A.t.undoca на 11:54, 15 ліпеня 2026

2026-07-15T11:54:39Z

← Папярэдн. версія		Версія ад 14:54, 15 ліпеня 2026
Радок 227:		Радок 227:
	# 🌿 поле → у пол...		# 🌿 поле → у пол...
	# 🎵 песня → у песн...		# 🎵 песня → у песн...
	# 🌙 ноч → ~~у ноч~~...		# 🌙 ноч → уноч...
	# 🌧️ дождж → пры даждж...		# 🌧️ дождж → пры даждж...
	# 🧥 плашч → у плашч...		# 🧥 плашч → у плашч...
Радок 237:		Радок 237:
	# 👦 хлопец → пры хлопц...		# 👦 хлопец → пры хлопц...
	# 👨 Пятро → пры Пятр...		# 👨 Пятро → пры Пятр...
	# 🤝 сябар → пры ~~сяб~~...		# 🤝 сябар → пры сябр...
	# 👩 дзяўчына → пры дзяўчын...		# 👩 дзяўчына → пры дзяўчын...
	# 👥 людзі → пры людз...		# 👥 людзі → пры людз...

A.t.undoca: Новая старонка: «635x635пкс == 📚 Практыкаванне. Настрой праз радкі беларускай літаратуры == 📌 Прачытайце сказ і вытрымку з твора беларускага аўтара. Скажыце, ці адчуваеце Вы сябе сёння падобным чынам. Патлумачце свой адказ. 💬...»

2026-07-12T10:19:12Z

Новая старонка: «цэнтр|frameless|635x635пкс == 📚 Практыкаванне. Настрой праз радкі беларускай літаратуры == 📌 Прачытайце сказ і вытрымку з твора беларускага аўтара. Скажыце, ці адчуваеце Вы сябе сёння падобным чынам. Патлумачце свой адказ. 💬...»

Новая старонка

[[Файл:ChatGPT Image 12 июл. 2026 г., 13 16 20.png|цэнтр|frameless|635x635пкс]]

== 📚 Практыкаванне. Настрой праз радкі беларускай літаратуры ==
📌 Прачытайце сказ і вытрымку з твора беларускага аўтара. Скажыце, ці адчуваеце Вы сябе сёння падобным чынам. Патлумачце свой адказ.

💬 Магчымыя адказы:

* ✅ Так, сёння я адчуваю сябе менавіта так, бо…
* ❌ Не, сёння гэты стан мне не ўласцівы, бо…
* 🤔 Часткова гэты эмацыйны стан мне блізкі, але…

=== 1. 🏡 Пяшчота і любоў да роднага ===
Сёння я адчуваю асаблівую цеплыню, калі думаю пра свой дом, сям’ю і родныя мясціны.

«Ад прадзедаў спакон вякоў

Мне засталася спадчына;

Паміж сваіх і чужакоў

Яна мне ласкай матчынай».

Янка Купала, «Спадчына» (1918)

=== 2. 🌿 Настальгія і туга па доме ===
Сёння мне хочацца вярнуцца ў месца, дзе я адчувала сябе спакойнаю, шчасліваю і абароненаю.

«Мой родны кут, як ты мне мілы!..

Забыць цябе не маю сілы!»

Якуб Колас, «Новая зямля» (1911–1923)

=== 3. ⭐ Задуменнасць і светлыя ўспаміны ===
Сёння я задуменная, часта вяртаюся думкамі ў мінулае і не заўсёды магу засяродзіцца на цяперашнім.

«Зорка Венера ўзышла над зямлёю,

Светлыя згадкі з сабою прывяла…»

Максім Багдановіч, «Раманс» (1912)

=== 4. 🌊 Гнеў і ўнутранае напружанне ===
Сёння ўва мне нібыта бушуе мора: я адчуваю раздражненне, напружанне і не магу цалкам супакоіцца.

«Мора злуе, крэпнуць хвалі,

З дзікім шумам бераг рвуць».

Цётка, «Мора» (кастрычнік 1905 года)

=== 5. ☁️ Адзінота і разгубленасць ===
Сёння я крыху разгубленая і адчуваю, нібыта не магу знайсці сваё месца або патрэбны кірунак.

«Хмаркі цёмныя, мае братанькі!

Вецер гоніць вас без дарожанькі,

І нідзе ж для вас няма хатанькі…»

Францішак Багушэвіч, «Хмаркі» (1894)

=== 6. 🌞 Радасць і жаданне натхняць іншых ===
Сёння ў мяне добры настрой, і мне хочацца дзяліцца з людзьмі радасцю, падтрымкаю і цёплымі словамі.

«У жыцці я радасць рассыпаю

І песнямі, і словам,

Таму што ў сэрцы ўсхліпае

Прамень святла вясновы».

Міхась Чарот, «У жыцці я радасць рассыпаю» (1928)

=== 7. 🍂 Ціхі смутак і стома ===
Сёння я крыху стомленая і сумная, але гэты смутак ціхі: мне хочацца маўчаць, думаць і адпачываць.

«І сонца — слабая ўсмешка…

Бо восень вось на ўзмежку,

Бо восень плача, плача…»

Уладзімір Жылка, «Восень» (1927)

=== 8. 👩‍👦 Надзея і радаснае чаканне ===
Сёння я з хваляваннем чакаю важнай сустрэчы або падзеі і спадзяюся, што маё жаданне здзейсніцца.

«І шчасце яе расло…

Вось дзе жаданне сэрца яе споўніцца!»

Змітрок Бядуля, «На Каляды к сыну» (1913)
----
[[Файл:ChatGPT Image 12 июл. 2026 г., 12 44 13.png|цэнтр|frameless|677x677пкс]]

# 🌿 Пятровіца — гэта летні перыяд ад Тройцы да свята апосталаў Пятра і Паўла; яго завяршае Пятроў дзень — 12 ліпеня.
# ⛪ У хрысціянскай традыцыі ў гэты дзень ушаноўваюць апосталаў Пятра і Паўла.
# 🌾 Гэта час касавіцы і сенакосу, а таксама падрыхтоўкі да жніва.
# 🎶 Дзяўчаты спявалі пятроўскія песні, вадзілі карагоды; Пятровіца лічылася адной з апошніх магчымасцяў пагуляць перад цяжкай жніўнай працай.
# 💍 У песнях часта гучаць тэмы кахання, выбару пары, пярсцёнкаў і чакання жаніха.
# 🤝 На Любаншчыне вядомы абрад кумлення: моладзь сімвалічна ядналася і станавілася блізкімі сябрамі.
# 🔥 У Шыпілавічах святкавалі з вогнішчам, карагодамі, замовамі на ўраджай, танцамі і супольнай юшкай. Гэта менавіта лакальная традыцыя Любаншчыны, а не аднолькавы звычай для ўсёй Беларусі.
# 🛍️ На Петрака таксама ладзілі кірмашы, гасціны і пачастункі, падтрымліваючы сувязі паміж сваякамі і суседнімі вёскамі.
# 🍃 Прыказка «Прыйшоў Пятрок — апаў лісток» азначае, што пасля Пятрова дня лета паступова ідзе на спад.

----🌾 Практыкаванне. Пятроў дзень (Пятровіцы) у беларускай традыцыі

=== 📘 Мінулы час дзеясловаў ===
У мінулым часе дзеяслоў змяняецца паводле роду ў адзіночным ліку і паводле ліку.
{| class="wikitable"
|Адзіночны лік
|Множны лік
|-
|👨 ён — -ў: спяваў, працаваў, касіў
| rowspan="3" |👥 яны — -лі: спявалі, працавалі, касілі
|-
|👩 яна — -ла: спявала, працавала, касіла
|-
|🌿 яно — -ла / лó: спявала, працавала, касіла, плыло
|}
📌 Звярніце ўвагу на асаблівыя формы:

* быць → ён быў, яна была, яно было, яны былі
* ісці → ён ішоў, яна ішла, яно ішло, яны ішлі
* прыйсці → ён прыйшоў, яна прыйшла, яно прыйшло, яны прыйшлі

=== ✍️ Заданне ===
Пастаўце дзеясловы ў дужках у слушную форму мінулага часу.

# ⛪ Пятроў дзень (быць) важным святам у беларускім народным календары.
# 📅 Народ (адзначаць) свята апосталаў Пятра і Паўла 12 ліпеня.
# 🌾 Гэтае свята (звязвацца) з касавіцай, сенакосам і падрыхтоўкаю да жніва.
# 🧑‍🌾 Гаспадар (касіць) траву на лузе і нарыхтоўваў сена на зіму.
# 🌿 Гаспадыня (дапамагаць) сям’і збіраць і сушыць скошаную траву.
# 🏡 Уся вёска (рыхтавацца) да будучага жніва.
# 🎶 Дзяўчаты і хлопцы (спяваць) асаблівыя пятроўскія песні.
# 🔥 Пятроўская песня (працягваць) купальскую тэматыку.
# 🤝 Дзяўчаты на ўсходзе Беларусі (куміцца) і выбіралі сабе блізкіх сябровак.
# 🎀 Яны (абменьвацца) хусткамі, пярсцёнкамі або завушніцамі.
# 💍 Кожная дзяўчына (дарыць) сваёй новай куме невялікі падарунак.
# 👭 Абраная сяброўка (станавіцца) кумою на цэлы год.
# ☀️ Лета пасля Пятрова дня паступова (ісці) на спад.
# 🍃 Першы лісток, паводле народнай прыказкі, (ападаць) пасля Пятра.
# 🗣️ Людзі (казаць): «Прыйшоў Пятрок — апаў лісток».
# 🌅 Пятроў дзень (нагадваць) людзям, што набліжаецца час жніва.

----<nowiki>https://www.youtube.com/watch?v=uJRoT-3uG9c</nowiki>

== 🎶 Практыкаванне на чытанне. Пятроўская песня ==
📌 Выразна прачытайце народную пятроўскую песню.

=== 📖 Словы і выразы ===

* 🌙 Пятрова ночка — ноч напярэдадні Пятрова дня.
* 😴 драмала — хацела спаць, знаходзілася ў паўсне.
* 🧺 перабіраці — перабіраць, сартаваць ягады.
* 👦 малойчык — малады хлопец.
* 🌾 мяжа — паласа паміж палямі або зямельнымі ўчасткамі.
* 💍 налажы на ручку — надзень на руку.
* 👨 войчанька — ласкавая народная форма слова бацька.

=== 🌙 «Пятрова ночка невялічка» ===
🌙 Пятрова ночка невялічка,

😴 Ды не выспалася дзевачка.

🫐 Ягадкі збірала, драмала,

🧺 Села перабіраці — заснула. ×2

🐎 Ды прыехаў малойчык — не чула.

💍 Пакаціў пярсцёнак па мяжы:

🗣️ — Ды ўставай, дзевачка, не ляжы,

🌅 Ды ўстань, дзевачка, не ляжы,

💍 Падымі пярсцёнак на мяжы. ×2

🤲 Ды на правую ручку налажы. ×2

👨‍👧 Ды свайму войчаньку пакажы.

=== 💬 Пытанне пасля чытання ===
💭 Які настрой мае гэтая песня: радасны, сумны, пяшчотны ці загадкавы?
----

== 📍 Практыкаванне. Месны склон: Пятроў дзень ==

=== 🧠 Табліца-тэорыя ===
{| class="wikitable"
|Тып назоўніка
|Канчатак і прыклад
|-
|🪨 Назоўнік заканчваецца на цвёрды зычны, які можа стаць мяккім
|<nowiki>-е: дом → у доме</nowiki>
|-
|🔄 Назоўнік заканчваецца на д або т
|д → дз, т → ц + -е: горад → у горадзе; свята → на свяце
|-
|🌿 Назоўнік заканчваецца на мяккі зычны або й
|<nowiki>-і: дзень → у дні; край → у краі</nowiki>
|-
|🔥 Назоўнік заканчваецца на ж, ш, ч, дж, р, ц
|<nowiki>-ы: плашч → у плашчы; двор → на двары</nowiki>
|-
|👒 Назоўнік жаночага роду заканчваецца на -ка
|<nowiki>-ка → -цы: хустка → у хустцы</nowiki>
|-
|👨 Назоўнік абазначае асобу мужчынскага полу
|<nowiki>-у / -ю: брат → пры брату; Алесь → пры Алесю</nowiki>
|-
|👥 Назоўнік стаіць у множным ліку
|<nowiki>-ах / -ях: палі → на палях; песні → у песнях</nowiki>
|}

=== ✍️ Заданне ===
Дапішыце правільныя канчаткі назоўнікаў у месным склоне.

# ⛪ свята → на свяц...
# 🏡 горад → у горадз...
# 🎶 карагод → у карагодз...
# 🌾 сенакос → на сенакос...
# 🌿 поле → у пол...
# 🎵 песня → у песн...
# 🌙 ноч → у ноч...
# 🌧️ дождж → пры даждж...
# 🧥 плашч → у плашч...
# 🏡 двор → на двор...
# 📅 месяц → у месяц...
# 🎀 хустка → у хуст...
# 🌸 кветка → на квет...
# 🧺 торба → у торб...
# 👦 хлопец → пры хлопц...
# 👨 Пятро → пры Пятр...
# 🤝 сябар → пры сяб...
# 👩 дзяўчына → пры дзяўчын...
# 👥 людзі → пры людз...
# 🌾 палі → на пал...
# 🎶 песні → у песн...

[[Катэгорыя:Навучальныя сустрэчы]]

Пятроў дзень (А1-А2) - Гісторыя версій

A.t.undoca на 11:54, 15 ліпеня 2026