Прагляд зыходнага тэксту старонкі Odmiana przymiotników i czasowników

== Jak się dziś czujesz? ==
# 😊 Dziś jestem wesoły, bo nie miałem zajęć na politechnice.  (Сёння я вясёлы, бо не вучыўся ў палітэху.)
# 😴 Dziś jestem zmęczony, bo wczoraj długo pracowałem.  (Сёння я стомлены, бо ўчора доўга працаваў.)
# 😃 Dziś jestem zadowolony, bo zjadłem dobre śniadanie.  (Сёння я задаволены, бо з’еў смачны сняданак.)
# 😔 Dziś jestem smutny, bo nie rozmawiałem z przyjacielem.  (Сёння я сумны, бо не размаўляў з сябрам.)
# 😌 Dziś jestem spokojny, bo mam wolny dzień.  (Сёння я спакойны, бо маю вольны дзень.)
# 😡 Dziś jestem zły, bo autobus się spóźnił.  (Сёння я злы, бо аўтобус спазніўся.)
# 😲 Dziś jestem zaskoczony, bo dostałem wiadomość od starego kolegi.  (Сёння я здзіўлены, бо атрымаў паведамленне ад старога сябра.)
# 🤩 Dziś jestem szczęśliwy, bo kupiłem nową książkę.  (Сёння я шчаслівы, бо купіў новую кнігу.)
# 😬 Dzisiaj jestem trochę zdenerwowany, bo jutro mam egzamin.  (Сёння я крыху нервуюся, бо заўтра маю экзамен.)

----

= Końcówki przymiotników   =

= (Канчаткі прыметнікаў) =
Прыметнік дапасуецца да назоўніка у родзе і ліку. Пасля дзеяслова być (jestem, jest, są і г.д.) прыметнік стаіць у назоўным склоне:

* 👨 męski rodzaj: -y / -i
* 👩 żeński rodzaj: -a
* 🧒 nijaki rodzaj: -e
* 👥 множны, męskoosobowy (пра асоб мужчынскага полу): звычайна -i (часам адбываецца чаргаванне папярэдніх літар: wesoły → weseli, zły → źli)
* 👥 множны, niemęskoosobowy (усё астатняе: жанчыны, дзеці, рэчы): -e

= Tabela słów =
{| class="wikitable"
|👨 m
|👩 f
|🧒 n
|👥 męskoos.
|👥 niemęskoos.
|-
|wesoły
|wesoła
|wesołe
|weseli
|wesołe
|-
|zmęczony
|zmęczona
|zmęczone
|zmęczeni
|zmęczone
|-
|zadowolony
|zadowolona
|zadowolone
|zadowoleni
|zadowolone
|-
|smutny
|smutna
|smutne
|smutni
|smutne
|}

= Як гэта працуе ў сказах =

* 👨 On jest wesoły. — Ён вясёлы.
* 👩 Ona jest zadowolona. — Яна задаволеная.
* 🧒 Dziecko jest spokojne. — Дзіця спакойнае.
* 👥 Oni są szczęśliwi. (мужчыны) — Яны шчаслівыя.
* 👥 One są smutne. (жанчыны / дзеці) — Яны сумныя.

# 🙂 To jest ___ (wesoły) student.  (Гэта вясёлы студэнт.)
# 😴 To jest ___ (zmęczony) koleżanka.  (Гэта стомленая сяброўка.)
# 😃 To jest ___ (zadowolony) dziecko.  (Гэта задаволенае дзіця.)
# 😔 To są ___ (smutny) studenci.  (Гэта сумныя студэнты.)
# 😌 To są ___ (spokojny) dziewczyny.  (Гэта спакойныя дзяўчаты.)
# 😡 To jest ___ (zły) nauczyciel.  (Гэта злы настаўнік.)
# 😲 To są ___ (zaskoczony) przyjaciele.  (Гэта здзіўленыя сябры.)
# 🤩 To jest ___ (szczęśliwy) rodzina.  (Гэта шчаслівая сям’я.)
# 😬 To są ___ (zdenerwowany) klienci.  (Гэта ўзнерваваныя кліенты.)
# 📚 To jest ___ (ciekawy) artykuł.  (Гэта цікавы артыкул.)
# 📓 To jest ___ (nowy) zeszyt.  (Гэта новы сшытак.)
# 🏠 To jest ___ (mały) mieszkanie.  (Гэта маленькая кватэра.)
# 👦 To są ___ (mały) chłopcy.  (Гэта маленькія хлопчыкі.)
# 👩‍🎓 To są ___ (nowy) studentki.  (Гэта новыя студэнткі.)
# 📖 To są ___ (dobry) książki.  (Гэта добрыя кнігі.)
# 🧠 To jest ___ (trudny) zadanie.  (Гэта складанае заданне.)
# ✍️ To są ___ (trudny) ćwiczenia.  (Гэта складаныя практыкаванні.)
# 📰 To jest ___ (stary) artykuł.  (Гэта стары артыкул.)
# 🌸 To jest ___ (ładny) dziewczyna.  (Гэта прыгожая дзяўчына.)
# 👬 To są ___ (wesoły) koledzy.  (Гэта вясёлыя калегі.)

----Ćwiczenie. Przeczytaj cztery akapity w pierwszej osobie. Po każdym akapicie odpowiedz na pytania.

(Практыкаванне. Прачытай чатыры абзацы ад першай асобы. Пасля кожнага абзаца адкажы на пытанні.)
----

== Jak się dziś czujesz? ==
Dzisiaj jestem trochę zmęczony 😴 i trochę zaskoczony 😲, ale nie jestem smutny 😔 ani zły 😡; najczęściej jestem wesoły 🙂. Rano słuchałem muzyki 🎧 i obejrzałem krótkie wideo 🎬. W domu 🏠 czytałem książkę 📖 i gazetę 📰, rozmawiałem z rodziną. Później byłem na politechnice 📊; pytałem i odpowiadałem spokojnie na zajęciach. Lubię prosty dzień: dom, film i trochę ciszy. Wieczorem chcę jeszcze posłuchać muzyki.

Pytania do ciebie:

— Jak się dziś czujesz?

— Czego dziś słuchałeś i co oglądałeś?

— Które zdania są prawdziwe dla ciebie?
----

== Co dziś robiłeś? ==
Dziś rano pracowałem w kawiarni ☕. Rozmawiałem z przyjacielem i porządkowałem stolik. Potem byłem na politechnice 📊. Pisałem w zeszycie 📓, czytałem książkę 📖 i krótką gazetę 📰. Na zajęciach pytałem i odpowiadałem. Po południu grałem w piłkę nożną ⚽ z kolegą przed domem 🏠. Wieczorem obejrzałem jedno wideo 🎬 i znów słuchałem muzyki 🎧. Jestem trochę zmęczony, ale mam dobry humor.

Pytania do ciebie:

— Co dokładnie dziś robiłeś?

— Byłeś w kawiarni czy na politechnice?

— Z kim grałeś w piłkę?
----

== Co będziesz robić jutro? ==
Jutro rano będę w kawiarni ☕ i spokojnie porozmawiam z ludźmi. Potem pójdę na politechnikę 📊, będę czytać 📖 i pisać w zeszycie 📓. Po zajęciach obejrzę krótkie wideo 🎬 i posłucham muzyki 🎧. Wieczorem chcę grać w piłkę ⚽ z przyjaciółmi obok domu 🏠. Chcę mieć dobry humor, nie być zmęczony, nie być smutny ani zły. 

Pytania do ciebie:

— Co z tego będziesz robić jutro?

— Będziesz pracować w kawiarni czy iść na finanse na politechnice?

— Z kim zagrasz jutro w piłkę?
----

== Co zwykle robisz jesienią? ==
Jesienią 🍁 pracuję w kawiarni ☕ i bywam na politechnice 📊. We wrześniu 📅 często gram w piłkę ⚽, czytam książki 📖 i słucham muzyki 🎧. W październiku oglądam wideo 🎬, piszę w zeszycie 📓 i pomagam w domu rodzinie 🏠. W listopadzie rozmawiam z rodziną i planuję naukę. Czasem jestem zmęczony, czasem zaskoczony, ale zwykle jestem wesoły i mam dobry humor.

Pytania do ciebie:

— Co zwykle robisz jesienią?

— Jakie masz plany we wrześniu, październiku i listopadzie?
----Ćwiczenie. Uzupełnij formę czasownika w nawiasie w czasie teraźniejszym. 

(Практыкаванне. Устаў правільную форму дзеяслова ў дужках у цяперашнім часе.)

# 🏠 (Mieszkać) w małym mieście z rodziną.  (Я жыву ў маленькім горадзе з сям’ёй.)
# 🏫📊 (Czytać) codziennie krótkie teksty w zeszycie na politechnice.  (Я штодня чытаю кароткія тэксты ў сшытку ў палітэху.)
# ☕👬 (Rozmawiać) z przyjacielem przy stoliku w kawiarni o muzyce i nauce.  (Мы размаўляем у кавярні з сябрам пра музыку і вучобу.)
# 🌆🎧 (Słuchać) spokojnej muzyki i podcastów wieczorem w domu.  (Я ўвечары дома слухаю спакойную музыку і падкасты.)
# 💻🎬 (Oglądać) krótkie wideo i film na komputerze po pracy w domu.  (Я пасля працы дома гляджу на камп’ютары кароткае відэа і фільм.)
# 🧑‍🏫📊 (Pytać) na wykładzie o budżet i koszty na finansach.  (Я на лекцыі пытаюся пра бюджэт і выдаткі на фінансах.)
# 📝 (Odpowiadać) spokojnie na pytania wykładowcy na ćwiczeniach.  (Я на практычных спакойна адказваю на пытанні выкладчыка.)
# 👨‍👩‍👧‍👦🎵 (Kochać) muzykę, piłkę i wspólne wieczory.  (Яны любяць музыку, футбол і супольныя вечары.)
# 👨‍🍳🎤 (Śpiewać) cicho ulubioną piosenkę w kuchni w wolnej chwili.  (Я ў вольную хвіліну на кухні ціха спяваю любімую песню.)
# ☕💬 (Pomagać) klientom z zamówieniem i płatnością w kawiarni przy barze.  (Я ў кавярні дапамагаю кліентам з заказам і аплатай.)
# ⚽🏟️ (Grać) w piłkę z kolegami po zajęciach na boisku osiedla.  (Мы пасля заняткаў на дваровым полі гуляем у футбол з сябрамі.)
# 🌧️🏠 (Czytać) gazetę i fragment książki podczas deszczu w cichym domu.  (Я падчас дажджу ў ціхім доме чытаю газету і ўрывак з кнігі.)
# 🌙💻 (Oglądać) wideo o finansach i budżecie wieczorami online w tygodniu.  (Я ўвечары на тыдні анлайн гляджу відэа пра фінансы і бюджэт.)
# 📻👨‍👩‍👧‍👦 (Słuchać) muzyki i wiadomości w salonie przy radiu.  (Сям’я ў гасцінай пры радыё слухае музыку і навіны.)
# ☕🪟 (Rozmawiać) o planach weekendu z przyjacielem w kawiarni przy oknie.  (Ты з сябрам у кавярні каля акна размаўляеш пра планы на выходныя.)
# 🧑‍🏫📊 (Pytać) często o trudne zadania na konsultacjach na finansach.  (Вы на фінансах на кансультацыях часта пытаецеся пра складаныя заданні.)
# 🏫📚 (Odpowiadać) krótko i rzeczowo na seminarium na politechnice.  (Ён у палітэху на семінары адказвае каротка і па сутнасці.)
# 🏠🙂 (Kochać) rodzinę, przyjaciela i muzykę w dobrym humorze w domu.  (Я люблю сям’ю, сябра і музыку.)
# 🧹👨‍👩‍👧‍👦 (Pomagać) rodzinie przy sprzątaniu po obiedzie w domu.  (Мы разам пасля абеду дапамагаем сям’і пры прыбіранні.)
# 🏢🚇 (Mieszkać) w nowym bloku blisko centrum rodziny i przyjaciele z uczelni.  (Яны жывуць у новым блоку каля цэнтра — сем’і і сябры з навучальнай установы.)
# 🎥👬 (Oglądać) film w domu po meczu wieczorem.  (Яны пасля матчу ўвечары глядзяць фільм дома.)
# 👨‍🎓📊 (Odpowiadać) spokojnie na pytania na ćwiczeniach na finansach.  (Студэнты на фінансах на практычных спакойна адказваюць на пытанні.)
# 📚🪟 (Czytać) razem artykuły i notatki w bibliotece przy oknie.  (Вы ў бібліятэцы каля акна разам чытаеце артыкулы і нататкі.)
# 🎸🌆 (Śpiewać) ulubioną piosenkę w domu przy gitarze wieczorem.  (Ты дома ўвечары пры гітары спяваеш любімую песню.)
# ⚽👫 (Grać) codziennie w piłkę z kolegą na boisku osiedla.  (Ён штодня гуляе ў футбол з сябрам на пляцоўцы двара.)

----Odmiana czasownika mieć
{| class="wikitable"
|ja mam
|my mamy
|-
|ty masz
|wy macie
|-
|on / ona / ono ma
|oni / one mają
|}
🔹 Прыклад ужывання:

* Mam kota. — Я маю ката.
* Ona ma dużo pracy. — Яна мае шмат працы.
* Czy macie czas? — Ці маеце вы час?

Ćwiczenie. Uzupełnij formę czasownika “mieć” w czasie teraźniejszym.

(Практыкаванне (A1): Устаў правільную форму дзеяслова “mieć” ў цяперашнім часе.)

# 🏡 W mieszkaniu (mieć) stół i dwa krzesła.  (Я маю ў кватэры стол і два крэслы.)
# 📚 W plecaku (mieć) książki i zeszyt.  (Ты маеш у заплечніку кнігі і сшытак.)
# 🖊️ Na biurku (mieć) długopis i zeszyt.  (Ён мае на стале ручку і сшытак.)
# 🐕 W domu rodzina (mieć) psa i kota.  (Яна, сям’я, мае дома сабаку і ката.)
# 🌳 W ogrodzie (mieć) kwiaty i drzewo.  (Я маю ў садзе кветкі і дрэва.)
# 🛏️ W pokoju (mieć) łóżko i lampę.  (Ты маеш у пакоі ложак і лямпу.)
# 🚗 W garażu (mieć) samochód i rower.  (Ён мае ў гаражы машыну і ровар.)
# 🧺 W kuchni (mieć) filiżanki i talerze.  (Я маю ў кухні кубкі і талеркі.)
# 🎵 W telefonie (mieć) muzykę i zdjęcia.  (Ты маеш у тэлефоне музыку і фатаграфіі.)
# 🎓 Na uczelni studenci (mieć) nowe książki i notatki.  (Студэнты маюць ва ўніверсітэце новыя кнігі і нататкі.)
# 🏢 W biurze (mieć) komputer i dokumenty.  (Мы маем у офісе камп’ютар і дакументы.)
# 📆 W kalendarzu (mieć) plan zajęć i notatki.  (Ты маеш у календары расклад і нататкі.)
# 🕰️ W pokoju (mieć) zegar i obraz.  (Я маю ў пакоі гадзіннік і карціну.)
# ☕ W kawiarni (mieć) kawę i ciasto.  (Яна мае ў кавярні каву і пірожнае.)
# 👨‍👩‍👧‍👦 W domu rodzice (mieć) dzieci i psa.  (Бацькі маюць дзяцей і сабаку.)
# 🏠 W domu (mieć) komputer i telewizor.  (Я маю дома камп’ютар і тэлевізар.)
# ☕ W kawiarni (mieć) gazetę i zegar.  (Ты маеш у кавярні газету і гадзіннік.)
# 👨‍👩‍👧‍👦📺 W domu rodzina (mieć) telewizor i zegar.  (Яна, сям’я, мае дома тэлевізар і гадзіннік.)
# 👤🖥️ W domu przyjaciel (mieć) komputer i zeszyt.  (Ён мае дома камп’ютар і сшытак.)
# 📖📰 W domu (mieć) książkę i gazetę.  (Я маю ў ціхім доме кнігу і газету.)
# 🏫⏰ Szkoła w centrum (mieć) zegar i telewizor.  (Яна, школа, мае гадзіннік і тэлевізар.)
# 🎓📓 Na politechnice (mieć) gazetę i notatki.  (Мы маем у палітэху газету і нататкі.)
# 👨‍👩‍👧‍👦🌙 Rodzina i przyjaciel (mieć) spokojny wieczór.  (Яны маюць спакойны вечар.)

----Змяненне дзеяслова być у цяперашнім часе (czas teraźniejszy)
{| class="wikitable"
|Асоба
|Форма być
|-
|ja (я)
|jestem
|-
|ty (ты)
|jesteś
|-
|on/ona/ono (ён/яна/яно)
|jest
|-
|my (мы)
|jesteśmy
|-
|wy (вы)
|jesteście
|-
|oni/one (яны)
|są (суть)
|}
----🧾 Прыкладныя сказы:

* Ja jestem studentem. — Я студэнт. / Я ёсць студэнтам.
* Ty jesteś nauczycielką. — Ты настаўніца.
* On jest w domu. — Ён дома.
* My jesteśmy w szkole. — Мы ў школе.
* Wy jesteście zmęczeni. — Вы стомленыя.
* Oni są lekarzami. — Яны дактары.

Ćwiczenie. Wstawcie odpowiednią formę czasownika być.

# Ja ___________ w domu.
# Ty ___________ nowym uczniem.
# On ___________ bardzo szybki.
# My ___________ w dużym mieście.
# Oni ___________ w szkole.
# Czy wy ___________ gotowi?
# Pies ___________ ładny i mały.
# Ja ___________ głodna. Chcę jeść.
# Ty ___________ bardzo miła kobieta.
# Wy ___________ w kawiarni?
# Książka ___________ bardzo ciekawa.
# Ja ___________ z Polski.
# Mężczyzna ___________ stary, ale silny.
# Ty ___________ bardzo zły dziś.
# My ___________ uczniami.
# Oni ___________ głodni. Chcą pizzę.
# Rower ___________ nowy i drogi.
# Czy ona ___________ nauczycielką?

----

== 📖 Teoria – Dopełniacz (Родны склон) ==
W języku polskim dopełniacz (kogo? czego?) często używamy, gdy mówimy, że czegoś nie ma.

👉 W zdaniach przeczących po czasowniku „nie ma” rzeczownik musi być w dopełniaczu.

=== Przykłady: ===

* Mam stół. (Я маю стол. – biernik)
* Nie mam stołu. (Я не маю стала. – dopełniacz)
* Mam krzesło. (Я маю крэсла. – biernik)
* Nie mam krzesła. (Я не маю крэсла. – dopełniacz)

== 📝 Ćwiczenie – Powiedz, co masz i czego nie masz w swoim mieszkaniu ==
👉 „W moim mieszkaniu mam …” / „W moim mieszkaniu nie mam …”.

# 🛋️ sofa → sofy
# 🪑 krzesło → krzesła
# 🛏️ łóżko → łóżka
# 🚪 drzwi → drzwi (форма аднолькавая)
# 🪟 okno → okna
# 🪞 lustro → lustra
# 📚 książka → książki
# 📰 gazeta → gazety
# 📖 zeszyt → zeszytu
# 💻 komputer → komputera
# 📺 telewizor → telewizora
# 📞 telefon → telefonu
# 🖼️ obraz → obrazu
# 🚲 rower → roweru
# 🕰️ zegar → zegara
# 🧸 zabawka → zabawki
# 🧺 kosz → kosza
# 🍴 widelec → widelca
# 🥄 łyżka → łyżki
# 🍽️ talerz → talerza
# 🥛 szklanka → szklanki
# ☕ filiżanka → filiżanki
# 🥔 ziemniak → ziemniaka
# 🍎 jabłko → jabłka
# 🌹 kwiat → kwiatu

[[Катэгорыя:Język polski]]