https://wiki.mdu.by/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D1%96%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D1%96%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%8D%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8E%D1%86%D1%8B%D1%8F 2026-08-01T13:50:52Z Гісторыя версій гэтай старонкі MediaWiki 1.39.10 https://wiki.mdu.by/index.php?title=%D0%91%D1%96%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D1%96%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%8D%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8E%D1%86%D1%8B%D1%8F&diff=1513&oldid=prev 2025-09-24T11:27:52Z

<p>Новая старонка: «== 📖 Слоўнічак тэрмінаў на тэму «Біялагічная эвалюцыя» == === [https://wordwall.net/ru/resource/98196830 Інтэрактыўнае практыкаванне] === <a href="/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Gemini_Generated_Image_yqbwmhyqbwmhyqbw.png" title="Файл:Gemini Generated Image yqbwmhyqbwmhyqbw.png">цэнтр|frameless|405x405пкс</a> == [https://wordwall.net/ru/resource/98177415 Тэкставае практыкаванне ў інтэрактыўным выглядзе] == ✨ “Дар...»</p> <p><b>Новая старонка</b></p><div>== 📖 Слоўнічак тэрмінаў на тэму «Біялагічная эвалюцыя» ==<br /> <br /> === [https://wordwall.net/ru/resource/98196830 Інтэрактыўнае практыкаванне] ===<br /> [[Файл:Gemini Generated Image yqbwmhyqbwmhyqbw.png|цэнтр|frameless|405x405пкс]]<br /> <br /> == [https://wordwall.net/ru/resource/98177415 Тэкставае практыкаванне ў інтэрактыўным выглядзе] ==<br /> ✨ “Дарога жыцця: эвалюцыя жывёл і будучыня чалавека” ✨<br /> <br /> == 📝 '''Практыкаванне'''. ''Прачытайце тэкст, абмеркаваўшы пытанні пасля кожнага абзаца.'' ==<br /> [[Файл:ChatGPT Image 24 сент. 2025 г., 09 41 15.png|цэнтр|frameless|533x533пкс]]<br /> <br /> == 🧬 Што такое жыццё? ==<br /> Што такое жыццё? Гэты панятак мае шмат (определений — азначэнняў). Біёлагі лічаць, што жыццё — гэта (способность — здольнасць) арганізмаў абменьвацца (веществами — рэчывамі), расці, размнажацца і (приспобаливаться — прыстасоўвацца) да зменлівых умоў. Філосафы дадаюць, што жыццё — гэта не толькі біяхімія, але і (внутренняя — унутраная) арганізацыя. Цікава, што слова эвалюцыя паходзіць ад лац. evolutio — «разгортванне», і толькі ў XIX ст. яно (закрепилось — замацавалася) за вучэннем пра развіццё жывога.<br /> <br /> ❓ Як вы б вызначылі, што такое жыццё?<br /> ----<br /> <br /> == ☄️ Паходжанне жыцця ==<br /> Як (появилось — з’явілася) жыццё? Ёсць некалькі (точек зрения — пунктаў гледжання). Адна тэорыя (утверждает — сцвярджае), што жыццё ўзнікла на Зямлі (естественным — натуральным) шляхам у выніку хімічнай эвалюцыі. Іншыя дапускаюць «панспермію» — ідэю, што жыццё магло быць занесенае з (космоса — космасу). Ёсць таксама (религиозные — рэлігійныя) і міфалагічныя тлумачэнні. Сучасная навука (склоняется — схіляецца) да сцэнару з самаўзнаўляльнымі малекуламі ў акіяне, адкуль і (начался — пачаўся) біялагічны працэс.<br /> <br /> ❓ Ці верагодна, што жыццё магло з’явіцца на іншых планетах? Ці верыце Вы ў існаванне жыцця па-за планетаю Зямля?<br /> ----<br /> <br /> == 📚 Асноўныя тэорыі эвалюцыі ==<br /> Чарльз Дарвін (сформулировал — сфармуляваў) панятак натуральнага адбору: (рождается — народжваецца) больш нашчадства, чым можа выжыць; (особи — асобіны) розняцца адна ад адной; (черты — рысы) — спадчынныя, то-бок перадаюцца ад продкаў. У ХХ ст. з’явілася сінтэтычная тэорыя эвалюцыі (СТЭ) — (сочетание — спалучэнне) дарвінізму і генетыкі: эвалюцыя разумеецца як паступовыя змены ў (наследственных — спадчынных) прыкметах жывёл і раслін, якія (происходят — адбываюцца) праз пакаленні. Акрамя адбору, ролю (играют — адыгрываюць) мутацыі, генетычны дрэйф і паток генаў.<br /> <br /> ❓ Як Вы лічыце, эвалюцыя — гэта выпадковая ці заканамерная з’ява?<br /> ----<br /> <br /> == 🧫 Шлях развіцця арганізмаў ад аднаклеткавых да шматклеткавых ==<br /> Мутацыі (создают — ствараюць) новыя генетычныя варыянты; рэкамбінацыя і паток генаў (смешивать — змешваюць) іх; дрэйф змяняе частоты (случайно — выпадкова); натуральны адбор «сартуе» (полезные — карысныя) рысы. Першыя былі (одноклеточные — аднаклеткавыя). Аб’яднанне клетак і іх спецыялізацыя прывялі да шматклеткавых арганізмаў: з’явіліся (ткани — тканкі) і органы, а далей — рыбападобныя, амфібіі, (рептили — паўзуны), птушкі і (млекопитающие — сысуны).<br /> <br /> ❓ Чаму, на вашу думку, шматклеткавыя атрымалі перавагу перад аднаклеткавымі?<br /> ----<br /> <br /> == 🌳 Значэнне і вынікі эвалюцыі ==<br /> Эвалюцыя — (научный — навуковы) факт, (подтверждённый — пацверджаны) скамянеласцямі, біяхіміяй і ДНК. Яна тлумачыць адаптацыю, (образование — ўтварэнне) і выміранне відаў. (Результаты — вынікі) відаць у рудыментах, гамалогіі і нават у антыбіётыкарэзістэнтнасці бактэрый. У эвалюцыі няма (цели — мэты); яна можа весці як да (усложнения — ўскладнення), так і да спрашчэння — усё (зависит — залежыць) ад асяроддзя і хады развіцця (событий — падзей).<br /> <br /> ❓ Які Вы можаце прывесці прыклад ускладнення і спрашчэння ў працэсе эвалюцыі?<br /> ----<br /> <br /> == 🧠 Будучыня эвалюцыі чалавека ==<br /> Эвалюцыя чалавека (продолжается — працягваецца). Прыклады:  (способность — здольнасць) дарослых (переваривать — ператраўляць) малако [лактозная талерантнасць] і прыстасаванасць арганізма да жыцця на вялікай (высоте — вышыні). Эвалюцыйныя змены адбываюцца (медленно — павольна), праз шматлікія пакаленні. Але глабальнае (потепление — пацяпленне), урбанізацыя і развіццё тэхналогій ствараюць новыя (условия — умовы) адбору. У будучыні магчымыя (сдвиги — зрухі) ў працы імуннай сістэмы, у абмене (веществ – рэчываў) і нават у тым, як чалавек (взаимодействует — узаемадзейнічае) з тэхналогіямі.<br /> <br /> ❓ Як Вы лічыце, якія змены могуць чакаць чалавека праз тысячы гадоў?<br /> ----<br /> <br /> == 🐾 Будучыня эвалюцыі жывёл ==<br /> Жывёлы таксама (эволюционируют — эвалюцыянуюць) і цяпер. Гарадскія лісы, вароны і (крысы — пацукі) змяняюць паводзіны і часам морфалогію, то-бок (строение — будову) арганізма; некаторыя віды (птиц — птушак) (перестают — спыняюць) лётаць на вялікія (расстояния — адлегласці) падчас міграцыі. Бактэрыі дзякуючы мутацыям і гарызантальнаму пераносу генаў хутка (приобретают — набываюць) устойлівасць да лекаў. Клімат [напрыклад, пацяпленне] і (деятельность – дзейнасць) чалавека — урбанізацыя, забруджванне, штучнае асяроддзе — робяць (условия — умовы) жыцця іншымі. Жывёлы, якія могуць хутка (приспособиться — прыстасавацца) да гарадоў або да (более тёплого — цяплейшага) клімату, атрымліваюць (преимущество — перавагу).<br /> <br /> ❓Як Вы мяркуеце, ці могуць хатнія гадаванцы (рус. питомцы) найбольш хутка эвалюцыянаваць у найбліжэйшай будучыні?<br /> [[Файл:Gemini Generated Image ynu80kynu80kynu8.png|цэнтр|frameless|531x531пкс]]<br /> <br /> == Дадатковыя пытанні для абмеркавання ==<br /> <br /> # 🦴 Ці можа чалавек у будучыні перастаць мець некаторыя органы?<br /> # 🧬 Ці можа чалавек сам кіраваць сваёй эвалюцыяй?<br /> # 🌍 Калі б эвалюцыя пачалася нанова, ці паўсталі б такія ж віды?<br /> # 👥 Ці можа чалавек стаць «новым відам» у будучыні?<br /> # ✨ Чаму ў некаторых жывёл развіваецца здольнасць святліцца ў цемры?<br /> # 🐦 Ці магчыма, што птушкі перастануць лётаць?<br /> # 🦖 Што б здарылася, калі б не адбылося выміранне дыназаўраў?<br /> # 👁️ Ці можа чалавек развіць новыя органы (напрыклад, «трэцяе вока»)?<br /> # 🌑 Чаму некаторыя жывёлы страцілі вочы (напрыклад, у пячорах)?<br /> # 🔄 Ці можа эвалюцыя ісці ў зваротным кірунку?<br /> # 🤖 Ці могуць машыны і робаты стаць часткай эвалюцыі?<br /> # 🦷 Ці можа чалавек у будучыні страціць валасы ці зубы?<br /> # ⏸️ Ці можа эвалюцыя спыніцца?<br /> <br /> [[Катэгорыя:Гутарковыя сустрэчы]]</div>

A.t.undoca