Японіі
• Кандзі — іерогліфічнае пісьмо, запазычанае з Кітая
• Рамэн — страва з локшыны, папулярная ва ўсім свеце
• Кімано — традыцыйнае японскае адзенне
• Сумо — нацыянальны від спорту Японіі

Практыкаванне. Прачытайце тэкст, перакладаючы словы ў дужках на беларускую мову.

Культура Японii: мазаiка гармонii, духоўнасцi i сучаснасцi

Японiя — краiна з унiкальнай i (многогранной) культурай, дзе (сочетаются) старажытныя традыцыi, фiласофiя i эстэтыка з (технологическим) прагрэсам i глабалiзаваным (мышлением). Японская цывiлiзацыя (формировалась) ў (относительной) iзаляцыi, што дазволiла ёй захаваць (неповторимую) культурную iдэнтычнасць, дзе кожны элемент мае глыбокую сiмвалiчную i духоўную (значимость).

(В основе) японскай культуры ляжыць канцэпцыя гармонii з прыродай ("сёэн"), цiхае (сосуществование) чалавека з (окружающим миром). Гэтая традыцыя (находит отражение) ў рэлiгii сiнтаiзм i ў будызме, якi прыйшоў у Японiю з Кiтая i Карэi. Сiнтаiзм (подчёркивает божественность) прыродных (явлений) i продкаў, таму святыя месцы ("дзiндзя") часта (размещены) ў лясах, каля (водопадов), у горных (долинах). Рытуалы ачышчэння, (благодарность) прыродзе, (сохранение) рытму сезонаў — усё гэта (проявления) глыбокага духоўнага (стержня) культуры.

Традыцыйнае адзенне

Цэнтральнае месца ў вiзуальнай культуры (занимает) кiмано — традыцыйны японскi (костюм), якi насiлi як мужчыны, так i жанчыны. Гэта не проста вопратка, а сiмвал статусу i нават (душевного состояния). Колер, ўзоры, тэкстура (ткани) — усё мае значэнне. (Торжественное) кiмано для (церемоний) (изготавливаются) з шоўку, а летнiя — (из хлопка) ("юката"). Да кiмано абавязкова (прилагается) пояс — "абi", спосаб завязвання якога таксама (несёт скрытый смысл).

У мужчынскiм строi кiмано больш (сдержанных) колераў, яму (свойственен) строгi геаметрызм i дакладнасць. Асобны элемент — "хакама" — шырокiя штаны, якiя (надеваются сверху) на кiмано, напрыклад, (во время боевых искусств) або на цырымонiях.

Ікігай: сэнс жыцця праз штодзённасць

Канцэпцыя ікiгай стала (известной) ва ўсiм свеце, але ў Японii яна мае (более глубокий) сэнс. Гэта фiласофская мадэль (сосуществования) чалавека з самiм сабой i (обществом). Гэта (совокупность) і (неразрывная) сувязь таго, што вы любiце, умееце, што патрэбна свету i за што вам могуць заплацiць. У японскай культуры iкiгай (проявляется в искреннем отношении) да працы ("сiгуто"), (в уважении) да дэталяў, а таксама ў жаданні (выполнять) любую справу (лучшим образом).

Амігурумі

Сярод традыцыйных (форм ремесла) вылучаецца амiгурумi — мастацтва вязання (миниятюрных) цацак (крючком). Хоць яго папулярнасць значна вырасла ў XXI стагоддзi, яно (соединено) з даўняй традыцыяй "дзайку" — (изготавления) прадметаў паўсядзённага (обихода) (вручную). Амігурумі (отражает) не толькі эстэтычны густ, але і імкненне да (детальности) і да (создания) гармоніі праз творчасць.

Японская эстэтыка трымаецца таксама на паняцці вабi-сабi — прыгажосць (несовершенного), нязначнага i (временного). Гэта адлюстроўваецца ў (зодчестве), (живописи), мастацтве какемона, iкебана i, вядома, у чайнай цырымонii (тядзю). Чайная цырымонiя — гэта не проста пiццё напою, а рытуал (сосредоточения), спакою i (осознания настоящего момента). Кожны (движение), кожны прадмет мае сэнс i (вызывает) павагу.

Сучаснасць і глабалiзацыя: тэхналогii i медыя

Сёння Японiя (славиться) сваёй поп-культурай: манга, анiмэ, вiдэагульнi, поп-музыка (J-pop) i модныя (течения). Аднак нават у гэтых формах (присутствует) глыбiнны нацыянальны код. Героi манга часта (олицетворяют) даўнiя архетыпы, а вiзуальная мова анiмацыi (совмещает современные приёмы) з традыцыйнымi формамi кампазiцыi.

Японцы (способны) гарманiчна (совмещать) робататэхнiку з рытуаламi, гаджэты з традыцыйнамі танцамі, iнтэрнэт-зносiны з (ношением) кiмано. Такая (способность) — (результат) (многовековой) практыкi (созидания) унутранай гармонii i глыбокага асэнсавання (ценностей).

Культура Японii — гэта жывая мазаiка, у якой няма (случайных) элементаў. Тут традыцыi не (уходят в упадок), а (приобретают) новыя формы, а духоўнасць не (противопоставляется) тэхналогiям, а служыць для іх (фундаментов). Японiя вучыць нас бачыць (изысканномть) у простым, сэнс у (мелочах) i гармонiю ў (несовершенстве). Менавiта ў гэтым, (возможно), i ёсць (суть) сапраўднага iкiгаю.

Практыкаванне. Перакладзіце на беларускую мову пастулаты ікігаю.

1. Я не стремлюсь к величию — я укореняюсь в повседневности, где каждый жест может стать молитвой.
2. Жизнь обретает смысл не через результат, а через согласие с собственной природой.
3. Мои поступки не требуют аплодисментов — они подтверждают моё присутствие в мире, где себя нужно заслужить.
4. 
   Я принимаю несовершенство как форму истины, ведь только через искреннюю незавершённость проявляется человеческое.
5. Я существую не для того, чтобы побеждать, а чтобы распространять свет туда, где было темно хотя бы мгновение.
6. Суть моей жизни — не добиться недостижимого, а гармонично совпасть с тем, что уже существует во мне.
7. Когда я живу в соответствии с внутренним мерилом, даже будни становятся литургией.
8. Я выбираю путь, где расцвет начинается с корешков — тонких, едва заметных проявлений верности себе.
9. Я не противлюсь человеческому хаосу — я упорядочиваю внутреннюю вселенную через заботу, точность и присутствие.
10. Я живу не для того, чтобы удивлять других, а чтобы жить в такт с собственной потребностью любить, творить и быть услышанным теми, кто действительно слушает.

Пытанні на развагу

1. У японскай культуры індывідуальнасць часта саступае месца калектыўнасці. Як Вы мяркуеце, ці не абмяжоўвае гэта самавыяўленне?
2. Поп-культура Японіі сусветна вядомая. Але ці не знішчае гэта адметнасць гэтае краіны?
3. Пра японскую ветлівасць ведаюць ва ўсім свеце. Як Вы мяркуеце, ці можа ветлівасць замінаць шчырай і адкрытай камунікацыі?
4. Чаму, на вашу думку, праца займае такое важнае месца ў жыцці японцаў?
5. Ці можна сказаць, што для многіх японцаў праца — гэта іх ікігай?

Практыкаванне. Паўтарэнне лексікі на тэму "Культура Японіі"

Віктарына

Практыкаванне. Перакладзіце сказы на беларускую мову.

1. Япония — страна с многогранной и уникальной культурой.
2. В ней органично сочетаются древние традиции и технологический прогресс.
3. Японская цивилизация формировалась в условиях относительной культурной изоляции.
4. Это позволило сохранить её неповторимую этнокультурную идентичность.
5. В основе японской ментальности лежит гармония человека с природой.
6. Сосуществование с окружающим миром воспринимается как высшая ценность.
7. Указанная традиция находит отражение в религиях синтоизма и буддизма.
8. Синтоизм подчёркивает божественность природных явлений и ценность культа предков.
9. Святые места размещены в лесах, у водопадов и в долинах.
10. Это проявление духовного стержня японской культуры.
11. Центральное место в эстетике занимает кимоно как культурный символ.
12. Это не просто традиционный костюм, а выражение статуса и душевного состояния.
13. Торжественные кимоно изготавливаются из шёлка, летние — из хлопка.
14. К нему прилагается пояс оби, несущий скрытый культурный смысл.
15. Мужское кимоно отличается сдержанными тонами и строгостью формы.
16. Хакама надеваются сверху на кимоно во время боевых искусств.
17. Концепция икигай давно известна за пределами Японии.
18. Однако в Японии она обретает более глубокий философский смысл.
19. Икигай — это совокупность призвания, пользы обществу и вознаграждения.
20. Он проявляется в искреннем отношении к труду и уважении к деталям.
21. Важно выполнять свою работу максимально качественно и с усердием.
22. Амигуруми — особенная форма ремесла в японской культуре.
23. Это искусство вязания миниатюрных игрушек крючком вручную.
24. Амигуруми отражает стремление к детальности и созданию гармонии.

---

Практыкаванне. Перакладзіце словы ў дужках на беларускую мову.

Культура Японіі: гармонія пераймання, прыгажосці і духоўнасці

Культура Японіі — гэта (неповторимое сочетание) глыбокіх гістарычных традыцый, тонкага (ощущения) прыгажосці і (способности) інтэграваць знешнія (влияния) без (потери) нацыянальнай самабытнасці. (На процяжении столетий) японцы стваралі сваю цывілізацыю на астравах, дзе прыродныя катаклізмы – (землетрясения), тайфуны, цунамі — і геаграфічная ізаляцыя (определяли) рытмы жыцця і фарміравалі (мировозрение).

Адной з асноўных (черт) японскай культуры з'яўляецца яе (глубокая) сувязь з прыродай. Паводле традыцыйных (представлений) сінтоізму, кожны элемент прыроды (обладает) духоўную сутнасць — камі. Гэтая рэлігія, якая ўзнікла з  (культа предков) і прыродных з’яў, (подтверждает необзодимость) жыцця ў гармоніі з (окружающим) светам. У сваю (очередь), будызм, што прыйшоў з Кітая праз Карэю ў VI стагоддзі, (особенно) ў форме дзэн, (оказал сильное влияние) на філасофію, эстэтыку, паэзію і баявыя мастацтвы.

(Период) ізаляцыі краіны (сакоку, XVII–XIX стст.) (благоприятствовал) паглыбленню ўласных культурных формаў. У гэты час (формирвались) і (совершенствовались) традыцыі, якія і сёння вызначаюць японскую ідэнтычнасць: архітэктура храмаў і чайных (домиков), тэатры но і кабукі, мастацтва ікебаны, чайнай цырымоніі і каліграфіі.

Японская літаратура мае глыбокія карані — ад (мифологичестких) хронік «Кодзікі» і «Ніхонгі» да (шедевров) класічнай прозы, такіх як «Повесць пра Гэндзі» (XI ст.), якую часта называюць першым псіхалагічным раманам (во всём мире). У паэзіі найбольш вядомыя формы — вака, танка і хайку, у якіх(отражается способность) японцаў (замечать мимолётную) прыгажосць і эмоцыі.

Візуальныя мастацтвы Японіі — уключаючы ямато-э, укіё-э, суми-э — (отличаются простатой) формы, (вниманием) да лініі і пустой (пространства). Скульптура (в преимущественном большинстве) звязаная з будысцкай тэматыкай і выконвалася з дрэва ці (бронзы). Мастацтва каліграфіі з’яўляецца не проста тэхнікай пісьма, а і (средством) духоўнай самарэалізацыі.

Кулінарная традыцыя Японіі, заснаваная на рысе, рыбе, (сое), сезонных (овощах) і (морепродуктах), таксама (обнаруживает) эстэтычную гармонію. (Блюда), такія як сушы, сашымі, тэмпура і місасіру, (отличаются) не толькі смакам, але і спосабам (подачи). (Отдельное) месца займае чайная (церемония), што (объединяет) эстэтыку, рытуал і філасофію дзэн.

У XX стагоддзі Японія актыўна развівала (современные) формы мастацтва. (Особенно выделяется) кінематограф, дзе імёны Акіры Курасавы, Такесі Кітана і іншых сталі сімваламі (мирвого) ўзроўню. У другой палове стагоддзя шырокую (известность приобрели) манга і анімэ — формы візуальнага наратыву, што (влияют) на масавую культуру ва ўсім свеце.

Такім чынам, культура Японіі — гэта жывая сістэма, што (совмещает) старажытныя (вероверания) і мастацкія традыцыі з сучаснымі тэндэнцыямі. Яна (восхищает) сваёй глыбінёй, эстэтычнай (целостностью) і ўменнем гарманічна (перерабатывать) іншыя культурныя ўплывы, (оставаясь) адначасова традыцыйнай і (инновационной).