Замена канчатка -ёт на -е ці -э
З пляцоўкі Мова для ўсіх!
Правіла:
-ёт замяняецца на -е пасля мяккіх зычных, на -э – пасля цвёрды: везёт — вязе (+ яканне), стережёт → сцеражэ (+ э-аканне)
Не забывайцеся на яканне, аканне, дзеканне/цеканне!
Правіла ў выглядзе табліцы:
| Канчатак | Пасля якіх зычных | Прыклад |
| -е | ✨ Мяккіх зычных гукаў | везёт → [з’] (мяккі) → вязе (+ яканне) |
| -э | 🧱 Цвёрдых зычных гукаў: р, ч, дж, ж, ш, | стережёт → [ж] (цвёрды) → сцеражэ (+ э-аканне) |
Практыкаванне. Перакладзіце дзеясловы ў дужках на беларускую мову.
- 🚗 Матуля (везёт) дзіця ў школу на машыне.
- 💐 Ён (несёт) кветкі для настаўніцы ў школу.
- 🧑 Мужчына (идёт) па шырокай сцежцы.
- 👨👦 Бацька (ведёт) сына ў дзіцячы садок.
- 🍏 Дзяўчынка (берёт) яблык са стала.
- 🐕 Сабака (стережёт) дом кожную ноч.
- 👩👦 Маці (бережёт) сына і не дазваляе яму шпацыраваць позна ўвечары.
- ⛲ Вада у фантане хутка (течёт).
- 🦢 Лебедзь (плывёт) па возеры павольна і паважна.
- 👩🏫 Настаўніца хутка раззлуецца і (заберёт) у вучня тэлефон.
- 🚙 Сусед (завезёт) нас на кірмаш заўтра раніцаю, таму мой брат ужо (идёт) спаць.
- 📚 Югася (понесёт) гэтыя кнігі ў бібліятэку, а потым (повезёт) дакументы ў банк.
- 🍞 Матуля (печёт) хлеб у печы.
- 👵 Бабуля (заберёт) ўнука з гуртка па валенні.
- 🚶♀️ Тая сцежка (ведёт) праз зялёны лес.
- 👦 Хлопчык (идёт) дахаты пасля заняткаў і (несёт) у руках сваю ўлюбёную цацку.
- 🎒 Твой хлопец (понесёт) тваю торбу, яна зацяжкая.
- 🏍️ Мой сябар (отвезёт) мяне на матацыкле ў парк.
- 🎁 Ён (несёт) падарунак на дзень народзінаў.
- 🦮 Цётка (ведёт) свайго сабаку ў лес, каб з ім пашпацыраваць.
- 💵 Ён (берёт) грошы і купляе вельмі шмат марозіва.
- 🏡 Дзядуля (стережёт) гарод, каб не прыбеглі зайчыкі.
Практыкаванне. Перакладзіце словы ў дужках на беларускую мову.
- 🧹 Дворнік (метёт) лісце ў вялікую купу.
- 🧺 Бабуля (плетёт) прыгожы вянок з красак (рус. полевых цветов).
- 😾 Кацянё Тымон (дерёт) дыван.
- 🧀 Мыш (грызёт) маленькі кавалак сыру.
- 🍽️ Мама (кладёт) сына на ложак.
- ☕ Тата (пьёт) гарачую каву кожную раніцу.
- 🔨 Дзядька моцна (бьёт) малатком па дошцы.
- 🎁 Сястра (даёт) мне кнігу на дзень народзінаў.
- 🌳 Наш дзед (живёт) у вёсцы каля самага лесу.
- 🗺️ Гэтая шырокая дарога (ведёт) да мора.
- 🎒 Дзяўчынка (несёт) цяжкі заплечнік на адным плячы.
- 🔑 Яна заўсёды (берёт) з сабой парасон, калі ідзе дождж.
- 🚌 Аўтобус (везёт) пасажыраў з горада ў вёску.
- 🚶♂️ Мужчына (идёт) па вуліцы і размаўляе па тэлефоне.
- 🌲 Тата (сечёт) камень, каб зрабіць скульптуру.
- 🌬️ Бабуля (метёт) венікам ужо дзве гадзіны.
- 🧺 Рыбак (плетёт) сетку для лоўлі рыбы.
- 👚 Машына (дерёт) далікатную тканіну падчас мыцця.
- 🥕 Хамяк ціха (грызёт) моркву ў сваёй клетцы.
- 🧺 Ён (кладёт) чыстую бялізну ў шафу.
- 💧 Дзіця (пьёт) чыстую ваду.
- 🌩️ У небе моцна (бьёт) гром падчас навальніцы.
- 💡 Жыццё часта (даёт) нам добрых сяброў.
- 🏞️ Гэтая сям'я (живёт) у прыгожай краіне.
- 🦮 Сабака (ведёт) сляпога чалавека праз дарогу.
- 💐 Хлопец (несёт) кветкі сваёй дзяўчыне.
- ✏️ Настаўніца (берёт) чырвоную асадку, каб праверыць работу вучня.
- 🚙 Кіроўца (везёт) мяне ў аэрапорт вельмі хутка.
- 🚶♀️ Дзяўчынка (идёт) у краму па хлеб і малако.
- 🔨 Цясляр (сечёт) край дошкі ўжо дзве гадзіны.
- 💨 Зімовая завіруха (метёт) з самае ночы.
- ✋ Ён (даёт) мне руку, каб дапамагчы ўстаць.
- 🎁 Мой брат (несёт) мне вялікі падарунак.
- 🌲 Гэтая дарога (ведёт) да прыгожага зялёнага лесу.
- 🚶 Мой сябар (идёт) па пешаходным пераходзе.
Правіла:
-ёт замяняецца на -е пасля мяккіх зычных, на -э – пасля цвёрды: везёт — вязе (+ яканне), стережёт → сцеражэ (+ э-аканне)
Не забывайцеся на яканне, аканне, дзеканне/цеканне!
Правіла ў выглядзе табліцы:
| Канчатак | Пасля якіх зычных | Прыклад |
| -е | ✨ Мяккіх зычных гукаў | везёт → [з’] (мяккі) → вязе (+ яканне) |
| -э | 🧱 Цвёрдых зычных гукаў: р, ч, дж, ж, ш, | стережёт → [ж] (цвёрды) → сцеражэ (+ э-аканне) |
Практыкаванне. Перакладзіце дзеясловы ў дужках на беларускую мову.
- 🐾 Коргі (несёт) ласунак у зубах да гаспадара.
- 🌳 Сцежка (ведёт) да прыгожага лесу.
- 🏡 Мой гадаванец (живёт) у кватэры, але хутка прыстасоўваецца да ўсяго новага.
- 💬 Ён часта (даёт) мне лапу за ласунак.
- 🐾 Ён хутка (берёт) сваю любімую цацку.
- 🚗 Гаспадар (привезёт) свайго коргі ў машыне на грумінг.
- 🎁 Сабакарка сказала, што (отнесёт) новы аброжак у краму.
- 🚶♂️ Гаспадар (ведёт) свайго хатняга гадаванца на шпацыр тры разы на дзень.
- 🍽️ Матуля (кладёт) ежу ў сабачы паўмісак.
- 💧 Сабака (пьёт) ваду са шклянкі.
- 🍗 Мой гадаванец шчасліва (грызёт) сушанае ялавічнае лёгкае.
- 🦴 Сабака (стережёт) сваю вялікую костку.
- 🎾 Хлопец (несёт) мячык на гульнявую пляцоўку.
- 🏡 Сабака (идёт) у спальны пакой, каб адпачыць.
- 🎥 Яна (ведёт) блог пра дрэсуру сабак.
- 🎁 Ён (отдаёт) сабаку салодкую садавіну як ласунак.
- 🐕 Дзяўчынка (ведёт) свайго гадаванца па вуліцы.
- 📚 Мой вучань хутка (принесёт) Вам кнігу пра кіналогію.
- 👑 Каралева (бережёт) сваіх сабак, нібы родную сям’ю.
- 🚿 Мой партнёр кажа, што сам (отвезёт) коргі на грумінг.
- 🧹 Гаспадыня кажа, што (заберёт) усе цацкі свайго сабакі
- 🌳 Праз поле (течёт) ручай і па ім (плывёт) сабака.
- 🎁 Ён кажа, што хутка (принесёт) новы аброжак для свайго шчаняці.
- 🏠 Сабака (стережёт) дом, калі чуе гукі за дзвярыма.
- 🎓 Сёння мой партнёр (отведёт) свайго нашага гадаванца на групавыя заняткі.
- 🍗 Шчанё (грызёт) моркву і (пьёт) ваду.
- 🐾 Сабака (несёт) костку ў свой спальны пакой.
- 🌳 Мы (идём) шпацыраваць у новы прыгожы парк.
- 🚗 Кіроўца таксі (привезёт) мяне і майго гадаванца ў іншы раён.
- 🧹 Цётка (метёт) падлогу ў вітальні ад сабачай поўсці.
- 💭 Сабакар (бережёт) свайго гадаванца ад усялякае шкоды.
- 🧸 Шчанё (берёт) сваю ўлюбёную цацку.
- 🌿 Гаспадыня (печёт) хлеб з сырам і кілбасою.
- 🐾 Хлопчык сказаў, што (принесёт) бабулі салодкую садавіну.
- 🚶♀️ Дзяўчынка (идёт) у краму адзення, каб набыць цёплую зімовую куртку.
- 🎒 Калі сабака спіць, гаспадар (кладёт) яе на ляжак.
- 🏆 Зараз яна з сябрамі (идёт) на выставу сабак.
- 🐕 Сабака (стережёт) гаспадара ад небяспекі.
- 💰 Ён (берёт) з сабою грошы, каб набыць кор[а]м у зоакраме.