Lekcja 1. Zasady czytania. Odmiana czasowników - Гісторыя версій

A.t.undoca на 05:10, 26 ліпеня 2025

2025-07-26T05:10:18Z

← Папярэдн. версія		Версія ад 08:10, 26 ліпеня 2025
Радок 176:		Радок 176:
	\|}		\|}

			* mieszkać – жыць
	~~'''1-я група (на -ać):''' mówić (казаць),~~ czytać (чытаць~~), pisać~~ (~~пісаць)~~, ~~lubić (любіць~~), kochać (~~мойна любіць~~)		* czytać – чытаць
			* rozmawiać – размаўляць
			* słuchać – слухаць
			* oglądać – глядзець (тэлебачанне, фільм)
			* pytać – пытаць
			* odpowiadać – адказваць
			* kochać – кахаць / любіць
			* śpiewać – спяваць
			* pomagać – дапамагаць
			* grać – гуляць (у гульню, на інструменце)

	'''Odmiana czasowników w zdaniach'''		'''Odmiana czasowników w zdaniach'''

A.t.undoca на 05:07, 26 ліпеня 2025

2025-07-26T05:07:02Z

← Папярэдн. версія		Версія ад 08:07, 26 ліпеня 2025
Радок 136:		Радок 136:


	'''Спражэнне дзеясловаў 1-й групы (-ać)'''		'''Спражэнне дзеясловаў 3-й групы (-ać)'''

	Гэта найбольш распаўсюджаная група дзеясловаў у польскай мове. Да яе належаць дзеясловы, што сканчваюцца на '''-ać'''.		Гэта найбольш распаўсюджаная група дзеясловаў у польскай мове. Да яе належаць дзеясловы, што сканчваюцца на '''-ać'''.
Радок 145:		Радок 145:
	'''Przykład odmiany'''		'''Przykład odmiany'''

	'''czytać ''(чытаць)'' — 1-е спражэнне'''		'''czytać ''(чытаць)'' — 3-е спражэнне'''
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|'''Асоба'''		\|'''Асоба'''
Радок 177:		Радок 177:


	'''1-я група (на -ać):''' mówić (казаць), czytać (чытаць), pisać (пісаць), lubić (любіць), kochać (~~кахаць~~)		'''1-я група (на -ać):''' mówić (казаць), czytać (чытаць), pisać (пісаць), lubić (любіць), kochać (мойна любіць)

	'''Odmiana czasowników w zdaniach'''		'''Odmiana czasowników w zdaniach'''
Радок 183:		Радок 183:
	📘 Ja czytam książkę. ''(Я чытаю кнігу.)''		📘 Ja czytam książkę. ''(Я чытаю кнігу.)''

	📘 Ty ~~piszesz list~~. ''(Ты ~~пішаш ліст~~.)''		📘 Ty kochasz mamę. ''(Ты мойна любіш матулю.)''

A.t.undoca на 04:59, 26 ліпеня 2025

2025-07-26T04:59:27Z

← Папярэдн. версія		Версія ад 07:59, 26 ліпеня 2025
Радок 389:		Радок 389:
	----'''📘 Лексіка для замацавання:'''		----'''📘 Лексіка для замацавання:'''

	* mieć na imię – мець імя		* mieć na imię – звацца (літар. мець імя)
	* miło mi (cię) poznać – прыемна пазнаёміцца		* miło mi (cię) poznać – прыемна пазнаёміцца
	* skąd jesteś? – адкуль ты?		* skąd jesteś? – адкуль ты?
	* czytać książki – чытаць кнігі		* czytać książki – чытаць кнігі
	* spacerować – шпацыраваць		* spacerować – шпацыраваць
	* grać na gitarze – граць на гітары		* grać na gitarze – граць на гітары

A.t.undoca на 05:11, 19 ліпеня 2025

2025-07-19T05:11:43Z

@@ Радок 403: / Радок 403: @@
 ----'''✍️ Практыкаванне для замацавання'''
 '''Wybierzcie odpowiedź'''
-Cześć! Jak ________?
+# Cześć! Jak ________? a) masz na imię b) lubisz filmy c) grasz na gitarze
-a) masz na imię
+. cz (ч):
-b) lubisz filmy
+czwartek (чацвер), czapka (шапка), czysto (чыста), czekolada (шакалад), czajnik (чайнік), czas (час), człowiek (чалавек)
-c) grasz na gitarze
+. ch (х) (ужывецца ў славянскіх словах):
-# Bardzo ________ Cię poznać!  a) wolę  b) miło mi   c) czytam
+dzban (збан), dzik (дзік), dziennik (дзённік), dzieci (дзеці), dzwon (звон), jedzenie (ежа), chodzić (хадзіць)
-.                 To jest naprawdę ________ pomysł!
+. dż (дж):
-a) świetny
+dżem (варэньне), dżinsy (джынсы), dżungla (джунглі), dżdżysty (дажджлівы), dżentelmen (джэнтльмен)
-b) dziwny
+. dź (джь):
-c) mały
+dźwigać (падымаць), dźgnąć (укалоць), dźwignia (рычаг)
 [[Катэгорыя:Język polski]]

A.t.undoca на 04:49, 19 ліпеня 2025

2025-07-19T04:49:42Z

← Папярэдн. версія		Версія ад 07:49, 19 ліпеня 2025
Радок 262:		Радок 262:
	# Czy Pani __________ swojego psa? (kochać) — Ці Вы (спадарыня) любіце свайго сабаку?		# Czy Pani __________ swojego psa? (kochać) — Ці Вы (спадарыня) любіце свайго сабаку?
	# My __________ razem projekt w pracy. (robić) — Мы разам робім праект на працы.		# My __________ razem projekt w pracy. (robić) — Мы разам робім праект на працы.


			=== Змяненне дзеяслова być у цяперашнім часе (czas teraźniejszy) ===
			{\| class="wikitable"
			\|Асоба
			\|Форма być
			\|-
			\|ja (я)
			\|jestem
			\|-
			\|ty (ты)
			\|jesteś
			\|-
			\|on/ona/ono (ён/яна/яно)
			\|jest
			\|-
			\|my (мы)
			\|jesteśmy
			\|-
			\|wy (вы)
			\|jesteście
			\|-
			\|oni/one (яны)
			\|są (суть)
			\|}
			----

			=== 🧾 Прыкладныя сказы: ===

			* Ja jestem studentem. — Я студэнт. / Я ёсць студэнтам.
			* Ty jesteś nauczycielką. — Ты настаўніца.
			* On jest w domu. — Ён дома.
			* My jesteśmy w szkole. — Мы ў школе.
			* Wy jesteście zmęczeni. — Вы стомленыя.
			* Oni są lekarzami. — Яны дактары.

			'''Ćwiczenie.''' ''Wstawcie odpowiednią formę czasownika być.''

			# Ja ___________ w domu.
			# Ty ___________ nowym uczniem.
			# On ___________ bardzo szybki.
			# My ___________ w dużym mieście.
			# Oni ___________ w szkole.
			# Czy wy ___________ gotowi?
			# Pies ___________ ładny i mały.
			# Ja ___________ głodna. Chcę jeść.
			# Ty ___________ bardzo miła kobieta.
			# Wy ___________ w kawiarni?
			# Książka ___________ bardzo ciekawa.
			# Ja ___________ z Polski.
			# Mężczyzna ___________ stary, ale silny.
			# Ty ___________ bardzo zły dziś.
			# My ___________ uczniami.
			# Oni ___________ głodni. Chcą pizzę.
			# Rower ___________ nowy i drogi.
			# Czy ona ___________ nauczycielką?

A.t.undoca на 07:13, 4 мая 2025

2025-05-04T07:13:22Z

← Папярэдн. версія		Версія ад 10:13, 4 мая 2025
Радок 372:		Радок 372:

	c) mały		c) mały
			[[Катэгорыя:Język polski]]

A.t.undoca: Новая старонка: «== '''🟦 Правілы чытання і практыкаванні''' == '''Фанетычны закон: Узнікненне шыпячых пры змякчэнні''' Калі пасля літар c, s, z, dz стаіць літара “і”, тады яны чытаюцца не як [ц], [с], [з], а як [ч], [щ], [жь], [джь], то-бок гэтак жа, як літары ć, ś, ź, dź. '''Важна:''' “спалучэнні...»

2025-05-04T07:05:37Z

Новая старонка: «== '''🟦 Правілы чытання і практыкаванні''' == '''Фанетычны закон: Узнікненне шыпячых пры змякчэнні''' Калі пасля літар c, s, z, dz стаіць літара “і”, тады яны чытаюцца не як [ц], [с], [з], а як [ч], [щ], [жь], [джь], то-бок гэтак жа, як літары ć, ś, ź, dź. '''Важна:''' “спалучэнні...»

Новая старонка

== '''🟦 Правілы чытання і практыкаванні''' ==
'''Фанетычны закон: Узнікненне шыпячых пры змякчэнні'''

Калі пасля літар c, s, z, dz стаіць літара “і”, тады яны чытаюцца не як [ц], [с], [з], а як [ч], [щ], [жь], [джь], то-бок гэтак жа, як літары ć, ś, ź, dź.

'''Важна:''' “спалучэнні” ia, ie, io, iu чытаюцца як адзін гук: ciepło – гэта не [чіепўо], а [чепўо]
----'''Спалучэнні ci, si, zi, dzi:'''

🔹 ci : [чь] перад галосным і [чі] перад зычным

Przykład: ''' '''

* ''ciasto (пірог) — [часто] (перад галосным)''
* ''cicho (ціха) — [чіхо] (перад зычным)''

Słowa do czytania: ciasto (пірог), cicho (ціха), ciepło (цяпло), cieszyć się (радавацца), ciekawy (цікавы), cień (цень), ciepły (цёплы)
----'''🔹 si :''' [щ] перад галосным і [щі] перад зычным

Przykład: ''' '''

* ''siedem (сем) — [щедэм]''
* ''sikora (сініца) — [щікора]''

siano (сена), silnik (рухавік), siostra (сястра), siedzieć (сядзець), silny (моцны), sielski (ідылічны), siekiera (сякера)
----'''🔹 zi :''' [жь] перад галосным і [жі] перад зычным

Przykład: ''' '''

* ''zielony (зялёны) — [жэлёны]''
* ''zima (зіма) — [жэмя]''

Słowa do czytania: zielony (зялёны), , ziemia (зямля), zieleń (зялёнасць), ziewać (пазяхаць), ziółko (зёлка)
----

'''🔹 dzi :''' [джь] перад галосным і [джі] перад зычным

dziadek (дзед), dziura (дзірка), dziennik (дзённік), dziwne (дзіўнае), dziwny (дзіўны)

'''🔹 Супермяккія літары ć, ś, ź, dź'''

''Przeczytajcie słowa z literami ć, ś, ź, dź.''

* ć: kończyć (сканчаць), ćwiczyć (практыкавацца), lecieć (ляцець), uczyć się (вучыцца), tańczyć (танцаваць)
* ś: śpiewać (спяваць), śnieg (снег), śmiać się (смяяцца), świeca (свечка), środa (серада)
* ź: źle (дрэнна), związek (сувязь), źródło (крыніца), późno (позна), jeździć (ездзіць), opóźnienie (затрымка)
* dź: dźwigać (падымаць), dźwięk (гук), niedźwiedź (мядзведзь), dźwignia (рычаг), dźwiga (ён/яна падымае)

'''🔹 Спалучэнні ch, cz, sz, rz, ż, dż, dź:'''

'''Шыпячыя гукі:'''
{| class="wikitable"
|'''Спалучэнне'''
|'''Гук'''
|'''Прыклад'''
|-
|ch
|[х]
|''chleb'' (хлеб)
|-
|cz
|[ч]
|''czas'' (час)
|-
|sz
|[ш]
|''szkoła'' (школа)
|-
|rz / ż
|[ж]
|''rzeka'' (рака) / żur (поліўка на квасе)
|-
|dż
|[дж]
|''dżem'' (варэнне)
|}

'''ch''' (гук [х]): chleb (хлеб), choinka (яліна), chomik (хамяк), chatka (хатка), chcieć (хацець)

'''cz''' (гук [ч]): czapka (шапка), czas (час), czekolada (шакалад), czysty (чысты), człowiek (чалавек)

'''sz''' (гук [ш]): szkoła (школа), szafa (шафа), szum (шум), szklanka (шклянка), szkoda (шкода)

'''rz''' / '''ż''' (гук [ж]): rzeka (рака), żaba (жаба), żurek (кіслы суп), życie (жыццё), rżnąć (рэзаць)

'''dż''' (гук [дж]): dżem (варэнне), dżinsy (джынсы), dżungla (джунглі), dżentelmen (джэнтльмен)

'''🟦 Асаблівасці чытання насавых гукаў'''

'''🔹 Вымаўленне з прыгукам [н] перад t, d, dz, c, ć, dź, cz, dż (то-бок выбухнымі гукамі – усе ў складзе якіх ёсць прыгукі [т] і [д]) + k'''

Напрыклад:

kąt – [конт] (кут), tędy – [тэнды] (туды)

prędzej (хутчэй, раней), biegnący (той, які бяжыць), pięć (пяць), dźwięk (гук)
----'''🔹[ом] і [эм] перад b, p'''

ząb (зуб), zęby (зубы), dąb (дуб), dęby (дубы), pępek (пупок), głębia (глыбіня)
----'''🔹 Без насавання перад l, ł'''

zaczął (пачаў), zaczęli (пачалі), przyjęli (прынялі), minęło (прайшло), ściął (ссек), płynęli (плылі), wzięli (узялі)
----'''🔹 На канцы слова ę чытаецца як чыстае э'''

zrobię (зраблю), chcę (хачу), chodzę (хаджу), idę (я іду), będę (буду), ujrzę (убачу), zobaczę (пагляджу, пабачу)

'''Ćwiczenie.''' ''Co z wymienionych rzeczy widzicie na obrazku? (Што з пералічанага вы бачыце на карцінцы?)''

''Карыстайцеся фразаю '''Ja widzę …'''''
[[Файл:Photo 5240374823341912034 y.jpg|frameless]]

'''kubek, zeszyt, telefon, plecak, myszka, jabłko, stół, kredki, komputer, butelka, krzesło, torba, okno'''

----

'''Спражэнне дзеясловаў у цяперашнім часе'''

У польскай мове ўсе дзеясловы змяняюцца ў залежнасці ад асобы, ліку і часу. У польскай мове існуе '''чатыры тыпы спражэння дзеясловаў''' ('''cztery koniugacje czasowników'''). Асноўныя – дзеясловы 1-й і 2-й групы.

'''Спражэнне дзеясловаў 1-й групы (-ać)'''

Гэта найбольш распаўсюджаная група дзеясловаў у польскай мове. Да яе належаць дзеясловы, што сканчваюцца на '''-ać'''.

'''Схема спражэння:''' адкінуць толькі дзеяслоўны суфікс '''-ć''' і да атрыманай асновы далучаць належныя асабовыя канчаткі.

'''Przykład odmiany'''

'''czytać ''(чытаць)'' — 1-е спражэнне'''
{| class="wikitable"
|'''Асоба'''
|'''Форма'''
|'''Параўнанне са спражэннем у беларуская мове'''
|-
|ja
|czyta'''m'''
|чытаю
|-
|ty
|czyta'''sz'''
|чытаеш
|-
|on / ona / ono
|czyta
|чытае
|-
|my
|czyta'''my'''
|чытаем
|-
|wy
|czyta'''cie'''
|чытаеце
|-
|oni (мужчыны і змяшаная група) / one (пра жанчын і рэчы)
|czyta'''ją'''
|чытаюць
|}

'''1-я група (на -ać):''' mówić (казаць), czytać (чытаць), pisać (пісаць), lubić (любіць), kochać (кахаць)

'''Odmiana czasowników w zdaniach'''

📘 Ja czytam książkę. ''(Я чытаю кнігу.)''

📘 Ty piszesz list. ''(Ты пішаш ліст.)''

'''Спражэнне дзеясловаў 2-й групы (-ić, -eć)'''

Дзеясловы гэтае групы сканчваюцца на '''-ić''' або '''-eć'''.

'''Схема спражэння:''' адкінуць '''цалкам''' дзеяслоўны канчатак ('''-ić, -eć)''' і да атрыманай асновы далучаць належныя асабовыя канчаткі.

'''Przykład odmiany'''

'''mówić''' (размаўляць, гаварыць) – '''2-е спражэнне'''
{| class="wikitable"
|'''Асоба'''
|'''Форма'''
|'''Параўнанне са спражэннем у беларуская мове'''
|-
|ja
|mów'''ię'''
|моўлю
|-
|ty
|mów'''isz'''
|мовіш
|-
|on / ona / ono
|mów'''i'''
|мовіць
|-
|my
|mów'''imy'''
|мовім
|-
|wy
|mów'''icie'''
|мовіце
|-
|oni / one
|mów'''ią'''
|мовяць
|}
'''1-я група (на -ać):''' mówić (казаць), czytać (чытаць), pisać (пісаць), lubić (любіць), kochać (кахаць)

'''Odmiana czasowników w zdaniach'''

📘 '''Ona robi zadanie domowe.''' ''(Яна робіць хатняе заданне.)''

📘 '''My myślimy o wakacjach.''' ''(Мы думаем пра вакацыі.)''

📘 '''Ja mówię po polsku.''' (Я гавару па-польску.)

'''Ćwiczenia'''

'''Ćwiczenie: Uzupełnijcie zdania odpowiednią formą czasownika w nawiasie'''

''(Устаўце правільную форму дзеясловаў у дужках у цяперашнім часе)''

# Ja __________ po polsku. (mówić) — Я размаўляю па-польску.
# Państwo __________ gazetę. (czytać) — Вы чытаеце газету.
# Pan __________ e-mail do kolegi. (pisać) — Вы (спадар) пішаце ліст сябру.
# My __________ pizzę. (lubić) — Мы любім піцу.
# Oni __________ swoją rodzinę. (kochać) — Яны кахаюць сваю сям’ю.
# Czy Pani __________ zadanie domowe? (robić) — Ці Вы (спадарыня) робіце хатняе заданне?
# Ona __________ do szkoły codziennie. (chodzić) — Яна ходзіць у школу штодня.
# Państwo __________ bardzo dobrze. (tańczyć) — Вы вельмі добра танцуеце.
# Ja __________ ten obraz. (widzieć) — Я бачу гэты малюнак.
# My często __________ o przyszłości. (myśleć) — Мы часта думаем пра будучыню.
# Marek __________ po angielsku i po niemiecku. (mówić) — Марэк кажа па-ангельску і па-нямецку.
# Dzieci __________ książki o zwierzętach. (czytać) — Дзеці чытаюць кніжкі пра жывёл.
# Czy Państwo __________ bajki dzieciom? (pisać) — Ці Вы пішаце казкі дзецям?
# Oni __________ muzykę klasyczną. (lubić) — Яны любяць класічную музыку.
# Czy Pani __________ swojego psa? (kochać) — Ці Вы (спадарыня) любіце свайго сабаку?
# My __________ razem projekt w pracy. (robić) — Мы разам робім праект на працы.

📚 '''Dialog po polsku'''

'''Tэма: Першае знаёмства і гутарка пра хобі'''

'''Ćwiczenie.''' ''Przeczytajcie dialog z podziałem na role.''

'''Anna''': Cześć! Jak masz na imię?

''(Прывітанне! Як цябе завуць?)''

'''Marek''': Cześć! Mam na imię Marek. A Ty?

''(Прывітанне! Мяне завуць Марэк. А цябе?)''

'''Anna''': Jestem Anna. Miło mi Cię poznać!

''(Я Ганна. Прыемна з табой пазнаёміцца!)''

'''Marek''': Mi również miło. Skąd jesteś?

''(Мне таксама прыемна. Адкуль ты?)''

'''Anna''': Jestem z Krakowa. A Ty?

''(Я з Кракава. А ты?)''

'''Marek''': Ja jestem z Warszawy. Co lubisz robić w wolnym czasie?

''(Я з Варшавы. Што ты любіш рабіць у вольны час?)''

'''Anna''': Lubię czytać książki i spacerować po parku. A Ty?

''(Я люблю чытаць кнігі і гуляць па парку. А ты?)''

'''Marek''': Gram na gitarze i lubię oglądać filmy.

''(Я іграю на гітары і люблю глядзець фільмы.)''

'''Anna''': Super! Jaką muzykę lubisz?

''(Супер! Якую музыку ты любіш?)''

'''Marek''': Lubię muzykę rockową. A Ty?

''(Я люблю рок-музыку. А ты?)''

'''Anna''': Ja wolę muzykę klasyczną.

''(Я аддаю перавагу класічнай музыцы.)''

'''Marek''': Chodzisz czasem na koncerty?

''(Ты часам ходзіш на канцэрты?)''

'''Anna''': Tak, bardzo lubię koncerty na żywo!

''(Так, я вельмі люблю жывыя канцэрты!)''

'''Marek''': Ja też! Może kiedyś pójdziemy razem?

''(Я таксама! Можа калі-небудзь пойдзем разам?)''

'''Anna''': Świetny pomysł!

''(Выдатная ідэя!)''

----'''📘 Лексіка для замацавання:'''

* mieć na imię – мець імя
* miło mi (cię) poznać – прыемна пазнаёміцца
* skąd jesteś? – адкуль ты?
* czytać książki – чытаць кнігі
* spacerować – шпацыраваць
* grać na gitarze – граць на гітары
* oglądać filmy – глядзець фільмы
* muzyka rockowa / klasyczna – рок-музыка / класічная музыка
* koncert – канцэрт
* wolny czas – вольны час
* świetny pomysł – выдатная ідэя

----'''✍️ Практыкаванне для замацавання'''

'''Wybierzcie odpowiedź'''

Cześć! Jak ________?

a) masz na imię

b) lubisz filmy

c) grasz na gitarze

# Bardzo ________ Cię poznać! a) wolę b) miło mi c) czytam
# Skąd ________? a) czytasz b) jesteś c) spacerujesz
# W wolnym czasie lubię ________. a) muzykę b) czytać książki c) koncerty
# Lubię ________ po parku. a) spacerować b) grać c) pisać
# Marek ________ na gitarze. a) gra b) czyta c) ogląda
# Anna woli ________ muzykę. a) rockową b) klasyczną c) jazzową

7. To jest naprawdę ________ pomysł!

a) świetny

b) dziwny

c) mały