https://wiki.mdu.by/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%A1%D1%84%D0%BE%D1%80%D1%86%D0%B0 2026-09-30T13:29:08Z Гісторыя версій гэтай старонкі MediaWiki 1.39.10 https://wiki.mdu.by/index.php?title=%D0%91%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%A1%D1%84%D0%BE%D1%80%D1%86%D0%B0&diff=368&oldid=prev 2025-03-15T06:57:29Z

<p>Новая старонка: « === Бона Сфорца: уладарка, рэфарматарка, палітычная інтрыганка === Бона Сфорца (1494–1557) — адна з самых (выдающихся) жанчын у гісторыі Вялікага Княства Літоўскага (ВКЛ) і Каралеўства Польскага. (Происходя) з (влиятельного) міланскага роду Сфорца, яна прынесл...»</p> <p><b>Новая старонка</b></p><div><br /> === Бона Сфорца: уладарка, рэфарматарка, палітычная інтрыганка ===<br /> Бона Сфорца (1494–1557) — адна з самых (выдающихся) жанчын у гісторыі Вялікага Княства Літоўскага (ВКЛ) і Каралеўства Польскага. (Происходя) з (влиятельного) міланскага роду Сфорца, яна прынесла на беларускія і польскія землі рэнесансныя ідэі, (влияла) на палітыку, эканоміку і культуру.<br /> <br /> ==== (Юношество) і (брак) з Жыгімонтам I Старым ====<br /> Бона (родилась) ў Мілане, у сям’і Джан Галеаца Сфорца і Ізабэлы Арагонскай. Яе маці паходзіла з уплывовага іспанскага (рода), што дало Боне магчымасць атрымаць (отличное образование). Яна вывучала замежныя мовы, гісторыю, палітыку і (военную) стратэгію, што было (редкостью) для жанчын яе эпохі.<br /> <br /> У 1518 годзе 24-гадовая Бонапабралася шлюбам з Жыгімонтам I Старым, каралём польскім і вялікім князем літоўскім, які быў на 27 гадоў (старше её). Хутка яна стала актыўнай (участницей) дзяржаўных спраў, (используя) свае веды і амбіцыі для (усиления) каралеўскай улады.<br /> <br /> ==== Рэформы і ўплыў на ВКЛ ====<br /> Бона Сфорца правяла (ряд важных реформ), якія мелі вялікі ўплыў на (развитие) беларускіх земляў:<br /> <br /> * Аграрная рэформа: яна ўвяла арэндную сістэму (хозяйствования) – валочную памеру, дзякуючы якой зямля была падзелена на (равные наделы) – волакі – і (налогообложение) стала больш (прозрачным).<br /> * Узмацненне гарадоў: яна падтрымлівала Магдэбургскае права, што (содействовало) эканамічнаму росту і развіццю (самоуправления).<br /> * Фінансавыя рэформы: Бона паспрабавала (оограничить) магнацкія (приыилегии) і павялічыць даходы дзяржавы (за счёт) больш эфектыўнага (использования) дзяржаўных земляў.<br /> <br /> ==== Барацьба за ўладу і канец жыцця ====<br /> Бона (стремилась) перадаць трон свайму сыну Жыгімонту Аўгусту і (укрепила) яго ўладу яшчэ пры жыцці бацькі. Гэта (вызывало) канфлікты з магнатамі, якія (сопротивлялись) яе палітыцы.<br /> <br /> Бона Сфорца мела шмат (врагов), асабліва (среди)польскіх і літоўскіх магнатаў, а таксама Габсбургаў, з якімі яна (соперничала) за ўплыў у Еўропе. Яе нярэдка (обвиняли) ў выкарыстанні (ядов) для ліквідацыі палітычных супернікаў. Асабліва (распространённым) было меркаванне, што яна магла быць (причастной) да смерці апошніх мазавецкіх князёў у 1522 годзе і сваёй (невестки) Барбары Радзівіл у 1551 годзе.<br /> <br /> Аднак дакументальных (подтверждений) гэтым (обвинениям) няма, і яны хутчэй за ўсё былі часткай прапаганды (против) Боны, якая мела моцны палітычны ўплыў і часта (действовала решительно), (ограничивая) ўладу магнатаў.<br /> <br /> Пасля смерці Жыгімонта I у 1548 годзе Бона (вернулась) ў Італію, дзе была (отравлена) ў 1557 годзе. Яе забіў дварэцкі Гасцінары, які (действовал по приказу) іспанскага караля, каб той не вярнуў ёй (ссуду).<br /> <br /> === Заключэнне ===<br /> Бона Сфорца — (одновременно) адна з найбольш (противоречивых личностей) свайго часу. Яна змяніла эканоміку, палітычны (строй) і культурны ландшафт ВКЛ, аднак яе (интриги) зрабілі яе непапулярнай сярод шляхты. (Несмотря) на гэта, трэба (признать), што ейны ўплыў (ощущался) яшчэ доўгія гады пасля яе смерці.<br /> <br /> === Практыкаванне 1. Надайце дзеясловам у дужках форму мінулага часу.. ===<br /> <br /> # Бона Сфорца (ажыццяўляць) шматлікія эканамічныя рэформы ў ВКЛ.<br /> # Каралева (імкнуцца) абмежаваць уладу магнатаў і (узмацняць) манархію.<br /> # Яна (уплываць) на палітычныя рашэнні мужа, Жыгімонта I, які (разлічваць) на яе падтрымку.<br /> # У 1557 годзе яна (быць) атручаная дваранінам Джанам Лярэнцам Папакодам.<br /> # Яе палітычныя інтрыгі (выклікаць) незадаволенасць сярод польскай шляхты.<br /> # Бона (падтрымліваць) саюзы з Францыяй і Асманскай імперыяй, каб процістаяць Габсбургам.<br /> # Яе рэформы (заставацца) актуальнымі яшчэ некалькі дзесяцігоддзяў пасля яе смерці.<br /> # Бона (ствараць) сетку верных ёй прыдворных і (узмацняць) кантроль над дзяржавай.<br /> # Яна (абмяжоўваць) уладу магнатаў і (вяртаць) незаконна прысвоеныя землі.<br /> # Дзякуючы яе ўплыву, Польшча і ВКЛ (захоўваць) моцныя пазіцыі ў Еўропе.<br /> # Яе сын, Жыгімонт Аўгуст, (пераняць) многія палітычныя прынцыпы сваёй маці.<br /> # Яна (раздаваць) землі верным прыхільнікам і (змяншаць) залежнасць ад магнатаў.<br /> # Пасля смерці Боны яе палітычная спадчына (захоўвацца) яшчэ некалькі дзесяцігоддзяў.<br /> # Яе ворагі (спрабаваць) дыскрэдытаваць яе, распаўсюджваючы чуткі пра атручэнні.<br /> <br /> ----<br /> <br /> === 2. Устаўце патрэбную форму займенніка: сабе ці сябе. ===<br /> <br /> # Бона Сфорца выбудоўвала палітычныя стратэгіі, арыентуючыся на ___.<br /> # Яна часта рабіла ўсё на карысць дзяржавы, але думала і пра ___.<br /> # Калі ты хочаш кіраваць краінай, трэба найперш ведаць самога ___.<br /> # Ты павінны шанаваць людзей вакол ___, каб мець падтрымку.<br /> # Магутны манарх заўсёды павінен кантраляваць ___.<br /> # Каб дамагчыся поспеху, трэба верыць у ___.<br /> # Каралева заўсёды старалася паказаць упэўненасць у ___.<br /> # Яна хацела, каб сын верыў у ___ і працягваў яе палітыку.<br /> <br /> ----<br /> <br /> === 3. Спражэнне дзеясловаў з каранямі -ход-, -вод-, -нос-, -воз- ===<br /> Заданне: Устаўце дзеясловы ў патрэбнай форме ў цяперашнім часе.<br /> <br /> # Бона Сфорца (выходзіць) за межы традыцыйных жаночых роляў і актыўна ўдзельнічае ў палітыцы.<br /> # Яна часта (прыводзіць) аргументы на карысць умацавання манархіі.<br /> # Праз яе рашучыя дзеянні каралеўскі двор (прыносіць) значныя прыбыткі.<br /> # Бона (адвозіць) сваю маёмасць у Італію перад ад’ездам з Польшчы.<br /> # Яе палітыка (прыносіць) шмат карысці, але таксама выклікала шмат канфліктаў.<br /> # Жыгімонт I часта (выносіць) рашэнні, абапіраючыся на парады жонкі.<br /> # Бона часта (праводзіць) дыпламатычныя перамовы з іншымі краінамі.<br /> # Яе палітычныя хады (выносіць) на абмеркаванне сойма.<br /> # Дыпламатыя каралевы часта (прыводзіць) да паспяховых пагадненняў.<br /> # На ўсходнія межы часта (заводзіць) вайсковыя заганы.<br /> <br /> ----<br /> <br /> === 4. Скланенне прыметнікаў і назоўнікаў у месным склоне ===<br /> Заданне: Устаўце словы ў правільнай форме.<br /> <br /> # Бона жыла ў (каралеўскі палац) ___.<br /> # Яна шмат часу праводзіла ў (палітычныя інтрыгі) ___.<br /> # Пасля смерці мужа яна засталася ў (польскі двор) ___.<br /> # У выніку яе рэформаў адбыліся вялікія змены ў (эканамічная сістэма) ___.<br /> # Яе ўплыў адчуваўся ў (адміністрацыйныя рэформы) ___.<br /> # Каралева прымала гасцей у (прыдворныя пакоі) ___.<br /> # Яе палітычны ўплыў захоўваўся ў (важныя гарады ВКЛ) ___.<br /> # Нават пасля смерці яе ўзгадвалі ў (каралеўскі архіў) ___.<br /> <br /> ----<br /> <br /> === 5. Пераклад выразаў з расейскай мовы на беларускую ===<br /> Заданне: Перакладзіце на беларускую мову.<br /> <br /> # Осуществлять значимые реформы – ___<br /> # Ограничивать влияние знати – ___<br /> # Поддерживать торговые связи – ___<br /> # Развивать экономику государства – ___<br /> # Возглавлять политическое движение – ___<br /> # Влиять на решения короля – ___<br /> # Выделять средства на строительство – ___<br /> # Оказывать поддержку союзникам – ___<br /> # Противостоять влиянию Габсбургов – ___<br /> # Вести дипломатические переговоры – ___<br /> # Расширять влияние династии – ___<br /> # Управлять королевскими землями – ___<br /> # Назначать советников при дворе – ___<br /> # Формировать финансовую политику – ___<br /> # Защищать государственные интересы – ___<br /> # Продвигать идеи монархической власти – ___<br /> # Восстанавливать контроль над налогами – ___<br /> # Улучшать международные отношения – ___<br /> # Вводить новые законы – ___<br /> # Обеспечивать безопасность королевского двора – ___<br /> <br /> [[Катэгорыя:Гутарковыя сустрэчы]]</div>

A.t.undoca