Прагляд зыходнага тэксту старонкі Янка Купала — Восень


= 🍁 Практыкаванне 1. Восень у беларускай паэзіі =

== 📚 Слоўнік перад чытаннем ==
🍂 '''восень''' — осень

🌲 '''пушча''' — пуща, вялікі густы лес

👀 '''углядацца ўдаль''' — глядзець далёка наперад

😔 '''жаль''' — пачуццё смутку

🌾 '''дажынкі''' — свята заканчэння жніва

🌬️ '''вецер''' — ветер

☁️ '''хмара''' — туча

🌫️ '''імгла''' — туман, дымка

🌧️ '''дождж''' — дождь

🌙 '''уночы''' — ноччу

✨ '''варажба''' — гаданне, прадказанне

💭 '''смутак''' — грусть

🍃 '''павялы''' — які страціў свежасць

== 📖 Гісторыя верша ==

# 🍁 Янка Купала — адзін з найважнейшых класікаў беларускай літаратуры, у творчасці якога прырода займае асаблівае месца.
# 🌾 У вершы '''«Восень»''' паэт стварае не проста восеньскі пейзаж, а сапраўдны вобраз Восені.
# 👀 Яна паказана амаль як чалавек: глядзіць удалечынь, сумуе і разважае.
# 🌬️ Вецер і хмары таксама ажываюць і атрымліваюць свае заданні.
# 🌧️ Таму дождж, імгла і моцны вецер становяцца часткай невялікай драматычнай гісторыі.
# 🍂 Праз восеньскую прыроду Купала перадае настрой смутку, завяршэння і паступовага развітання з цяплом.

== 🍂 Янка Купала — «Восень» ==
🍂 Села пад пушчаю Восень,

👀 Вочы ўтаропіўшы ўдаль;

🌾 Жаль ёй павялых дакосін,

🍁 Спетых дажынак ёй жаль.

🙏 Пацеры шчыра шапоча,

🌙 Нудную шэпча мальбу;

✨ Творыць паціху ўночы

🔮 Свету сваю варажбу.

🌬️ Склікала вецер і хмары,

📜 Кожнаму дзела дала:

💨 Вецер завыў на папары,

🌫️ З хмары павісла імгла.

🌪️ Вецер, убраўшыся ў сілы,

🌲 Лесам, як вехцем, трасе,

🪦 Крыж вырывае з магілы,

🏡 Круціць салому ў страсе.

🌧️ Хмара, упіўшыся морам,

💦 Хвошча і хвошча дажджом,

😢 Плача нязмераным горам,

💔 Жаліць душу, як нажом.

== 💬 Пытанне ==

# 🍁 '''Калі б Восень з гэтага верша была чалавекам, які характар яна мела б? Як бы яна выглядала?'''

----

= 🚶 Практыкаванне 2. Дзеяслоў «пайсці» =
{| class="wikitable"
!👤 '''Адзіночны лік'''
!👥 '''Множны лік'''
|-
|я '''пайду'''
|мы '''пойдзем'''
|-
|ты '''пойдзеш'''
|вы '''пойдзеце'''
|-
|ён / яна / яно '''пойдзе'''
|яны '''пойдуць'''
|}

== ✏️ Устаў слушную форму ==

# 🍂 Заўтра я __________ у парк паглядзець на восеньскія дрэвы.
# ☕ Пасля заняткаў мы __________ у кавярню.
# 📚 Ты __________ заўтра ў бібліятэку?
# 🎭 У суботу яны __________ у тэатр.
# 🌳 Калі надвор'е будзе добрае, яна __________ на шпацыр.
# 🏫 Заўтра вы __________ на заняткі раней?
# 🛒 Увечары я __________ у краму па прадукты.
# 🎬 Пасля працы ён __________ у кіно.
# 🍁 У нядзелю мы __________ гуляць па восеньскім лесе.
# 🏡 Ты адразу __________ дадому?
# 🍽️ Пасля сустрэчы вы __________ разам вячэраць.
# 🚶 Калі дождж скончыцца, дзеці __________ гуляць.

----

= 🇵🇱 Ćwiczenie 3. Wielka powtórka czytania =

== Практыкаванне 3. Вялікае паўтарэнне чытання ==
🎯 '''Zadanie: przeczytaj wszystkie słowa na głos.'''

'''Заданне: прачытай усе словы ўголас.'''

Словы перамяшаныя. Тут '''толькі лексіка, якую вы ўжо бралі'''.

🥕 '''warzywa''' — гародніна / 👭 '''siostra''' — сястра / 🌊 '''morze''' — мора / 🏫 '''szkoła''' — школа / 👍 '''dobrze''' — добра / 🌍 '''świat''' — свет / 🥪 '''szynka''' — вяндліна / 7️⃣ '''siedem''' — сем / 🌱 '''być''' — быць / 📏 '''kreska''' — рыска / ❤️ '''lubić''' — любіць / 👑 '''król''' — кароль / 📅 '''środa''' — серада / 🍰 '''ciasto''' — пірог / 👤 '''człowiek''' — чалавек / 💛 '''żółty''' — жоўты / ☀️ '''sierpień''' — жнівень / 🥤 '''pić''' — піць / 🌑 '''ciemny''' — цёмны / 📋 '''zasada''' — правіла / 🎯 '''szansa''' — шанец / 🗄️ '''szuflada''' — шуфляда / 🪢 '''sznur''' — шнур / 🛣️ '''szosa''' — шаша / 🌿 '''szpinak''' — шпінат / 4️⃣ '''cztery''' — чатыры / 🧼 '''czysty''' — чысты / 🙂 '''czoło''' — лоб / 🔝 '''czubek''' — кончык / 🇨🇿 '''czeski''' — чэшскі / 🌳 '''drzewo''' — дрэва / 🍄 '''grzyb''' — грыб / 🌊 '''brzeg''' — бераг / 🥄 '''łyżka''' — лыжка / 🐘 '''duży''' — вялікі / 👣 '''ślad''' — след / 🐌 '''ślimak''' — слімак / 🌅 '''świt''' — світанак / 👴 '''siwy''' — сівы / 7️⃣ '''siódmy''' — сёмы / 🎒 '''mieć''' — мець / 🎁 '''dać''' — даць / 🤫 '''cichy''' — ціхі / 🌑 '''cień''' — цень / 👩 '''ciocia''' — цёця / 🧥 '''szafa''' — шафа / 🏥 '''szpital''' — шпіталь / 🩶 '''szary''' — шэры / 🧣 '''szalik''' — шалік / 🌊 '''szum''' — шум / ⏰ '''czas''' — час / 🖤 '''czarny''' — чорны / 📅 '''czwartek''' — чацвер / 🧢 '''czapka''' — шапка / 🍫 '''czekolada''' — шакалад / 🧄 '''czosnek''' — часнок / 🌊 '''rzeka''' — рака / 👩 '''żona''' — жонка / 🐸 '''żaba''' — жаба / ❄️ '''śnieg''' — снег / 🌾 '''siano''' — сена / 😴 '''spać''' — спаць / 🧣 '''ciepły''' — цёплы
----

= 🇵🇱 Ćwiczenie 4. Ą i Ę — nowe zasady czytania =

== Практыкаванне 4. Ą і Ę — новыя правілы чытання ==
🎯 '''Zadanie: przeczytaj słowa i zwróć uwagę na wymowę Ą i Ę.'''

'''Заданне: прачытай словы і звярні ўвагу на вымаўленне Ą і Ę.'''

=== 🌬️ Правіла 1. Ą / Ę перад фрыкатыўнымі зычнымі ===
Насавое гучанне захоўваецца.

🐍 '''wąż''' ''(змяя)'' / 🥩 '''mięso''' ''(мяса)'' / 📏 '''wąski''' ''(вузкі)'' / 👃 '''węszyć''' ''(нюхаць, вынюхваць)''

=== 👄 Правіла 2. Ą / Ę + P, B → прыблізна OM / EM ===
🦷 '''ząb''' ''(зуб)'' / 🌳 '''dąb''' ''(дуб)'' / 🎺 '''trąba''' ''(труба)'' / 🥁 '''bęben''' ''(барабан)''

=== 👅 Правіла 3. Ą / Ę + T, D, C, DZ, CZ → прыблізна ON / EN ===
🎣 '''wędka''' ''(вуда)'' / ⚡ '''prędko''' ''(хутка)'' / 🖐️ '''ręce''' ''(рукі)'' / 🐰 '''zając''' ''(заяц)''

=== 🌿 Правіла 4. Ą / Ę + K, G → [ŋ] ===
✋ '''ręka''' ''(рука)'' / 🌾 '''łąka''' ''(луг)'' / 📖 '''księga''' ''(кніга)'' / ⭕ '''krąg''' ''(круг)''

=== 🔚 Правіла 5. Ę у канцы слова → амаль «э» ===
👀 '''widzę''' ''(бачу)'' / ❤️ '''lubię''' ''(люблю)'' / ✍️ '''piszę''' ''(пішу)'' / 🙏 '''proszę''' ''(прашу)''
----

= 🇷🇸 Вежба 5. Нова вежба читања =

== Практыкаванне 5. Новае практыкаванне на чытанне ==
🎯 '''Задатак: прочитај речи наглас и обрати пажњу на означена слова.'''

'''Заданне: прачытай словы ўголас і звярні ўвагу на пазначаныя літары.'''

Схема тая самая, што ў вывучанай табліцы: '''DŽ / Џ, Đ / Ђ, Č / Ч, Ć / Ћ''', але словы ўжо іншыя.
{| class="wikitable"
!'''📖 Правіла'''
!'''🇷🇸 Лацінка'''
!'''🇷🇸 Кірыліца'''
!'''🇵🇱 Польская'''
!'''🇧🇾 Беларуская'''
|-
|'''DŽ = Џ''' ≈ польск. '''dż'''
|🕌 '''džamija'''
|'''џамија'''
|''meczet''
|''мячэць''
|-
|
|🎷 '''džez'''
|'''џез'''
|''jazz''
|''джаз''
|-
|
|🧞 '''džin'''
|'''џин'''
|''dżin''
|''джын''
|-
|
|🥋 '''džudo'''
|'''џудо'''
|''judo''
|''дзюдо''
|-
|'''Đ = Ђ''' ≈ польск. '''dź'''
|🌸 '''đurđevak'''
|'''ђурђевак'''
|''konwalia''
|''ландыш''
|-
|
|👋 '''doviđenja'''
|'''довиђења'''
|''do widzenia''
|''да пабачэння''
|-
|
|🧑 '''Đorđe'''
|'''Ђорђе'''
|''Jerzy''
|''Георгій''
|-
|
|🦌 '''rođak'''
|'''рођак'''
|''krewny''
|''сваяк''
|-
|'''Č = Ч''' ≈ польск. '''cz'''
|🧦 '''čarapa'''
|'''чарапа'''
|''skarpetka''
|''шкарпэтка''
|-
|
|🍵 '''čaj'''
|'''чај'''
|''herbata''
|''гарбата''
|-
|
|🐝 '''pčela'''
|'''пчела'''
|''pszczoła''
|''пчала''
|-
|
|🧹 '''čist'''
|'''чист'''
|''czysty''
|''чысты''
|-
|'''Ć = Ћ''' ≈ польск. '''ć'''
|🏠 '''kuća'''
|'''кућа'''
|''dom''
|''дом''
|-
|
|🍀 '''sreća'''
|'''срећа'''
|''szczęście''
|''шчасце''
|-
|
|🕯️ '''sveća'''
|'''свећа'''
|''świeca''
|''свечка''
|-
|
|🌙 '''noć'''
|'''ноћ'''
|''noc''
|''ноч''
|}

=== 🧠 Міні-шпаргалка ===
'''DŽ / Џ → dż''' · '''Đ / Ђ → dź''' · '''Č / Ч → cz''' · '''Ć / Ћ → ć'''
----

= 🇷🇸 Вежба 6. Велико понављање речи =

== Практыкаванне 6. Вялікае паўтарэнне слоў ==
🎯 '''Задатак: прочитај све речи наглас.'''

'''Заданне: прачытай усе словы ўголас.'''

Тут '''толькі словы, якія ўжо вывучаліся''', у перамяшаным парадку. Спачатку лацінка, у дужках — кірыліца, пасля — беларускі пераклад.

🌷 '''cveće''' ''(цвеће)'' — '''кветкі''' / 👖 '''džep''' ''(џеп)'' — '''кішэня''' / 🎓 '''đak''' ''(ђак)'' — '''вучань''' / 👤 '''čovek''' ''(човек)'' — '''чалавек''' / 🗑️ '''đubre''' ''(ђубре)'' — '''смецце''' / 🍊 '''narandža''' ''(наранџа)'' — '''апельсін''' / 🥕 '''povrće''' ''(поврће)'' — '''гародніна''' / 👦 '''mlađi''' ''(млађи)'' — '''малодшы''' / 🌴 '''džungla''' ''(џунгла)'' — '''джунглі''' / 4️⃣ '''četiri''' ''(четири)'' — '''чатыры''' / ↔️ '''između''' ''(између)'' — '''паміж''' / 👕 '''džemper''' ''(џемпер)'' — '''швэдар''' / 🎂 '''rođendan''' ''(рођендан)'' — '''народзіны''' / 🍰 '''kolač''' ''(колач)'' — '''пірог''' / 👜 '''džak''' ''(џак)'' — '''мяшок'''
----

= 🇧🇾 Практыкаванне 7. Вялікая граматычная віктарына =
🎯 '''Заданне:''' выберы слушны варыянт. Варыянты спецыяльна перамяшаныя.

# 🍂 Заўтра пасля заняткаў я ___ ў бібліятэку.

пойдзе

пайду

пойдзем

# 🚶 Калі надвор'е будзе добрае, мы ___ на доўгі шпацыр.

пойдуць

пойдзем

пойдзеце

# 🏡 Ты ведаеш, калі яна ___ дадому?

пойдзеш

пойдзе

пайду

# 📚 Я хачу ___ гэтую кнігу з сабой.

узяць

узяў

вазьму

# 🍎 Калі ласка, ___ яблык са стала.

узяла

вазьмі

узяць

# 🍽️ Я нічога не еў з раніцы і вельмі хачу ___.

еў

есці

ем

# 🤝 Мы дамовіліся ___ каля тэатра а сёмай гадзіне.

сустракаць

сустрэцца

сустрэліся

# 👋 Учора я выпадкова ___ старую знаёмую.

сустрэўся

сустрэў

сустракаць

# 🚦 Аўтобус раптам ___ каля крамы.

спыніўся

спынілася

спыніцца

# ⏰ Я выйшаў раней, каб не ___ на сустрэчу.

спазніўся

спазняюся

спазніцца

# 🗣️ Мы доўга ___ пра падарожжы.

сказалі

размаўлялі

казаў

# 💬 Я хачу ___ табе нешта важнае.

размаўляць

сказаць

гаварыў

# 📞 Я часта ___ з сястрой па тэлефоне.

кажу

размаўляю

сказаў

# 👩 Учора я размаўляў ___.

з маёй сяброўкай

маю сяброўку

маёй сяброўкі

# 🎁 Я купіў гэты падарунак ___.

маёй сястрой

для маёй сястры

маю сястру

# 🏙️ Мы ўжо некалькі гадоў жывём ___.

гэты горад

у гэтым горадзе

з гэтага горада

# 📖 Гэта кніга, ___ я цяпер чытаю.

якой

якую

якая

# 👩 Гэта дзяўчына, з ___ мы пазнаёміліся ўчора.

якой

якую

якая

# 🏠 У гэтым пакоі няма ___.

вялікі стол

вялікага стала

вялікім сталом

# ☕ Я хачу кубак ___.

гарачая гарбата

гарачай гарбаты

гарачую гарбату

# 🌳 Увечары мы гулялі ___.

па старым парку

стары парк

старога парку

# 👤 Я добра ведаю ___, пра якога ты гаворыш.

гэтым чалавекам

гэтага чалавека

гэты чалавек

# 🌙 Калі стане позна, яна ___ дома.

застацца

застанецца

засталася

# 🎉 Калі дзеці сустракаюцца разам, яны заўсёды ___.

весяліцца

весяліліся

весяляцца

# 🚶 Калі ты скончыш працу, куды ты ___?

пайшоў

пойдзеш

пойдзе
----

= 🇵🇱 Ćwiczenie 8. Co będziesz teraz robić? =

== Практыкаванне 8. Што ты зараз будзеш рабіць? ==

=== 🔮 Czas przyszły — będę + bezokolicznik ===

=== Будучы час — będę + інфінітыў ===
🎯 '''Przeczytaj wszystkie odpowiedzi i wybierz tę, która do ciebie pasuje.'''

''Прачытай усе адказы і выберы той, які табе падыходзіць.''

=== 🌙 Co będziesz teraz robić? ===
''Што ты зараз будзеш рабіць?''

# 📚 '''Będę czytać książkę.'''  ''Я буду чытаць кнігу.''
# 🎧 '''Będę słuchać muzyki.'''  ''Я буду слухаць музыку.''
# 🍲 '''Będę jeść.'''  ''Я буду есці.''
# 🫖 '''Będę pić herbatę.'''  ''Я буду піць гарбату.''
# 🚶 '''Będę spacerować.'''  ''Я буду шпацыраваць.''
# 😴 '''Będę odpoczywać.'''  ''Я буду адпачываць.''
# 🎨 '''Będę rysować.'''  ''Я буду маляваць.''
# 📝 '''Będę robić zadanie domowe.'''  ''Я буду рабіць дамашняе заданне.''
# 🛏️ '''Będę szykować się do spania.'''  ''Я буду збірацца спаць.''
# 🍳 '''Będę gotować.'''

''Я буду гатаваць.''
[[Катэгорыя:Навучальныя сустрэчы]]